III SA/Gd 20/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T.B. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 9 grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 14 maja 2003 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj: Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 14 maja 2003 r. o braku postaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu u T. B. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wydając decyzję oparł się n wywiadach środowiskowych przeprowadzonych w dniach 18 maja 2001 r. i 13 marca 2003 r. oraz orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 13 listopada 2002 r. i orzeczeniu Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. z dnia 27 stycznia 2003 r. Z zebranej dokumentacji wynika, że T. B. pracował w latach 1969-1984 i 1990-1991 w "A" S.A. na stanowiskach: ślusarz, monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego. Na tych stanowiskach był narażony na ponadnormatywne poziomy dźwięku. W okresie od 1984 r. do 1989 r. był zatrudniony w w kilku zakładach pracy, w których brak udokumentowanego narażenia na hałas. Od lutego 1995 r. do czerwca 1996 r. był zatrudniony w "B". na stanowisku montera kadłubów. Od 1996 r. jest rencistą i nie pracuje zawodowo. Orzeczenia lekarskie I i II instancji rozpoznały u badanego niedosłuch obustronny typu odbiorczego jednak bez podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. stwierdził, że niedosłuch odbiorczy u T.B. nie spełnia kryteriów klinicznych niedosłuchu zawodowego. W odwołaniu od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego skarżący podnosił, że pracując w przedsiębiorstwie "B" był narażony na ponadnormatywny hałas a ubytek słuchu stwierdzono u niego już w 1991 r. Organ odwoławczy wydając decyzję zwrócił uwagę, że orzeczenia lekarskie w sprawie nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ wskazał, że dodatkowa opinia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 20 listopada 2003 r. wykonana na jego wniosek przychyliła się do stanowiska, że stwierdzony ubytek słuchu nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Opinia ta została wydana na podstawie dokumentacji i wyników audiometrycznych wykonanych przez WOMP w G. i IMMiT w G. oraz audiogramu wykonanego w 1992 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. B. prosił o przyznanie, chociaż jednorazowego odszkodowania. Wskazał również, że posiada dokumentacje badań z 1991 r. gdzie stwierdzono, że stan słuchu uniemożliwia zatrudnienia go w "C". W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, ponieważ do jego kompetencji nie należy przyznawanie jednorazowego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Dnia 9 września 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Z tym dniem straciło moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wyżej wymienione rozporządzenie RM z dnia 18 listopada 1983 r. w § 1 ust. 1 stanowiło, że za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe (§ 1 ust. 2). Wykaz chorób zawodowych w pkt 15 wymieniał "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Obecnie obowiązujące rozporządzenie z 30 lipca 2002 r. w załączniku stanowiącym wykaz chorób zawodowych w pkt 21 ustala, że za chorobę zawodową należy uznać "obustronny trwały ubytek słuch typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz". Zostały, zatem uszczegółowione przesłanki, które warunkują uznanie za chorobę zawodową ubytek słuchu. Niniejsza sprawa została wszczęta, gdy obowiązywało pierwsze z wymienionych rozporządzeń, ale orzeczenia lekarskie i decyzje zostały wydane już po zmianie stanu prawnego, gdy obowiązywało rozporządzenie RM z dnia 30 lipca 2002 r. Zgodnie z § 10 rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r., postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed 9 września 2002 r. jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego na tle spraw związanych z utratą słuchu rozpatrywanych na podstawie mającego zastosowanie rozporządzenia RM z 1983 r. ukształtował się pogląd, że w określeniu "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" brak jest podstaw prawnych, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu, ze względu na stopień tego uszkodzenia ( zobacz wyroki: SN z dnia 11 marca 1999 r. III RN 128/98 OSNP 1999/24/771, NSA z dnia 17 listopada 1999 r. II SA/Ka 209/98 Pr. Pracy 2000/7/39, NSA z dnia 22 marca 2001 r. I SA 1389/00, baza Lex nr 77664, SN z dnia 14 marca 2002 r. III RN 78/01 Pr. Pracy 2003/3/31). W uzasadnieniu orzeczenia nr [...] z dnia 27 stycznia 2003 r. Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G. podkreśla, że aby rozpoznać niedosłuch zawodowy, ISO ucha lepiej słyszącego musi być większy niż 30 dB. Podobnie opinia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi stwierdza, że zgodnie z wiedzą medyczną i zasadami orzecznictwa lekarskiego przyjęto jednolite kryterium określające stopień upośledzenia słuchu. Kryterium to definiuje zawodowe uszkodzenie słuchu jako obustronny odbiorczy ubytek słuchu o wielkości, co najmniej 30 dB w uchu lepiej słyszącym. Te ustalenia stały się dla organów inspekcji sanitarnej decydujące dla nie uznania za chorobę zawodową schorzenia występującego u T. B. Organy orzekły, zatem wbrew utrwalonej wykładni przedmiotowych przepisów. Chociaż nie jest to wprost powiedziane prawdopodobnie jednostki badawcze orzekające w sprawie posługiwały się Wytycznymi metodologicznymi Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej z 1987 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 1998 r. I SA 1342/98 stwierdził jednak, że wytyczne te nie są aktem prawnym i nie uprawniają do wydania decyzji administracyjnej (zobacz: baza Lex nr 45831). Sąd w składzie orzekającym podziela to stanowisko. W ocenie Sądu organy I i II instancji mogły odmówić rozpoznania choroby zawodowej jedynie w przypadku braku związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem a warunkami w środowisku pracy, a nie jak uczyniły to w niniejszej sprawie ze względu na stopień uszkodzenia słuchu stwierdzony w orzeczeniach lekarskich. Trzeba przy tym uwzględnić, że w odniesieniu do chorób zawodowych ustawodawca przyjął domniemanie związku z pracą i aby to domniemanie obalić należy udowodnić, że zachorowanie (wymienione w wykazie) jest skutkiem innej przyczyny niż warunki pracy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę powyższą interpretację przepisów. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.