III SA/Gd 218/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 13 listopada 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., działając na podstawie m.in. art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1261 ze zm.), nie stwierdził u J. G. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Organ wskazał, że J. G. była zatrudniona w 16 zakładach pracy na następujących stanowiskach pracy: stażystka (1978), młodszy specjalista (1979-1980), referent (1980-1981), młodszy specjalista ds. produkcji zwierzęcej (1981-1986, w tym: urlop wychowawczy 1982-1984, urlop bezpłatny 1984, urlop wychowawczy 1985-1986), księgowa-kasjer (1986-1987), księgowa kasjer (1987-1992, w tym urlop bezpłatny 1989-1990), aspirant pracy socjalnej (1993), księgowa (1993-1995), księgowa (1995-1996), księgowa (1996-1997), księgowa (1997-1998), samodzielna księgowa (1997-1998), główna księgowa (1998-2012), główna księgowa (2012-2013), główna księgowa (2013-2016). Zarejestrowana była też jako bezrobotna od 1.06.1991 r. do 28.02.1993 r. oraz od 8.01.1996 r. do 3.12.1996 r. W okresie od 3.06.2016 r. do 1.12.2016 r. przebywała na zasiłku chorobowym, a od 2.12.2016 r. do 31.03.2017 r. miała przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. Jedynie podczas pracy w GS [...] w latach 1987 -1992 ( z przerwą spowodowaną opieką nad dzieckiem od 15.08.1989 r. do 31.08.1990 r.) skarżąca obsługiwała maszyny licząco-księgujące, mogące w pewnym stopniu wpływać na nadmierne ruchy zginania w nadgarstkach , ale podczas zmiany roboczej wykonywała ona też inne czynności , zatem praca nie miała charakteru monotypowego i nadmiernie obciążającego nadgarstki. Ponadto okres od zakończenia pracy w tym zakładzie do powstania udokumentowanych objawów choroby jest dłuższy niż rok , zatem nie spełnia kryteriów wymaganych w rozporządzeniu. W pozostałych zakładach pracy nie stwierdzono narażenia zawodowego nadmiernie obciążającego kończyny górne. Sporządzone przez WOMP orzeczenie lekarskie stwierdziło brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dolegliwości skarżącej rozpoczęły się około 2014 r. , w lipcu 2015 r. zgłosiła się ona do ortopedy i neurologa, i skierowano ją na fizykoterapię. W lipcu 2016 r. wykonano USG stawu nadgarstkowego lewego , które wykazało cechy neuropatii nerwu pośrodkowego o typie zespołu cieśni nadgarstka. W listopadzie 2016 r. odbarczono nerw pośrodkowy lewy, operacyjnie uzyskując częściową poprawę. Potwierdzono zespół cieśni nadgarstka lewego bez uznania etiologii zawodowej schorzenia. Także orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy im. [...] stwierdza, że w trakcie pracy skarżąca nie wykonywała czynności stwarzających warunki do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego nacisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. Według aktualnej wiedzy medycznej obsługa komputera nie jest uznanym czynnikiem rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Ponadto czynności wykonywanych przed 2013 r., wobec wystąpienia dolegliwości w 2014 r. ( a udokumentowaniem rozpoznania w 2015 r.) nie można wiązać z rozwojem schorzenia, bowiem okres , w którym wystąpienie objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, określono na maksymalnie rok. J. G. od powyższej decyzji wniosła odwołanie podnosząc, że dolegliwości drętwienia i mrowienia palców lewej kończyny rozpoczęły się wcześniej niż w roku 2014. Odczuwała je od wielu lat i leczyła się zachowawczo. Nie zgodziła się też ze stwierdzeniem, że rozpoznany u niej zespół cieśni nadgarstka nie został spowodowany sposobem wykonywania pracy. Decyzją z dnia 25 stycznia 2018 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził u skarżącej zespół cieśni nadgarstka lewego nie uznając etiologii zawodowej schorzenia. Analiza czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącą - pisanie na klawiaturze komputera nie wskazują na to, by stwarzały one warunki sprzyjające uciskowi nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, a tym samym ryzyko wywołania zespołu cieśni nadgarstka. Aktualny stan wiedzy medycznej potwierdza, że ruchy w zakresie kończyn górnych związane z pisaniem na klawiaturze komputera i operowania myszką komputerową w ramach wykonywania prac biurowych nie prowadzą do przeciążenia w obrębie kończyn górnych i nie stanowią ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Od roku 1995 skarżąca używała do wykonywania codziennych czynności zawodowych wyłącznie komputera i myszki. Nie była narażona na nadmierne obciążenie kończyn górnych. Zdaniem jednostki orzeczniczej I stopnia zespół cieśni nadgarstka lewego mógł mieć związek z czynnikami pozazawodowymi. