III SA/Gd 216/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 27 marca 2017 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, uzupełnionym o dodatkowe oświadczenia i dokumenty, skarżący W. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W skardze wskazał, że wnosi o ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego K. P. Na podstawie złożonych oświadczeń oraz na podstawie załączonych do wniosku oraz znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów ustalono, że skarżący nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje wraz z siostrą w jej w lokalu mieszkalnym, utrzymując się z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 600 zł oraz zasiłków celowych wypłacanych na pokrycie kosztów zakupu opału, leków, środków czystości, żywności, czy odzieży. Z kolei zamieszkująca ze skarżącym jego siostra otrzymywała zasiłek stały zaś obecnie utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.406,63 zł. Z uzyskiwanych dochodów skarżący i jego siostra pokrywają po połowie koszty utrzymania, na które składają się opłaty za mieszkanie, wywóz nieczystości, gaz, woda, energia elektryczna, opał, podatek od nieruchomości, opłata za wieczyste użytkowanie gruntu, jak również koszty zakupu leków, co zostało wykazane dokumentami załączonymi do pisma wnioskodawcy z dnia 20 kwietnia 2017 r. Siostra skarżącego nie posiada żadnego majątku poza zajmowanym lokalem mieszkalnym. Skarżący zaliczony został przy tym do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolnych do zatrudnienia. Zgodnie ze złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniem (vide: rubryka nr 13 formularza PPF) wnioskodawca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł, w tym pojazdów mechanicznych. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Co do zasady przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności faktyczne, w tym wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę i wspólnie z nim zamieszkującą siostrę świadczeń w zestawieniu z koniecznymi kosztami miesięcznego utrzymania uznano, że wnioskodawca nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawca wykazał bowiem dostatecznie, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania. W powyższej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy oznaczałaby zamknięcie wnioskodawcy prawa do sądu gwarantowanego w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Wyjaśnić należy skarżącemu, że zgodnie z art. 253 § 1 i 2 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. Okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając o tym niezwłocznie pełnomocnika oraz sąd. Z kolei zgodnie z art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia przyznając wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.