III SA/Gd 210/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na uchwałę Zarządu Powiatu z dnia 2 kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie zmiany regulaminu organizacyjnego Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie postanawia: odmówić skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. D. na uchwalę Zarządu Powiatu z dnia 2 kwietnia 2015r. Nr [...], ponieważ skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. W dniu 24 marca 2016 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że uchybiła terminowi nie ze swojej winy. Zarząd Powiatu nie pouczył jej o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skargę wniosła w 30-dniowym terminie, a to, że do Zarządu dotarła ona później nie było wynikiem jej działania, lecz terminów dostarczania przesyłek przez pocztę, a potem szybkości działania sądu, na co nie miała wpływu. Wskazała, że w orzecznictwie sądowym jako okoliczności, które uprawdopodabniają brak winy w niedochowaniu terminu wskazuje się brak lub błędne pouczenie. Brak pouczenia powinien skutkować przywróceniem terminu do wniesienia skargi. Wskazała na liczne orzeczenia sądów administracyjnych stwierdzając, że wynika z nich , że w prawie administracyjnym nie przyjmuje się fikcji powszechnej znajomości prawa i to organ powinien czuwać , by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Ponadto z orzeczeń tych wynika, że brak obowiązku pouczania o prawie i terminie zaskarżania uchwał gminy- w niniejszej sprawie zarządu powiatu- sprawia, że interpretacja przepisu art. 86 §1 p.p.s.a. powinna umożliwiać skarżącym w okolicznościach, które zaistniały również w niniejszej sprawie, tj. w sytuacji nieznajomości przepisów regulujących postępowanie w sprawie zaskarżania do sądu uchwał z zakresu administracji publicznej, przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zarząd Powiatu w odpowiedzi na wniosek skarżącej wskazał, że skarżąca nie tylko nie uprawdopodobniła braku winy, a wręcz wskazała, że dopuściła się niedbalstwa. W skardze powołała się na poszczególne przepisy ustawy o samorządzie powiatowym oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z dokładnością do poszczególnych jednostek redakcyjnych. Treść zarówno wniosku jak i skargi zostały opatrzone wybranymi poglądami dorobku orzecznictwa, z przytoczeniem miejsc ich publikacji, w tym systemu informacji prawnej LEX. Zatem skarżącej znana była treść aktów prawnych, na które się powołała lub co najmniej miała do nich dostęp. W tej sytuacji nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja dotycząca braku znajomości prawa przez skarżącą, jak również twierdzenia o dołożeniu przez nią wszelkiej staranności przy składaniu skargi. Nawet gdyby przyjąć, że skarżąca nie znała przepisów o sposobie i terminach wnoszenia skargi, to o niezachowaniu należytego trybu wnoszenia skargi dowiedziała się najpóźniej w dniu odebrania pisma WSA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2016 r., którym sąd przekazał skargę do organu. W tej sytuacji termin wniesienia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg w dniu otrzymania przez skarżącą tego pisma. Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie spełnia przesłanki wskazanej w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Ponadto jest spóźniony, gdyż został złożony po terminie wynikającym z art. 87 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepis art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W myśl art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga, czy skarżąca dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżąca, która wniosła skargę nie za pośrednictwem organu, a bezpośrednio do sądu, wskazała – ogólnie rzecz ujmując - brak wiedzy o sposobie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu nie można uznać, że tak określona przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu odbioru przez skarżącą odpisu pisma WSA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. III 62/2/16, skierowanego do organu, bowiem z pisma tego nie wynika pełna informacja dotycząca wnoszenia skargi przez stronę. Skarżąca nadała przedmiotowy wniosek w placówce pocztowej w dniu 24 marca 2016 r. ( k.75) , czyli dzień po otrzymaniu odpisu postanowienia WSA w Gdańsku o odrzuceniu skargi skarżącej ( k.49-51, 66), w którym opisano zarówno sposób i termin wniesienia skargi do sądu administracyjnego, jak też przyczyny , dla których Sąd uznał , że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. W tej sytuacji uznać należy, że wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wniosek ten skarżąca złożyła w sposób określony art. 87 § 3 p.p.s.a., bowiem wniosła go za pośrednictwem organu. Rozważenia wobec tego wymaga, czy w niniejszej sprawie można uznać, że skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy. Brak winy, warunkujący przywrócenie terminu, należy rozumieć jako dołożenie przez stronę niezbędnej staranności przy dokonywaniu danej czynności procesowej, przy czym miernik staranności ma charakter w pełni obiektywny. W niniejszej sprawie uchybienie terminu wynikło z wniesienia przez skarżącą skargi bezpośrednio do sądu, a nie za pośrednictwem organu. Skarżąca nadała