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w oparciu o przeprowadzone badania neurofizjologiczne i konsultację neurologiczną stwierdził przebyte leczenie operacyjne zespołu cieśni nadgarstka lewego, chorobę zwyrodnieniową stawów obwodowych, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa z wielopoziomową dyskopatią w odcinku szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym. Analiza czynności zawodowych skarżącej wykazała, że w trakcie pracy nie wykonywała czynności powtarzalnych, monotypowych, w wymuszonym tempie pracy, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Dodatkowo według aktualnej wiedzy medycznej obsługa komputera przy pomocy myszki i klawiatury nie jest uznanym czynnikiem ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Zdaniem jednostki orzeczniczej II stopnia na rozwój zespołu cieśni w obrębie nadgarstka mogły mieć istotny wpływ czynniki pozazawodowe. Organ wyjaśnił, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Powyższe warunki nie zostały spełnione, a zarzuty odwołania nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. J. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniesionej na powyższą decyzję stwierdziła, że organy wadliwie uznały, że rozpoznany u niej zespół cieśni nadgarstka nie został spowodowany sposobem wykonywania pracy. Twierdziła, że podczas zatrudnienia występowało narażenie zawodowe związane ze sposobem wykonywania pracy w postaci nadmiernego obciążenia kończyn górnych w obrębie nadgarstka. Czynności zawodowe – pisanie na klawiaturze komputera i operowanie myszką, stwarzały warunki sprzyjające uciskowi nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, a tym samym ryzyko wywołania zespołu cieśni nadgarstka. Z wysokim prawdopodobieństwem można było przyjąć, że czynniki pozazawodowe nie mogły mieć istotnego wpływu na rozwój zespołu cieśni nadgarstka. Ponadto zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa powstałe w wyniku wykonywania pracy z wielogodzinnym siedzeniem w przymusowej pozycji na krześle są kolejnymi schorzeniami oprócz cieśni nadgarstka. Nie były prawdziwe twierdzenia, że dolegliwości w postaci drętwienia i mrowienia palców lewej kończyny górnej rozpoczęły się od 2014 roku. Dolegliwości odczuwała od wielu lat i leczyła je zachowawczo, a wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Za chorobę zawodową, zgodnie z treścią art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r., poz. 917) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Ponadto, zgodnie z art. 2352 Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wykaz chorób zawodowych wraz ze wskazaniem okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( tj. Dz.U. z 2013 r. poz.1367). W punkcie 20. 1 załącznika jako chorobę zawodową wskazano przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy- zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Wskazano w nim również, że okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym – wynosi 1 rok. Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych , decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Odnosząc się do powyższych wymogów stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji, dotyczące nie stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, wydane zostały w oparciu o treść zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym o treść orzeczeń lekarskich z dnia 7 kwietnia 2017 r. oraz z dnia 8 sierpnia 2017 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a także o treść formularza ocen narażenia zawodowego skarżącej. W toku postępowania ustalono, że skarżąca pracowała u wielu pracodawców. Jedynie podczas zatrudnienia w latach 1987- 1992 ( z przerwą w związku z opieką nad dzieckiem) w Gminnej Spółdzielni "[...]" w G. skarżąca obsługiwała urządzenia mogące w pewnym stopniu wpływać na nadmierne ruchy zginania w nadgarstkach, jednak wykonywała także inne czynności, wobec czego jej praca nie miała charakteru monotypowego i także w tym przypadku nie zaistniało narażenie zawodowe. Ponadto od zakończenia pracy w w/w zakładzie do powstania udokumentowanych objawów choroby minął okres dłuższy niż rok, wobec czego nie zostały spełnione wymogi wyżej przywołanych przepisów kodeksu pracy i rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, mogące skutkować uznaniem choroby za chorobę zawodową. Z orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie bezspornie wynika, że zespół cieśni nadgarstka, na skutek którego w listopadzie 2016 r. skarżąca została poddana operacyjnemu odbarczeniu nerwu pośrodkowego lewego, co dało częściową poprawę kliniczną, nie może być uznany za chorobę zawodową. Wskazano w nich, że w trakcie wykonywania pracy skarżąca nie wykonywała czynności monotypowych, które doprowadziłyby do powstania przedmiotowego schorzenia, a ponadto czynności wykonywanych przez skarżącą przed 2013 r. – wobec wystąpienia dolegliwości w 2014 r. i udokumentowanego rozpoznania lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka w 2015 r. - nie można wiązać z rozwojem schorzenia. Orzeczenia lekarskie sporządzone zostały przez właściwe jednostki orzecznicze I i II stopnia, a orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej II stopnia poprzedzone zostało ponadto hospitalizacją skarżącej. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo zaakceptowały orzeczenia jednostek orzeczniczych obu stopni. Są one spójne i wyczerpujące, odnoszą się do wszelkich istotnych w sprawie kwestii , a także wskazują na prawdopodobną przyczynę schorzenia skarżącej, nie mającą swego źródła w jej pracy zawodowej. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organy zasadnie na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego ustaliły, że wystąpienie u skarżącej zespołu cieśni nadgarstka nie było związane ze sposobem wykonywania przez nią pracy, wobec czego nie było podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Twierdzenia skargi , że czynności zawodowe - pisanie na klawiaturze komputera i operowanie myszką – stwarzały warunki sprzyjające uciskowi nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka , a tym samym ryzyko wywołania zespołu cieśni nadgarstka oraz że z wysokim prawdopodobieństwem można przyjąć, że czynniki pozazawodowe nie mogły mieć istotnego wpływu na rozwój zespołu cieśni nadgarstka – należy uznać za gołosłowną polemikę z treścią zaskarżonej decyzji, opartą na orzeczeniach lekarskich. Skarżąca w istocie , poza zakwestionowaniem zaskarżonej decyzji "co do zasady", nie przedstawiła żadnej argumentacji, mogącej podważyć dokonane w toku postępowania ustalenia. Z kolei zarzut skargi, że nie jest prawdziwe stwierdzenie, że dolegliwości w postaci drętwienia i mrowienia palców lewej kończyny górnej rozpoczęły się od 2014 r., bowiem dolegliwości odczuwała od wielu lat i leczyła się zachowawczo , nie może być uznany za zasadny. Ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organy nie można uznać za dowolne - skarżąca po wszczęciu postępowania administracyjnego sama podała takie dane i podpisała znajdujący się w aktach administracyjnych protokół z dnia 18 stycznia 2017 r., w którym ujęto m.in., że pod opieką lekarską w związku z przedmiotowym schorzeniem pozostaje od sierpnia 2014 r. Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca przedłożyła jakikolwiek dokumenty, świadczące o pozostawaniu przez nią pod opieką lekarską w związku z przedmiotowym schorzeniem przed datą wskazaną przez nią do protokołu w dniu 18 stycznia 2017 r. Twierdzeniom omawianego zarzutu skargi przeczy też znajdujące się w aktach administracyjnych zaświadczenie lekarskie z dnia 11 czerwca 2013 r. , wydane na skutek badania lekarskiego i oceny narażeń występujących na stanowisku pracy, z którego wynika, że skarżąca jest zdolna do wykonywania pracy na stanowisku głównej księgowej. Podnoszona przez skarżącą w skardze kwestia, że zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa są kolejnym schorzeniem zawodowym, nie jest w żaden sposób związana z niniejszym postępowaniem, dotyczącym zespołu cieśni nadgarstka. Mając na uwadze powyższe Sąd, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.