III SA/Gd 207/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 maja 2011 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1 800 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis tego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 30 maja 2011 r. Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu, którego braki formalne zostały usunięte w dniu 5 lipca 2011 r. (data stempla pocztowego) na kolejnym formularzu PPPr, skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym uzupełnienia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że poniosła stratę bilansową, toczą się w stosunku do niej postępowania sądowe i egzekucyjne. Ponadto z jej inicjatywy wszczęto postępowania mające na celu ściągnięcie należności od dłużników skarżącej. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że spółka nie posiada środków trwałych, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 214 922,98 zł, zaś jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł. Skarżąca nie podała stanu dwóch posiadanych rachunków bankowych, ograniczając się do stwierdzenia, iż dokonano na nich zajęć komorniczych. Do wniosku dołączono odpis bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej oraz uchwały zgromadzenia wspólników zatwierdzającej sprawozdanie finansowe za 2009 rok. Z danych zawartych w rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. wynika, że spółka wykazała przychody netto ze sprzedaży w wysokości 1 856 696,14 zł, pozostałe przychody operacyjne w kwocie 180 940,39 zł oraz przychody finansowe - 34,14 zł. Na dzień 31 grudnia 2009 r. skarżąca posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w łącznej kwocie 28 559,69 zł. Instytucja prawa pomocy, uregulowana w przepisach art. 243 - 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu (referendarza sądowego) dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2011 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 22 lipca 2011 r. - dowód: potwierdzenie odbioru, akta sprawy) skarżąca zobowiązana została bowiem do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisu zeznania podatkowego CIT 8 za 2010 r.; odpisu deklaracji VAT 7 za maj 2011 r.; odpisów złożonych zgłoszeń identyfikacyjnych (NIP-2 z załącznikami) wraz z ich aktualizacjami; wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, z uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach; odpisu bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej oraz uchwały zatwierdzającej sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2010; dokumentów potwierdzających wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżąca nie nadesłała jakichkolwiek żądanych dokumentów. W tej sytuacji stwierdzić należało, iż nie udowodniła dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wprawdzie do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączono szereg dokumentów źródłowych, jednakże nie obrazują one aktualnej sytuacji finansowej spółki, lecz dotyczą wyników uzyskanych w 2009 r. W konsekwencji niewyjaśnione zostały istotne okoliczności mające wpływ na ocenę zasadności złożonego wniosku. W szczególności skarżąca nie wykazała wysokości uzyskiwanych przychodów, kosztów uzyskania przychodów za 2010 r. i w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. Ponadto nie przedstawiła sprawozdania finansowego za 2010 r., co uniemożliwia ustalenie stanu aktywów i pasywów spółki. Tymczasem przyznanie stronie prawa pomocy w żądanym zakresie uzależnione jest od wykazania, że jej efektywne aktywa nie wystarczają na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Samo oświadczenie skarżącej o posiadaniu rachunków bankowych oraz ich zajęciu w postępowaniach egzekucyjnych nie wyjaśnia w żaden sposób, jaki jest stan ich sald, historia operacji oraz wysokość należności będących przedmiotem egzekucji. Z dołączonego do akt sprawy (k.7-10) odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 30 grudnia 2010 r. nie wynika, że spółka znajduje się w stanie upadłości, bądź jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe. Ponadto Podnoszona w uzasadnieniu wniosku okoliczność poniesienia straty bilansowej nie oznacza automatycznie, że spółka nie posiada obecnie środków finansowych. Oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych dokumentach źródłowych potwierdzają, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w większych rozmiarach, o czym świadczy choćby wysokość przychodów netto ze sprzedaży osiągniętych w 2009 roku (1 856 696,14 zł). Wielokrotnie przewyższa ona wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi, określonego na kwotę 2 000 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała dostatecznie istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2010 r., I GZ 1/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, skarżąca spółka zachowała bierną postawę procesową. Do akt sprawy nie wpłynęły żadne nowe dokumenty źródłowe o charakterze finansowo - księgowym, które są niezbędne dla oceny aktualnych i rzeczywistych możliwości finansowych spółki. W tej sytuacji, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.