III SA/Gd 221/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M.I- O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Prezydent Miasta w dniu 25 marca 2009 r. wystawił w stosunku do M.I. – O. tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący należności 50 zł za brak opłaty za parkowanie (nr [...]). W podstawie prawnej tytułu wskazano art. 13 f ustawy o drogach publicznych oraz § 6 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 13 lutego 2004 r. w sprawie ustalenia stref płatnego parkowania na drogach publicznych na terenie Gminy Miasta, ustalenia stawek opłat za parkowanie w tych strefach oraz sposobu ich pobierania. Przedmiotowy tytuł wykonawczy stał się podstawą do dokonania zajęcia wynagrodzenia przez organ egzekucyjny (Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G.) w Sądzie Okręgowym w G. W dniu 9 czerwca 2009 r. do Drugiego Urzędu Skarbowego w G. wpłynęło pismo zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego złożone przez M. Id. – O., w którym to piśmie w/w zarzuciła niedopuszczalność egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego doręczonego w dniu 3 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu zarzutów wskazano, że od wezwania do uiszczenia nałożonej przez Straż Miejską w S. należności w kwocie 50 zł za nieuiszczenie opłaty za parkowanie samochodu w/w wniosła stosowne odwołanie w zakreślonym terminie. Z uwagi na upływ czasu skarżąca nie jest jednakże w posiadaniu odpisu odwołania. W odwołaniu tym powołano się na fakt posiadania immunitetu z racji sprawowania funkcji sędziego, co prowadzić winno do niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w/w należności i umorzenia postępowania. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2009 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec nie wyrażenia przez wierzyciela – Prezydenta Miasta stanowiska w kwestii zasadności zarzutów. Prezydent Miasta w postanowieniu z dnia 25 listopada 2009 r. wyrażając swoje stanowisko uznał w/w zarzuty za nieuzasadnione wskazując, że immunitet sędziowski nie zwalnia z odpowiedzialności karno – administracyjnej. Przedmiotem prowadzonej sprawy było bowiem nałożenie opłaty dodatkowej związanej z nieopłaconym parkowaniem pojazdu a zatem prowadzona egzekucja nie narusza art. 181 Konstytucji RP. Co nadto istotne, w aktach przedmiotowej sprawy nie znajduje się odwołanie, o którym wspomina skarżąca. Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2009 r. nr [...] postępowanie egzekucyjne zostało podjęte. Postanowieniem z tej samej daty nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 123 i 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.), art. 33 pkt 6, art. 34 w zw. z art. 17, art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po zapoznaniu się z zarzutami w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta, wniesionymi przez M. i. – O. oraz po zapoznaniu się z ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano, że w dniu 29 maja 2009 r. dokonano zajęcia wynagrodzenia w/w w sądzie, natomiast 3 czerwca 2009 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia doręczono w/w odpis tytułu wykonawczego. W ocenie organu fakt posiadania immunitetu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty za parkowanie bowiem brak opłaty nie jest ani przestępstwem ani wykroczeniem. Dlatego też powoływanie się na immunitet nie jest przesłanką do wniesienia zarzutów - w szczególności zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W zażaleniu na w/w postanowienie M. I. – O. powołując się na postanowienia Sądu Najwyższego wniosła o umorzenie postępowania w sprawie. W ocenie skarżącej opłata dodatkowa jest sankcją administracyjną ale nie pozbawioną cech wykroczenia. Co więcej, w sprawie na pewno złożone zostało stosowne odwołanie a brak kopii przedmiotowego dokumentu wynika z niedbałości wierzyciela, który po czterech latach wszczyna postępowanie egzekucyjne. Skarżąca wskazała również, że niewykluczonym jest, że automat wydający pokwitowanie opłaty był nieczynny, a takie zaniedbanie nie może obciążać użytkownika parkingu. