III SA/Gd 168/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za czynności kontrolne uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 16 listopada 2017 r. nr [...]. Decyzją z dnia 16 listopada 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M., działając na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1261), art. 4, art. 75 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 149 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 1 , § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności ustalił wobec A. A. opłatę za czynności kontrolne i nakazał jej zapłatę. Organ wskazał, że w wyniku kontroli sanitarnej w dniu 18 października 2017 r. w sklepie spożywczym w B. w S. sporządzono protokół, który bez uwag został podpisany przez pracownika zakładu obecnego podczas kontroli oraz osobę kontrolującą. W treści protokołu w opisie nieprawidłowości zawarto, że brak jest harmonogramu częstotliwości badania wody oraz wyniku badania mikrobiologicznego wody, co stanowiło naruszenie § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 5, ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia podmioty działające na rynku spożywczym obowiązane są do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami kontrolnymi, jeżeli w ich wyniku zostaną stwierdzone niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. Wysokość opłaty w kwocie 60 zł ustalono w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy państwowej inspekcji sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności. Decyzją z dnia 11 stycznia 2018 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Wyjaśnił, że protokół z dnia 18.10.2017 r. jest dowodem dokumentującym niezgodność stwierdzoną podczas kontroli. Został on sporządzony prawidłowo i spełnia cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Z jego treści wynika, że w zakładzie nie zaplanowano częstotliwości badania wody, a ostatnie badanie przeprowadzono w 2004 r. Wymagania higieniczno-sanitarne jakie muszą być spełnione w produkcji i obrocie żywnością określa rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych. Zgodnie z przepisami rozdziału VII załącznika II do ww. rozporządzenia, przedsiębiorcy sektora spożywczego mają obowiązek zapewnienia odpowiedniego zaopatrzenia w wodę pitną, która powinna być używana w każdym przypadku gdy jest to niezbędne w celu zapewnienia, że środki spożywcze nie są zanieczyszczone. Zgodnie z definicją podaną w art. 2 ust. 1 lit. g powyższego rozporządzenia, woda pitna oznacza wodę spełniającą minimalne wymagania ustanowione w dyrektywie Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi wdrożonej do prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Przepisy ww. rozporządzenia wskazują punkty, w których woda przeznaczona do spożycia przez ludzi musi spełniać określone rozporządzeniem wymagania - w przypadku wody wykorzystywanej w zakładzie produkcji lub obrotu żywnością, w ślad za dyrektywą Rady 98/83/WE wskazano punkt czerpalny wody wykorzystywanej w produkcji lub obrocie żywnością (z § 4 pkt 4 ww. rozporządzenia). Istotne jest sprawdzenie, czy woda dostarczana przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie uległa np. wtórnemu zanieczyszczeniu w instalacji wewnętrznej. W związku z powyższym w ramach kontroli wewnętrznej podmioty działające na rynku spożywczym powinny monitorować w punkcie czerpalnym stan wody wykorzystywanej w produkcji i obrocie żywnością. Potwierdzeniem, że woda spełnia wymagania jakościowe są wyniki badań wykonywane okresowo, zgodnie z przyjętą na podstawie oceny ryzyka częstotliwością. Obowiązek potwierdzenia jakości wody wynika również z dobrych praktyk higienicznych stanowiących warunki wstępne do obowiązującego w branży spożywczej systemu HACCP. A. A. nie zaplanował, z jaką częstotliwością będzie potwierdzał jakość wody wykorzystywanej w prowadzonym sklepie, nie potwierdzał też czystości wody poprzez przeprowadzenie badań laboratoryjnych, przez co dopuścił się naruszenia prawa żywnościowego. A. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję ego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że osoba kontrolująca nie okazała wyniku badania wody dostarczanej do jego obiektu z wodociągu publicznego, a jednocześnie nie udowodniono , że woda dostarczana do jego sklepu jest złej jakości. Mimo to nałożono na niego niezasadnie opłatę stwierdzając uchybienie z jego strony. W jego sklepie nie prowadzi się usług gastronomicznych czy sprzedaży mięsa, a jedynie sprzedaje żywność paczkowaną. Skarżący powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt IV SA/Wr 482/09 stwierdził, że naruszeniem wymagań higienicznych i zdrowotnych może być negatywny wynik badań wody. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą nałożenia na skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty za czynności kontrolne był art. 75 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia ( tj. Dz.U. 2017r., poz.149). Zgodnie z art. 75 ust. 1 w/w ustawy podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności: 1) jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, w tym jeżeli zachodzi konieczność pobrania próbek żywności albo materiałów lub wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do badań i wykonania badań laboratoryjnych w celu potwierdzenia niezgodności; 2) związanych z przeprowadzeniem ponownych czynności kontrolnych w celu sprawdzenia, czy niezgodności, o których mowa w pkt 1, zostały usunięte; 3) związanych z przeprowadzaniem granicznych kontroli sanitarnych. W myśl art. 75 ust. 2 w/w ustawy opłatami, o których mowa w ust. 1, jest obciążany producent środka spożywczego lub inny podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za towar w obrocie. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz. U. Nr 78 poz. 656 ze zm.), opłaty za czynności wykonywane przez pracowników Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności obejmują koszty wykonania czynności kontrolnych w zakresie spełniania przez podmiot działający na rynku spożywczym obowiązujących wymagań higienicznych. Zgodnie z § 4 w/w rozporządzenia stawka opłaty za wykonanie czynności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, obejmuje: 1) stawkę ryczałtową z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych - 45 zł oraz 2) stawkę ryczałtową za każdą rozpoczętą godzinę przeprowadzenia czynności kontrolnych - 15 zł. Z powyższych przepisów wynika, że w przypadku przeprowadzenia kontroli kontrolowany obciążany jest kosztami kontroli w wysokości określonej przepisami przywołanego rozporządzenia, gdy zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. W niniejszej sprawie skarżący został obciążony kosztami przeprowadzonej kontroli, bowiem kontrolujący uznali, że doszło do niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. W protokole kontroli w punkcie II 2. "Opis stwierdzonych nieprawidłowości z podaniem przepisów prawnych, które naruszono" wskazano brak harmonogramu częstotliwości badania wody oraz wyniku badania mikrobiologicznego wody, co narusza § 3 ust. 1 , § 4 ust. 1 pkt 5, ust.3 pkt 4 rozporządzenia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia dla ludzi. Przywołane w protokole przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi z dnia 13 listopada 2015 r. ( Dz.U. z 2015 r. , poz. 1989 ) stanowią, co następuje: § 3.1. Woda jest bezpieczna dla zdrowia ludzkiego, jeżeli jest wolna od mikroorganizmów chorobotwórczych i pasożytów w liczbie stanowiącej potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, wszelkich substancji w stężeniach stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego oraz nie wskazuje agresywnych właściwości korozyjnych i spełnia: 1) podstawowe wymagania mikrobiologiczne określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia; 2) podstawowe wymagania chemiczne określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. § 4. 1. Wymagania, o których mowa w § 3, dotyczą wody: 5) pobieranej z punktów czerpalnych wody wykorzystywanej w produkcji lub obrocie żywnością. § 4. 3. Punktem, w którym woda musi spełniać wymagania, o których mowa w § 3, są w przypadku wody: 4) wykorzystywanej w zakładzie produkcji lub obrotu żywnością - punkt czerpalny wody wykorzystywanej w produkcji lub obrocie żywnością. Treść przytoczonych powyżej przepisów wskazuje na to, że żaden z przywołanych przez kontrolujących przepisów nie przewiduje konieczności posiadania przez skarżącego, jako kontrolowanego, harmonogramu częstotliwości badania wody oraz wyniku badania mikrobiologicznego wody. Także z innych przepisów tego rozporządzenia obowiązek taki nie wynika. Powołane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przepisy rozdziału VII załącznika II do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 852/2004 /WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych ( Dz.U.UE.L.2004.139.1) stanowią w myśl pkt 1 a) rozdziału VII załącznika II, że należy zapewnić odpowiednie zaopatrzenie w wodę pitną, która powinna być używana w każdym przypadku, gdy to jest niezbędne w celu zapewnienia, że środki spożywcze nie są zanieczyszczone. Z kolei przywołany przez organ odwoławczy § 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi z dnia 13 listopada 2015 r. określa wymagania wobec wody pobieranej z punktów czerpalnych wykorzystywanej w produkcji lub obrocie żywnością, aby można było ją uznać za bezpieczną dla zdrowia ludzkiego, nie wskazując na jakiekolwiek obowiązek posiadania harmonogramu częstotliwości badania wody czy wyniku badania mikrobiologicznego. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych wskazano na niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, ale przepisy prawa, którym skarżący miałby uchybić, dotyczą jakości wody, nie zaś obowiązku posiadania harmonogramu częstotliwości badania wody czy wyniku badania mikrobiologicznego wody. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do nałożenia na skarżącego przedmiotowej opłaty. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. Organy będą miały na uwadze powyższe stanowisko.