III SA/Gd 220/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 25 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia 15 lutego 2010 r., nr [...]. Decyzją z dnia 24 listopada 2003 r. Dyrektor Zakładu Karnego działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.), art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz § 2, § 3 pkt 1, § 4 ust. 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej po raz kolejny (wcześniejsza decyzja z 13 lutego 2002 r.) przyznał M. S. stosowny równoważnik począwszy od dnia 19 listopada 2003 r. Decyzją z dnia 5 maja 2004 r. w/w uprawnienie zostało potwierdzone. W dniu 2 lipca 2009 r. M. S. złożył ponowny wniosek o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Z kolei w oświadczeniu mieszkaniowym z dnia 14 stycznia 2010 r. złożonym w celu ustalenia uprawnienia do przyznania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w/w wskazał, że na dzień 1 stycznia 2010 r. zamieszkuje u rodziców w budynku jednorodzinnym. Decyzją z dnia 15 lutego 2010 r. Dyrektor Zakładu Karnego potwierdził, że w/w "nie spełnia warunków do otrzymania równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości S. P. przy ul. [...]". Jako podstawę prawną organ wskazał § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, art. 88 ustawy o Służbie Więziennej oraz art. 104 i 35 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że funkcjonariusz na dzień 1 stycznia 2010 r. nie posiada lokalu mieszkalnego, zamieszkując wraz z żoną i dziećmi w domu należących do rodziców. Co więcej, funkcjonariusz otrzymuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Stąd też z oczywistych względów nie przysługuje mu równoważnik pieniężny za remont przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W następstwie odwołania wniesionego przez M. S., w którym wskazano, że brak tytułu prawnego do lokalu nie wyklucza otrzymywania równoważnika za remont Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w/w decyzję w mocy. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy odnosząc się do regulacji normatywnej zawartej w Rozdziale 6 ustawy o Służbie Więziennej wskazał, że jeżeli funkcjonariusz lub jego małżonek nie legitymują się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu i w związku z tym otrzymują równoważnik z tytułu braku lokalu mieszkalnego wyłączona zostaje możliwość jednoczesnego otrzymywania równoważnika za remont. W tym stanie rozstrzygnięcie z dnia 15 lutego 2010 r. musi być uznane za w pełni prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.S. wniósł o uchylenie wydanej decyzji jako naruszającej prawo. Decyzji tej skarżący zarzucił naruszenie art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez błędną wykładnię i uznanie w konsekwencji, ze nie przysługuje skarżącemu prawo do otrzymania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że obowiązujące przepisy nie upoważniają do przyjęcia stanowiska, w świetle którego równoważnik pieniężny przysługuje za remont lokalu zajmowanego wyłącznie na podstawie określonego tytułu prawnego. Gdyby taki był zamiar ustawodawcy wynikałoby to jednoznacznie z przepisów prawa. Co więcej, oba świadczenia przewidziane w przepisach ustawy o Służbie Więziennej nie wykluczają się wzajemnie. Odmienna interpretacja przyjęta przez organ administracji publicznej jest w ocenie skarżącego tendencyjna i niesprawiedliwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej powołując się na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w świetle przepisów rozdziału 6 ustawy o Służbie Więziennej mimo, iż literalnie interpretując brzmienie art. 89 w/w ustawy taki lokal posiadał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.). Skarga jest zasadna. Art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( t. j Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) stanowi, że funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że mowa w nim o funkcjonariuszu, który zajmuje lokal mieszkalny, natomiast nie wspomina się w nim o tytule prawnym do zajmowanego lokalu. Także rozporządzenie wykonawcze Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 132, poz. 1234 ze zm.) nie określa zamkniętego katalogu tytułów prawnych do lokalu, które uprawniają do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Ustalony w rozporządzeniu wzór oświadczenia mieszkaniowego przewiduje, że tytułem prawnym może być własność, przydział-decyzja administracyjna, umowa najmu, inne. Ze sformułowań tego wzoru należy wywieść wniosek, że podstawą zajmowania lokalu mieszkalnego może być dowolny tytuł prawny w tym np. użyczenie. Zdaniem Sądu jedynym warunkiem, który musi spełniać funkcjonariusz ubiegający się o równoważnik za remont mieszkania jest zajmowanie lokalu mieszkalnego. Postępowanie administracyjne w sprawie równoważnika za remont winno koncentrować się na ustaleniu okoliczności zajmowania lokalu, jeżeli są wątpliwe. Poza tym sformułowanie "za remont zajmowanego lokalu" nie oznacza konieczności przedstawienia rachunków lub innych dokumentów, które świadczą o faktycznym wydaniu równoważnika na remont mieszkania. Podobnie przeznaczenie tego świadczenia na inne cele nie jest podstawą do zwrotu równoważnika przez funkcjonariusza. Taki zwrot oznacza jedynie powiązanie świadczenia z zajmowaniem lokalu i założony przez ustawodawcę cel przyznania świadczenia. Należy przy tym zauważyć, że fakt zamieszkiwania funkcjonariusza w mieszkaniu będącym własnością innej osoby nie musi oznaczać, że nie ponosi on kosztów związanych z utrzymaniem tego lokalu, bądź jego części w należytym stanie. Doświadczenie życiowe wskazuje bowiem, że w takich sytuacjach współuczestniczy się w kosztach związanych z używaniem lokalu, w szczególności wynikających z drobnych napraw czy malowania ścian. Mając to na uwadze Sąd stoi na stanowisku, że przyznanie przedmiotowego równoważnika można wiązać tylko z zajmowaniem lokalu. Natomiast nie można odmawiać jego przyznania na tej podstawie, że funkcjonariusz otrzymuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Są to świadczenia niezależne, które mogą przysługiwać łącznie. Jeżeli równoważnik za brak lokalu mieszkalnego jest świadczeniem zastępczym (rekompensatą) w stosunku do prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego przewidzianego w art. 85 ustawy o Służbie Więziennej to nie ma powodu, żeby jego przyznanie blokowało otrzymanie dodatkowego świadczenia w postaci równoważnika pieniężnego za remont mieszkania. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy w toku postępowania ustalono, że funkcjonariusz zajmuje wskazany lokal. Podobne stanowisko w tej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 19/09 stwierdzając, że równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przysługuje funkcjonariuszowi Służby Więziennej bez względu na rodzaj zajmowanego przez niego lokalu ( Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przeciwny tok rozumowania naruszałby zasadę równości – na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku – i prowadziłby to do sytuacji, w której funkcjonariusz otrzymujący równoważnik za brak mieszkania byłby po raz drugi ograniczany w kwestii świadczeń mieszkaniowych. Po pierwsze zamiast świadczenia w postaci lokalu mieszkalnego dostawałby ekwiwalent pieniężny po wtóre nie miałby prawa do równoważnika za remont mieszkania. Każdemu innemu funkcjonariuszowi, wobec którego zrealizowano prawo do lokalu mieszkalnego równoważnik za remont przysługuje. Co więcej, przepisy ustawy ani rozporządzenia zastosowane w niniejszej sprawie nie zabraniają wypłaty równoważnika za remont osobie która otrzymuje równoważnik za brak mieszkania. W niniejszej sprawie organy bez podstawy prawnej przyjęły, że nie można przyznać równoważnika za remont funkcjonariuszowi, który nie posiada tytułu prawnego, o którym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, tym samym dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.