III SA/Gd 167/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska ( spr. ) Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 8 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 18 grudnia 2009 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 lutego 2010 r., Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. R. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 grudnia 2009 r. orzekającej o wmeldowaniu J. R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j. t. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz.993) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie J. R. z pobytu stałego we wskazanym lokalu wystąpiła M. R. We wniosku podała, że mąż, J. R., nie zamieszkuje we wskazywanym lokalu od marca 2009 roku. Organ I instancji ustalił, że J. R. opuścił lokal, co stwierdzono na podstawie zeznań stron postępowania oraz kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji w [...]. Od decyzji odwołanie wniósł J. R., wskazując, że lokalu nie opuścił dobrowolnie, a niezamieszkiwanie w lokalu spowodowane jest tym, ze żona uniemożliwiła odwołującemu się dostęp do lokalu i odmówiła wydania kluczy po powrocie odwołującego się zza granicy. Odwołanie nie zostało uwzględnione i organ odwoławczy tak wyjaśniał zajęte stanowisko: organ orzekający o wymeldowaniu za podstawę prawną przyjmuje art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku. Przepisy tego artykułu stanowią, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego /.../ i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Nie ulega wątpliwości, że J. R. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego. W piśmie z dnia 10 grudnia 2009 roku pełnomocnik J. R. podał, że zainteresowany nie opuścił trwale i dobrowolnie spornego lokalu, a poza miejscem zamieszkania przebywał okresowo. Sporne mieszkanie nie przestało być ośrodkiem (centrum) życiowym J. R., który ponadto nie ma możliwości zamieszkania w innym lokalu. J. R. we wrześniu prosił żonę o udostępnienie kluczy i wpuszczenie do mieszkania, jednak żona tego nie uczyniła. Fakt ten potwierdziła żona zainteresowanego, która ponadto podała, ze od marca 2009 roku mąż nie przebywa w miejscu pobytu stałego; w tym czasie wyjeżdżał za granicę w poszukiwaniu pracy, a w kraju zamieszkiwał u swojej siostry, kilka dni spędził w spornym lokalu. co potwierdzili lokatorzy sąsiedniego lokalu podczas kontroli meldunkowej. W odwołaniu skarżący przyznał, że ze względu na trwający konflikt rodzinny podjął decyzję o opuszczeniu mieszkania w marcu 2009 roku, a od tej pory zamieszkiwał w różnych miejscach – u córki, u siostry w [...], na terenie ogródków działkowych i wyjeżdżał za granicę. Do miejsca pobytu stałego nie powrócił. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. R. zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach sprawy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych na skutek uznania, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały oraz – naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący( art. 77 § 1 kpa) i dowolne uznanie, że opuszczenie lokalu przez J. R. miało charakter trwały i dobrowolny. Wniesiono o uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze podniesiono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ... winno mieć charakter trwały i być dobrowolne. W przedmiotowej sprawie opuszczenie lokalu nie ma takiego charakteru, a samo opuszczenie przez określoną osobę jej miejsca zamieszkania nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, że opuściła ona miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.... Skarżący wyjaśnił motywy i przyczyny czasowej nieobecności w lokalu. Zebrane przez organ I instancji dowody wskazują wyraźnie, że zamiarem skarżącego nie jest dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca zamieszkania. Opuszczenie lokalu skutkujące orzeczeniem o wymeldowaniu z lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym miejscem zamieszkania i założenie w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Skarżący opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] po to, by wyjechać za granicę, przebywał w [...] początkowo by wypocząć, a następnie wykonywał tam pracę. W listopadzie 2009 roku żona celowo odmówiła skarżącemu wstępu do lokalu by doprowadzić do orzeczenia o wymeldowaniu. Organy I i II instancji nie wyjaśniły w sposób dostateczny okoliczności sprawy w związku z czym wydanie decyzji na mocy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji... nastąpiło niezgodnie z prawem, bowiem nie zostały spełnione przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego, przy czym organy obu instancji oparły się na twierdzeniach M. R. dążącej do wymeldowania skarżącego z mieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest uzasadniona albowiem zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Organy orzekające w obu instancjach powołały w osnowie swoich decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( j. t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ) lecz dokonały nieprawidłowego zastosowania przepisu do stanu faktycznego sprawy. W szczególności prawidłowe stosowanie wymienionego przepisu wymagało ustalenia, że osoba podlegająca wymeldowaniu trwale i dobrowolnie opuściła miejsce stałego zamieszkania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że J. R. opuścił zajmowany dotąd wspólnie z żoną i dziećmi lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], by czasowo wyjechać za granicę, pozostawił w lokalu jego całe wyposażenie i swoje rzeczy osobiste, a następnie – po powrocie zza granicy, nocował w tym lokalu "kilka dni" jak pisze organ II instancji oraz - partycypował w kosztach utrzymania lokalu oraz - został pozbawiony dostępu do mieszkania wskutek działań członków rodziny - to brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący opuścił miejsce zamieszkania w sposób trwały i dobrowolny. Cytowane wyżej oświadczenia pochodzą z treści zeznań złożonych przez M. R. w toku postępowania administracyjnego ( k- 22 akt administr.) i pism procesowych pełnomocnika skarżącego, jako że organy obu instancji nie przeprowadziły dowodu z zeznań skarżącego. Zatem nieprawdziwe jest twierdzenie organu odwoławczego, że "opuszczenie lokalu przez J. R. organ I instancji stwierdził na podstawie zeznań stron". W szczególności zarówno w toku dokonywania "kontroli meldunkowej" (brak określonej daty tej czynności k-24 akt) jak i w toku przesłuchania w dniu 4 listopada 2009 roku M. R. oświadczyła, co wynika z protokołu z tej czynności, że J. R. nocował w lokalu w dniach 13-23 maja 2009 roku, tj. po jego rzekomym opuszczeniu (k-22,24,), jak również – że w mieszkaniu pozostały nawet rzeczy osobiste skarżącego (k-22 akt) oraz – że w dniu 30 września 2009 roku skarżący telefonicznie domagał się wydania kluczy do mieszkania i możliwości spania w tym lokalu (k-22 odwrót). Takie zeznania M. R. uwiarygodniają konsekwentne oświadczenia pełnomocnika J. R., iż skarżący nie opuścił lokalu w sposób trwały i dobrowolny, jak przyjęły to organy obu instancji. Jedynie bezsporne ustalenie tych okoliczności pozwali organom uznać zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i podjąć prawidłową, zgodną z prawem, decyzję o wymeldowaniu. Stanowisko takie było i jest konsekwentnie przyjmowane w orzecznictwie sądowym i administracyjnym ( por. wyroki: wsa w Warszawie w sprawie sygn akt IV SA/Wa 600/05 z dnia 2005.09.22, LEX nr 192912: "...2. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych"; oraz: wyrok wsa w Warszawie z dnia 10. 08.2005 r. w sprawie IV SA/Wa 506/05, LEX nr 192004: "Ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji"; a nadto: wyrok NSA w Warszawie z dnia 2003.03.17 w sprawie V SA 2323/02, LEX nr 159183: "Prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01)" i inne. Za niedopuszczalne uznać należy pomijanie – przy ocenie materiału dowodowego – części zebranych dowodów, a dowolną ocenę innych okoliczności, nie odpowiadających dowiedzeniu z góry postawionej tezy. W aktach sprawy kilkakrotnie wspomniano, że każdy wyjazd J. R. za granicę był "zgłaszany w Urzędzie Miasta [...]" (k-5,22,44 akt). W aktach znajduje się pisemna informacja o fakcie wyjazdu J. R. do [...] z dnia 22 maja 2009 roku, zaadresowana do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta [...], z treści której wynika, że planowany wyjazd skarżącego do [...] trwać będzie do trzech miesięcy (k-5 akt adm.). W uzasadnieniach do decyzji organów obu instancji brak odniesienia się do opisanych wyżej faktów, które mogą świadczyć o dopełnieniu przez skarżącego obowiązku czasowego wymeldowania się z miejsca stałego pobytu (bądź – istnieniu u skarżącego przekonania, że dopełnił on obowiązku wymeldowania się na czas wyjazdu za granicę), co wyklucza w zasadzie – w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji....możliwość wymeldowania z pobytu stałego osoby, która dopełniła obowiązku czasowego wymeldowania się w związku np. z podjęciem poza miejscem stałego pobytu pracy, nauki itp. Są to ustalenia włączone do materiału dowodowego sprawy, który powinien być w całości – zgodnie z regułami określonymi w art. 67,69,75 w zw. z art.77 i art.79 kpa, rozważony przez organy orzekające. (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1999r, IV SA 274/97,LEX, nr 48234 :"organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji"). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (publ.jw.), Sąd orzekł jak w sentencji. Orzeczenie zawarte w pkt. 2 sentencji wyroku podjęto na podstawie art. 152 tej ustawy. O kosztach nie orzeczono wobec braku wniosku.