III SA/Gd 180/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: WSA Alina Dominiak WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. sprawy ze skargi T.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. przyznaje adwokatowi P.J. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. kwotę 439, 20 zł ( czterysta trzydzieści dziewięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług - tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu oraz kwotę 20, 55 zł (dwadzieścia złotych pięćdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Wnioskiem z dnia 6 maja 2006 r. I. R. wystąpiła o wymeldowanie T. R. z pobytu stałego z lokalu nr 3 przy ul. [...] w G., wskazując iż nie przebywa on w opisanym lokalu od lutego 2005 r. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2005 r., nr [...] zawiesił postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania przez sąd powszechny sprawy z powództwa T. R. o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu nr 3 położonego w G. przy ul. [...]. W związku z informacją Sądu Rejonowego [...] Wydział I Cywilny, iż ww. sprawa została prawomocnie zakończona zwrotem pozwu Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 20 stycznia 2004 r., nr [...] podjął zawieszone postępowanie prowadzone w sprawie wymeldowania T. R. z pobytu stałego. Decyzją z dnia 21 grudnia 2006 r., nr [...] Prezydent Miasta , na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu T. R. z pobytu stałego z lokalu nr 3 przy ul. [...] w G. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na złożone w toku postępowania wyjaśnienia wnioskodawczyni, w świetle których T. R. w lutym 2005 r. wyjechał za granicę (do Norwegii), do kraju wrócił w połowie kwietnia 2005 r. i od tego czasu nie przebywał pod adresem zameldowania, gdyż I. R. wymieniła zamki w drzwiach. Organ powołał się także na zeznania świadków z dnia 3 sierpnia 2005 r. – mieszkańców domu nr [...] przy ul. [...] I tak, L. N. zeznała, że po raz ostatni widziała T. R. przed Świętami Wielkanocnymi, a B. N. oświadczyła, że nie widziała go od kilku miesięcy. Jednocześnie odmówiono wiarygodności zeznaniom złożonym przez P. Ś., który zeznał na korzyść T. R. oświadczając, że zamieszkiwał on pod dotychczasowym adresem na przełomie kwietnia i maja 2005 r. Organ wskazał, iż zeznania świadka oraz T. R. są sprzeczne. Świadek zeznał bowiem, że T. R. został aresztowany w swoim mieszkaniu, zaś zgodnie z wyjaśnieniami T. R. aresztowanie miało miejsce w innym mieszkaniu. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. R., w którym podniósł, iż od dnia 17 maja 2005 r. odbywa karę pozbawienia wolności, w związku z czym od tego czasu nie mógł być widziany przez świadków w miejscu dotychczasowego zameldowania. Zwrócił uwagę, że Święta Wielkanocne – przed którymi widziany był przez jednego ze świadków – przypadały na dzień 27 marca 2005 r. Wskazał również, że przeciwko I. R. toczy się postępowanie karne w sprawie zniszczenia dokumentów oraz utrudniania postępowania przez sądem cywilnym. Powołane okoliczności, zdaniem odwołującego się, uzasadniają uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i ponowne rozpatrzenie sprawy po zakończeniu prowadzonego przez prokuraturę postępowania przeciwko I. R.. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 9 lutego 2007 r., nr [...] w całości podtrzymał rozstrzygnięcie prezydenta i prezentowane przez niego stanowisko. Przywołał przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie budzi wątpliwości, że odwołujący się nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Okoliczność tę potwierdza treść protokołu przesłuchania T. R. oraz wniosek I. R. Ponieważ nie można uznać za centrum życiowe odwołującego się lokalu, w którym on nie przebywa, stąd też utrzymywanie jego meldunku w przedmiotowym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową. W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł T. R. Argumentacja skargi powiela zarzuty podniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo skarżący podniósł, że I. R. uniemożliwiła mu przebywanie w przedmiotowym lokalu wymieniając zamki w drzwiach. Podkreślił, że w świetle zeznań świadków nie zamieszkiwał on pod adresem zameldowania jedynie przez miesiąc, tj. od momentu wyjazdu za granicę do Świąt Wielkanocnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Nadto, w myśl art. 135 § 1 przedmiotowego aktu normatywnego sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody, którym utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 grudnia 2006r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu T. R. z pobytu stałego z lokalu nr 3 przy [...] w G. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera zatem treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego trwającego ponad trzy miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma on charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do tej kwestii wskazywano, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005r., II OSK 302/05, baza Lex nr 190969, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001r., V SA 3169/00, baza Lex nr 50123). Wydanie przez organ orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego winno być tym samym poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego rezultaty nie pozostawiałyby wątpliwości co do istnienia wymienionej wyżej przesłanki wymeldowania. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem, m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Oceniając zaskarżone decyzje należy stwierdzić, że nie zostały one poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym. Organ pierwszej instancji dokonując analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie skupił się wyłącznie na przytoczeniu zeznań stron i świadków, które miały być potwierdzeniem faktu opuszczenia lokalu przez skarżącego. Należy jednak zauważyć, że skarżący w toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze wskazywał na fakt, że w miesiącu lutym i marcu 2005r. przebywał za granicą, gdzie pracował. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem w przypadku ustalenia, że tak w rzeczywistości było, fakt nieprzebywania skarżącego w przedmiotowym lokalu w tym okresie byłby usprawiedliwiony. W orzecznictwie administracyjnym wskazywano przy tym, że wyjazd za granicę nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie. Nawet niewykonanie obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę wynikającego z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie ma wpływu na ustalenie przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego. ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2005r., sygn. akt II OSK 302/05, opubl. Baza LEX nr 190969). W tym miejscu należy zauważyć, że organ pierwszej instancji nie dokonał wyczerpujących ustaleń w powyższej kwestii, przytaczając jedynie rozbieżne stanowiska stron postępowania i świadków. Tymczasem skarżący wskazywał w toku postępowania, w jakiej firmie był przed aresztowaniem zatrudniony i że to ta firma skierowała go pracy w Norwegii, tym samym ustalenie w/w okoliczności nie nastręczało żadnych trudności. Nadto, by można było mówić o trwałym opuszczeniu lokalu należałoby również ustalić, czy skarżący nie przechowywał w nim żadnych swoich przedmiotów ani sprzętów. Z kolei dokonując oceny decyzji organu pierwszej instancji z punktu widzenia jej zgodności z treścią art. 107 § 3 k.p.a. to należy stwierdzić, że organ ograniczył się w niej jedynie do przytoczenia treści art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, jak też treści przesłuchań stron i świadków, a nadto wskazał na fakt zwrotu pozwu skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadani. Organ nie dokonał natomiast żadnej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym zwłaszcza ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy też zauważyć, że organ w żaden sposób nie wykazał, by opuszczenie przez skarżącego lokalu było dobrowolne. Stąd też uznać należało, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa i postępowania administracyjnego. Obok błędnego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji również decyzja organu drugiej instancji nie może być uznana za akt administracyjny wydany zgodnie z prawem. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę załatwioną decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to wprost z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie Wojewoda rozpoznający odwołanie od przedmiotowego rozstrzygnięcia i wyposażony w odpowiednie środki weryfikacji decyzji nie podjął w tej materii żadnych czynności, utrzymał zaś w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, które z powodów podanych wyżej było błędne. Podkreślenia przy tym wymaga, że również ten organ nie wykazał w uzasadnieniu swojej decyzji, by opuszczenie lokalu, jeżeli takie miało miejsce, miało charakter dobrowolny i trwały. Ponieważ, w ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie wykazały, że skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił miejsce stałego pobytu, jego skarga podlegała uwzględnieniu i Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z postanowieniami art.152 ustawy z uwagi na uwzględnienie skargi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane przeprowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów procedury administracyjnej w celu zbadania przesłanki wymeldowania określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych czyli opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania.