III SA/Gd 203/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr [...]. 2. nakazuję ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 200 (dwieście) zł. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 października 2021 r. nr SKO.474.70.2021 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Decyzją z dnia 1 kwietnia 2021 r. KT.5430.5.10.2014 Starosta Chojnicki orzekł o zatrzymaniu R. S. prawa jazdy kategorii B+E (10-06-1999), B (02-07-1994), A (06-07-1993), nr [...] wydanego 5 marca 2008 r. przez Starostę C., do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.), zwanej dalej także ustawą zmieniającą, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 10 marca 2016 r. do Starostwa Powiatowego w C. wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia 5 marca 2014 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do R. S.w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W wyniku rozpoznania odwołania R. S., decyzją z dnia 2 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Wyrokiem z dnia 30 lipca 20121 r. sygn. akt III SA/Gd 627/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu sprzeciwu R. S. uchylił powyższą decyzję, zalecając organowi odwoławczemu uzupełnienie materiału dowodowego. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego wydana została na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w myśl art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej, wydanie decyzji jest obligatoryjne w każdym wypadku, kiedy tylko kierowca przekroczy określoną liczbę punktów w ewidencji, a zatem ma charakter decyzji związanej. Jeżeli w sprawie wystąpi taka przesłanka, organ ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Okolicznością faktyczną, na podstawie której organ stwierdza jej wystąpienie jest przekroczenie przez kierowcę liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ustaleń tych organ dokonuje zaś w oparciu o informację otrzymaną od komendanta wojewódzkiego Policji, zawartą np. we wniosku o kontrole sprawdzenie kwalifikacji, czy wniosku o skierowanie na badanie psychologiczne w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych za naruszenia w ruchu drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania, odmawiając racji stanowisku strony w kwestii bezpodstawności naliczenia punktów karnych, stanowiących podstawę wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Organ podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na brak podstaw i instrumentów ku temu, ażeby starosta prowadził swoje własne ustalenia, co do okoliczności wskazanych we wniosku organu policji o zatrzymanie prawa jazdy - stanowiącym jednocześnie dokument obrazujący liczbę punktów, o których mowa w art. 130 ust. 1 ustawy. Starosta Chojnicki był zatem związany wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. inicjującym postępowanie w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz wnioskiem o skierowanie na badania psychologiczne, w związku z przekroczeniem przez kierowcę liczby punktów. Organ ustalił, że decyzją Starosty Chojnickiego z dnia 29 września 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 listopada 2014 r., orzeczono o skierowaniu strony na badania psychologiczne w związku z wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia 5 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r., w sprawie III SA/Gd 238/15 oddalił skargę R. S. na tę deczyję. Treść wymienionych decyzji i wyroku odnosi się, w ocenie organu odwoławczego, do podnoszonej przez stronę kwestii prawidłowości naliczenia stronie punktów karnych w liczbie 26, a więc również do sprawy inicjowanej wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, jak w niniejszej sprawie. Organ stwierdził, że na wynik sprawy nie miało wpływu pismo informacyjne Komendy Powiatowej Policji w C. w przedmiocie faktycznego zatrzymania stronie prawa jazdy na podstawie art. 163 ust. 1 w związku z art. 135b ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ uznał za niezasadny zarzut upływu czasu od naliczenia punktów karnych, wskazując, że zarówno decyzja wydawana na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, jak i decyzja wydawana przed wejściem tej ustawy w życie 18 maja 2015 r. (art. 9 tej ustawy) na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym mają charakter decyzji związanej. Jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy obowiązany jest wydać przewidziane prawem rozstrzygnięcie. Przekroczenie w ciągu roku przez kierującego limitu 24 punktów z powodu naruszenia przepisów ruchu drogowego wywołuje dla niego dwojakiego rodzaju skutek: po pierwsze zatrzymanie prawa jazdy, po drugie skierowanie go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Zatrzymanie prawa jazdy stanowi chwilowe zawieszenie uprawnień do kierowania pojazdami do czasu ustania przyczyny zatrzymania. Tożsamość ww. regulacji, bez względu na moment przekroczenia wymaganej obecnie liczby 24 punktów (poprzednio 26, które strona przekroczyła) obligowała do wydana rozstrzygnięcia w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, bez względu na zarzuty strony i moment wydania decyzji w oparciu o przepis art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. W skardze na decyzję organu odwoławczego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, R. S. zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu, iż Komendant Wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy, podczas gdy Komendant wnioskiem z 5 marca 2014 r. wystąpił o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji R. S. do kierowania pojazdami; 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych do rozstrzygnięcia sprawy a polegający na przyjęciu, iż w sprawie Komendant Wojewódzki Policji w G. wystąpił z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa i nie uwzględnia istotnego, a zauważonego już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 30 