skargę w urzędzie pocztowym w dniu 15 stycznia 2016 r. , kiedy nie minął jeszcze termin do jej wniesienia ( co nastąpiło w dniu 18 stycznia 2016 r.). Gdyby zatem skarżąca uczyniła to za pośrednictwem organu, skargę wniosłaby w terminie. Podkreślenia wymaga, że z treści wniosku wynika, że skarżąca miała świadomość konieczności złożenia skargi w terminie 30 dni od doręczenia jej odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca nie została pouczona przez organ o sposobie i terminie zaskarżenia kwestionowanej przez siebie uchwały Zarządu Powiatu. Obowiązek taki nie wynika z żadnego przepisu prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym przez skarżącą postanowieniu z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt II OZ 308/14 stwierdził, że "brak obowiązku pouczania o prawie i terminie zaskarżenia uchwał (...) wynikającego wprost z przepisów prawa sprawia, że interpretacja przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. powinna umożliwiać skarżącym, w okolicznościach takich które zaistniały w niniejszej sprawie, przywrócenie terminu do wniesienia skargi". Zajęcie takiego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny nie oznacza jednak , że okoliczności niniejszej sprawy są identyczne , jak w sprawie , w której orzekał Naczelny Sąd Administracyjny. Sam fakt braku pouczenia skarżącej o trybie zaskarżenia kwestionowanej uchwały nie przesądza o identyczności okoliczności faktycznych obu tych spraw. Sąd, dokonując oceny zaistnienia przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a. nie może poprzestać na stwierdzeniu braku pouczenia strony o sposobie zaskarżenia kwestionowanej uchwały; musi też ocenić całokształt okoliczności występujących w konkretnej sprawie by ustalić, czy faktycznie do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Zauważyć należy, że uchybienie terminu przez skarżącą w niniejszej sprawie nie było związane - jak w przytoczonym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OZ 308/14 - z kwestią ustalania terminów wnoszenia skarg na uchwały, ale ze sposobem wnoszenia skarg za pośrednictwem organu. Zauważyć też należy, że choć skarżąca działa bez fachowego pełnomocnika, przy ocenie aktów jej staranności nie można – zdaniem Sądu- stosować takiej samej miary, jak w przypadku "przeciętnego" skarżącego. Z akt administracyjnych, jak też z treści samej skargi i załączników do niej wynika, że skarżąca pełniła funkcję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie. Warto w tym miejscu przytoczyć fragment art. 112 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2015, poz.163 ze zm.): 1. Zadania pomocy społecznej w powiatach wykonują jednostki organizacyjne - powiatowe centra pomocy rodzinie. 3. Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie może wytaczać na rzecz obywateli powództwa o roszczenia alimentacyjne. W postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o udziale prokuratora w postępowaniu cywilnym. 4. Powiatowe centrum pomocy rodzinie może kierować wnioski o ustalenie niezdolności do pracy, niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności do organów określonych odrębnymi przepisami. 5. W indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości powiatu decyzje administracyjne wydaje starosta lub z jego upoważnienia kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie i inni pracownicy centrum upoważnieni na wniosek kierownika. Z treści w/w przywołanych przepisów wynika, że Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie ma na co dzień do czynienia z przepisami prawa i z ich stosowaniem. Treść skargi i wniosku o przywrócenie terminu , w których skarżąca przywołuje przepisy prawa i orzecznictwo sądowoadministracyjne nie pozostawia wątpliwości, że z przepisami prawa i orzecznictwem skarżąca jest obeznana i że ma do nich dostęp. Skarżąca powołuje się w skardze m.in. na treść art. 52 § 4 , art. 53 § 2 p.p.s.a. Przepisy te dotyczą konieczności wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi do sądu oraz terminów do wniesienia skargi w sytuacji udzielenia lub nieudzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie o usunięcie naruszenia. Przepis, mówiący o konieczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, jest przepisem następującym numeracją po przepisach przywołanych przez skarżącą – jest to art. 54 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi natomiast o tym, że to organ przekazuje skargę sądowi. Tak więc, w okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu nie można uznać, by skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy. Jako osoba obeznana – z racji wcześniej wykonywanej pracy - ze przepisami prawa i ze stosowaniem prawa, w tym także prawa administracyjnego, mająca dostęp do przepisów prawa i do orzecznictwa, dopuściła się niedbalstwa, bowiem zapoznając się z przepisami dotyczącymi wnoszenia skargi do sądu albo nie zapoznała się z regulacją , z której wynika zasada wnoszenia skargi do sądu za pośrednictwem organu, albo zasadę tę zbagatelizowała. W ocenie Sądu dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa, które jest postacią winy, uniemożliwia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi.