III SA/Gd 204/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.S. na uchwałę Rady Miasta z dnia 26 sierpnia 2009 r. nr (...) w sprawie nadania nazw nowym ulicom w G. postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K.S. uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 (trzysta) złotych. K.S. (dalej jako "skarżący") w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 559; dalej powoływanej w skrócie jako "u.s.g.") pismem z dnia 11 stycznia 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 26 sierpnia 2009 r. nr XXXIV/780/09 w sprawie nadania nazw nowym ulicom w Gdyni. Skarżący zaskarżył powyższą uchwałę w części (to jest w zakresie jej § 1 pkt 3), w której ulicy nr 1315 położonej w dzielnicy Chwarzno – Wiczlino, oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu dzielnicy Chwarzno – Wiczlino w Gdyni, rejon ulic Chwarznieńskiej, Wiczlińskiej i Śliskiej, uchwalonego uchwałą Rady Miasta Gdyni z dnia 22 grudnia 2004 r. nr XXVI/602/04, nadano nazwę Tarasa Szewczenki. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na naruszenie interesu publicznego (poprzez naruszenie "ustawowych norm prawnych i prawnego ładu konstytucyjnego"), a tym samym i jego interesu prawnego jako potencjalnego użytkownika lub mieszkańca ulicy, której nadano nazwę Tarasa Szewczenki. Skarżący wskazał ponadto m.in., że Rada Miasta Gdyni nie mogła nadać nazwy ulicy, która nie była drogą. Ponadto Rada Miasta Gdyni podejmując zaskarżoną uchwałę nie dysponowała zgodą właścicieli działki nr 3045 na nadanie określonej nazwy. Co nadto istotne, istnieje niezgodność logiczna pomiędzy uzasadnieniem uchwały i jej treścią, gdyż w ocenie skarżącego Taras Szewczenko w żaden sposób nie zasłużył się ani dla Gdyni ani dla literatury polskiej. Zdaniem skarżącego, Rada Miasta Gdyni z pominięciem procedury, bez konsultacji z mieszkańcami, radą dzielnicy, bez opinii niezależnych instytucji i bez rozumu, oddając hołd wrogowi Polski i nacjonaliście ukraińskiemu zmusza ofiary tego nacjonalizmu do czczenia swoich oprawców, zwolenników czystek etnicznych na Polakach prowadzonych w celu uzyskania i utrzymania niepodległości Ukrainy. W odpowiedzi na skargę z dnia 9 lutego 2022 r. Rada Miasta Gdyni wniosła o jej oddalenie wskazując m.in., że skarżący wbrew wymogowi określonemu w art. 101 ust. 1 u.s.g. nie wykazał w jaki sposób zaskarżona uchwała dotyczy jego indywidualnej sytuacji prawnej, godzi w uprawnienia skarżącego bądź uniemożliwia ich realizację. Co nadto istotne, skarżący nie zakwestionował tego, że skarga została wniesiona w abstrakcyjnym interesie ogółu i potencjalnym, nie istniejącym i trudnym do określenia prawdopodobieństwie powstania w nieokreślonym czasie jakiegoś nieokreślonego materialnoprawnego interesu skarżącego. W ocenie Rady podkreślenia wymaga, że skarżący nie był właścicielem działki, do której to odnosi się zaskarżona uchwała. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gdańsku z dnia 16 lutego 2022 r. skarżący został wezwany do wskazania, terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy po wydaniu zaskarżonej uchwały wzywał Radę Miasta Gdyni do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku odpowiedzi twierdzącej skarżący został zobowiązany do nadesłania odpisu pisma kierowanego do tego organu. W odpowiedzi z dnia 22 lutego 2022 r. skarżący wskazał, że od marca 2021 r. wnioskował o zmianę nazwy ulicy podnosząc określone argumenty. Wniosek o zmianę nazwy ulicy stosowna komisja rozpatrzyła negatywnie bez uzasadnienia w dniu 30 kwietnia 2021 r. W treści odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący zamieścił treść wiadomości e-mail (wniosku o zmianę nazwy ulicy) z dnia 15 marca 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 14 czerwca 2022 r. pełnomocnik Rady Miasta Gdyni wskazał (pismo z dnia 17 czerwca 2022 r.), że stosowna informacja Komisji Samorządności Lokalnej i Bezpieczeństwa Rady Miasta Gdyni w przedmiocie wniosku skarżącego o zmianę nazwy ulicy została wysłana pocztą elektroniczną na adres skarżącego w dniu 5 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Powyższe przepisy należy stosować łącznie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 559; dalej powoływanej w skrócie jako "u.s.g.") przy czym - zważywszy na normę intertemporalną z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - w niniejszej sprawie istotne jest jego brzmienie sprzed nowelizacji dokonanej wspomnianą ustawą. W brzmieniu sprzed nowelizacji art. 101 ust. 1 u.s.g. stanowił: "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego". Z art. 17 ust. 2 ww. ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. wynika bowiem, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. To zaś oznacza, że względem uchwał lub zarządzeń podjętych przez organy gminy przed dniem 1 czerwca 2017 r. istnieje obowiązek poprzedzenia skargi do sądu administracyjnego wezwaniem do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, a skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 4 oraz art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed wskazanej nowelizacji). Brak wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa powoduje, że skarga jest niedopuszczalna. W takim przypadku sąd ma obowiązek odrzucić skargę, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Identyczny rygor wiąże się z wniesieniem skargi po terminie, stosownie do regulacji art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarga w przedmiotowej sprawie dotyczy uchwały Rady Miasta Gdyni z dnia 26 sierpnia 2009 r. nr XXXIV/780/09 w sprawie nadania nazw nowym ulicom w Gdyni. W przypadku wniesienia skargi na tę uchwałę konieczne było więc - jak wynika z powyższych rozważań - poprzedzenie jej wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy wezwanie Sądu dotyczące nadesłania wymaganego wezwania do usunięcia naruszenia prawa zostało odebrane przez skarżącego w 22 lutego 2022 r. (urzędowe poświadczenie doręczenia – k. 122 akt sądowych). W odpowiedzi z tej samej daty skarżący wskazał, że od marca 2021 r. wnioskował o zmianę nazwy ulicy podnosząc określone argumenty. Wniosek o zmianę nazwy stosowna komisja rozpatrzyła negatywnie bez uzasadnienia w dniu 30 kwietnia 2021 r. W treści odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący zamieścił nadto treść wiadomości e-mail (wniosku o zmianę nazwy ulicy) z dnia 15 marca 2021 r. Uznawszy, że wskazany wniosek o zmianę nazwy ulicy stanowił wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przyjąć należało, że skarga została wniesiona z uchybieniem wyżej opisanego 30 – dniowego terminu liczonego od daty uzyskania odpowiedzi na wniosek o zmianę nazwy ulicy, co nastąpiło pismem z dnia 30 kwietnia 2021 r., doręczonym skarżącemu na adres poczty elektronicznej w dniu 5 maja 2021 r. Z akt sądowych wynika, że skarżący wniósł skargę w dniu 11 stycznia 2022 r., a zatem bezsprzecznie po upływie ustawowego terminu. Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego Sąd uznał, że w sprawie zachodzi odrębna przesłanka uzasadniająca odrzucenie skargi określona w art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Co istotne, skarga z art. 101 ust. 1 nie ma charakteru tzw. actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. w tej materii m.in.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02; publ. OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02; publ. OTK-A 2003 nr 8, poz. 4). Skarżący winien udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Skarżący powinien wskazać przy tym konkretny akt prawny, z którego uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony. Naruszenie interesu prawnego winno mieć nadto charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach. Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny skarżącego. W orzecznictwie ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1992 r.; sygn. akt I SA 1355/91; Wspólnota 1992, nr 18, s. 17). Interes prawny musi być ponadto bezpośredni i realny w tym znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej określonej przez prawo materialne sytuacji prawnej. Bezpośredniość i realność interesu dotyczą związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes się wywodzi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r.; sygn. akt I OSK 715/05; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Kryterium "naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Przyjmuje się, że interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. W realiach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał w jaki sposób zaskarżona uchwała narusza jego prawnie gwarantowaną sytuację. Brak jest podstaw do uznania, że po stronie skarżącego jako mieszkańca Gdyni występuje interes prawny wymagany przez art. 101 ust. 1 u.s.g, do zaskarżenia uchwały Rady Miasta Gdyni z dnia 26 sierpnia 2009 r. nr XXXIV/780/09. Przynależność do wspólnoty samorządowej jak i występowanie w imieniu tej wspólnoty nie stanowi samoistnego źródła legitymacji skargowej. Takiego źródła nie stanowi również subiektywna ocena skarżącego odnośnie patrona danej ulicy czy naruszenia interesu publicznego, względnie naruszenia ustawowych norm prawnych i prawnego ładu konstytucyjnego, a tym samym i interesu prawnego skarżącego jako potencjalnego użytkownika lub mieszkańca ulicy, której nadano określoną nazwę. W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Nie wywodzi się on z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje ale z wynikającego z przepisów prawa materialnego rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku pomiędzy sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania określoną sprawą nie może poprzeć przepisami prawa. Podane przez skarżącego okoliczności nie wskazują w ocenie Sądu na posiadanie interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę będącą aktem prawa miejscowego nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności jak i wskazane regulacje normatywne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w sprawie zachodzi odrębna podstawa do odrzucenia wniesionej skargi określona w art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. W reasumpcji, o odrzuceniu wniesionej przez skarżącego skargi orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu orzeczono, wobec odrzucenia skargi, jak w punkcie drugim sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.