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 627/21, faktu iż w przedmiotowej sprawie brak jest wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu. Wnioskiem z 5 marca 2014 r. Komendant Wojewódzki Policji w G. wystąpił do Starosty Chojnickiego o dokonanie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji R. S. do kierowana pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. W oparciu o ten wniosek wydano stosowną decyzję, zaś skarżący w rezultacie końcowym odbył badania sprawdzające kwalifikacje. Na obecnym etapie postępowania w obrocie prawnym pozostaje postanowienie Starosty Chojnickiego z 27 lipca 2021 r. zawieszające z urzędu wskazane postępowanie administracyjne w sprawie wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynikającego z zaleceń SKO w Słupsku o ponowne rozpatrzenie uchylonej przez SKO decyzji Starosty Chojnickiego o nr KT.5430.5.10.2014. W ocenie skarżącego, wątpliwości nie ulega, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z 5 marca 2014 r. został w całości zrealizowany, tj. wykonano badania psychologiczne. Nie istnieje natomiast wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji nakazujący zatrzymanie prawa jazdy. Z uzasadnienia wyroku wynika, że pozostający w aktach sprawy wniosek wydano w przedmiocie skierowania R. S. na badania psychologiczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U z 2021 r. poz. 1212 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 957, z 2019 r. poz. 730 oraz z 2020 r. poz. 1517), skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. W niniejszej sprawie naruszenia przepisów ruchu drogowego popełniono w 2013 i 2014 r. Dolegliwość przewidziana w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy nowelizującej, w postaci zatrzymania prawa jazdy, wprowadzona została do krajowego porządku prawnego z dniem 18 maja 2015 r., to jest z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Popełnienie naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów miało miejsce w dniu 25 lutego 2014 r. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w tej dacie nie obowiązywał. Nie mógł on zatem stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Uprzednio ustawodawca analogiczne rozwiązanie przewidywał w art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g u.p.r.d., jednakże art. 138 u.p.r.d. został uchylony z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, to jest z dniem 19 stycznia 2013 r. (art. 125 pkt 14 w zw. z art. 139 u.k.p.) Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dniu 25 lutego 2014 r., stosownie do art. 130 ust. 1 u.p.r.d., policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami stanowił, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli osoba ta przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zgodnie natomiast z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydawał decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Skarżący został skierowany na badania psychologiczne decyzją Starosty Chojnickiego z dnia 29 września 2014 r. i badania takie odbył. Organ nie powoływał się na nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Nadto art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. stanowił, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Zgodnie natomiast z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a tej ustawy, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Dopiero zatem niewykonanie przez kierowcę nałożonego na niego obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji obligowało organ do uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego, w którym badaniu podlegało to czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy decyzja taka jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego oraz czy kierowca poddał się sprawdzeniu kwalifikacji. Fakt przeprowadzenia przez skarżącego badania psychologicznego, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, nie wyklucza możliwości orzeczenia o zatrzymaniu prawa jazdy. Orzeczenie to musi jednak posiadać prawidłową podstawę prawną. Organ winien rozważyć czy w sprawie zaistniały podstawy zatrzymania jazdy przewidziane w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. W sprawie brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego przez Sąd i wniosek skarżącego w tym zakresie nie został uwzględniony. Wskazać także należy, że sprawa cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest sprawą odrębną od spraw dotyczących prawidłowości wpisu ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Kierowca zainteresowany wykreśleniem wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o podjęcie w tym zakresie stosownego działania, a następnie podjęte w takiej sprawie czynności materialno - techniczne organu poddać kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie może natomiast skutecznie, w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, kwestionować przypisanej mu ilości punktów karnych. Okoliczność upływu znacznego okresu czasu od popełnienia czynów stanowiących podstawę punktów karnych, w świetle przepisów obowiązującego prawa, pozostaje bez wpływu na obowiązek wydania przez organ decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, skierowaniu na kontrolne badanie kwalifikacji oraz decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W tym zakresie zarzuty odwołania zostały przez organ odwoławczy ocenione prawidłowo. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy nowelizującej oraz art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. Na podstawie art. 223 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 200 p.p.s.a Sąd nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od organu, który przegrał spór sądowy, omyłkowo niepobrany od skarżącego wpis sądowy w wysokości 200 zł. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz dokonanej oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.