III SA/Gd 209/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Zarządu Powiatu z dnia 25 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprawowania w imieniu Zarządu Powiatu kontroli nad podmiotami organizującymi pracę z rodziną oraz placówkami wsparcia dziennego będących jednostkami organizacyjnymi Powiatu postanawia odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 29 lutego 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez Zarząd Powiatu skarga S. D. na uchwałę Zarządu Powiatu z dnia 25 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprawowania w imieniu Zarządu Powiatu kontroli nad podmiotami organizującymi pracę z rodziną oraz placówkami wsparcia dziennego będących jednostkami organizacyjnymi Powiatu. Wraz ze skargą złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i pełnoletnim synem. Dochód rodziny kształtuje świadczenie emerytalne w wysokości 3.641,32 zł netto otrzymywane przez męża wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni oraz osoby pozostające z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym - zgodnie ze złożonym oświadczeniem - nie posiadają jakichkolwiek oszczędności. W świetle złożonego oświadczenia wnioskodawczyni obciążona jest zobowiązaniami kredytowo – pożyczkowymi w kwocie 1.117 zł. Opłaty za media wynoszą 972 zł. Ponadto wnioskodawczyni ponosi koszty leczenia i rehabilitacji w wysokości 680 zł. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r., wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię oraz męża rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat terminowych, rachunków dewizowych) obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy wnioskodawczyni lub mąż w okresie ostatnich trzech miesięcy zlikwidowali posiadane rachunki bankowe należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; b) dokumentów obrazujących aktualną wysokość rat kredytów i pożyczek obciążających wnioskodawczynię i jej męża; c) kopii dokumentu obrazującego aktualną wysokość świadczeń emerytalno – rentowych otrzymywanych przez męża wnioskodawczyni; d) kopii dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania wnioskodawczyni oraz osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie ostatnich trzech miesięcy (opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz, wydatki na lekarstwa i rehabilitację, inne). Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 17 marca 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – akta sprawy – k. 64) i do dnia wydania niniejszego postanowienia pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie prowadzi dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia przez wnioskodawczynię określonego oświadczenia, a jakie przedstawienia dokumentów źródłowych. Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni w żaden sposób nie odpowiedziała, referendarz nie jest w stanie zweryfikować ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., jak wygląda rzeczywista relacja wysokości aktualnych dochodów rodziny do comiesięcznych kosztów utrzymania. Nie wiadomo ponadto czy wnioskodawczyni i jej mąż posiadają oszczędności pieniężne pozwalające na poniesienie kosztów sądowych oraz jaka jest rzeczywista wysokość obciążających wnioskodawczynię zobowiązań. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć z kolei miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni i osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym w jakikolwiek sposób domniemywać. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Istniejące rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.