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 19 marca 2010 r. znak [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a. oraz art. 34 § 4 i 5 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytaczając dotychczasowy przebieg postępowania jak i treść art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, że okoliczności na które powołuje się skarżąca nie zasługują na uwzględnienie. Immunitet sędziowski nie zwalnia bowiem z obowiązku uiszczenia opłat za parkowanie w strefach płatnego parkowania a nieuczenie opłaty nie jest ani przestępstwem ani wykroczeniem. Z kolei orzeczenie Sądu Najwyższego – jako wydane w indywidualnej sprawie – wiąże tylko w danej sprawie i nie stanowi powszechnie obowiązującego prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.I.– O. wniosła o uchylenie wydanego w sprawie postanowienia i oddalenie roszczeń wierzyciela, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - rażące naruszenie prawa poprzez uznanie dopuszczalności drogi egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu egzekucyjnego wobec nieistnienia takiego obowiązku po stronie skarżącej; - nierozpoznanie wszystkich okoliczności faktycznych, a w szczególności ustalenia czy w momencie nakładania mandatu parkometry znajdujące się w okolicy pojazdu działały oraz przyjęcie za prawdziwy brak odwołania od mandatu w aktach wierzyciela. W uzasadnieniu skargi skarżąca niezależnie od dotychczasowej argumentacji wskazała, że naganne postępowanie wierzyciela nie może wpływać na negatywną ocenę postępowania skarżącej. Skarżąca nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za bezczynność organów administracyjnych. Znaczny upływ czasu uniemożliwia zaś przekonanie o słuszności stanowiska skarżącej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi wskazano nadto, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie jest bowiem dysponentem należności pieniężnej, w związku z którą prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl przepisu art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Z kolei w myśl art. 34 § 4 tej ustawy organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie / §5 /. W niniejszej sprawie skarżąca jako zarzut egzekucji wskazała pkt 6 art.33 powołanej ustawy tj. niedopuszczalność egzekucji albowiem, jej zdaniem nieuiszczenie opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu jest wykroczeniem a jako sędziemu przysługujący jej immunitet uniemożliwia karanie ją za ten czyn. Na wstępie dla porządku wyjaśnić należy, że skarżąca twierdziła, że na zawiadomienie o nałożeniu na nią opłaty dodatkowej złożyła odwołanie natomiast nie potrafiła tego wykazać wobec stanowiska organu, który stwierdził, że takie odwołanie nie wpłynęło. Ponieważ skarżącą w tej sytuacji obciążał ciężar wykazania tej okoliczności, to skoro dowodu w tym zakresie nie umiała przedstawić, to stanowisko organu można uznać za wiążące. Tak samo należy ocenić jej zarzut w zakresie konieczności ustalenia czy w dacie nałożenia mandatu parkomaty były czynne i wydawały bilety. Również w tym wypadku na skarżącej ciążył obowiązek wykazania takiego faktu czego nie uczyniła. W sprawie, zgodnie z wymogiem przepisu art. 33 § 4 organ egzekucyjny otrzymał postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, który uznał zarzuty za bezzasadne a na postanowienie to skarżąca nie złożyła zażalenia. Odnosząc się do zarzutu skargi należy ustalić czy stanowisko skarżącej, iż nie uiszczając opłaty dodatkowej w kwocie 50 złotych popełniła wykroczenie a w związku z posiadanym immunitetem sędziowskim, nie była zobowiązana do uiszczenia tej opłaty jest zasadne. Opłata dodatkowa objęta tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 25 marca 2009 roku wynika bezpośrednio z przepisu prawa tj. z art. 13f ustawy z dnia 21 maja 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 z póżn. zm.). W myśl tego przepisu za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13f ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1 /ust.2/, oraz sposób jej pobierania /ust.3/. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł. Opłatę dodatkową, o której mowa w ust. 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi. Stosownie do art. 13 ust.1 korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za: 1) parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania; Zgodnie z § 6 ust.1 i 2 uchwały nr [...] Rady miasta z dnia 13 lutego 2004 roku w sprawie ustalenia stref płatnego parkowania na drogach publicznych na terenie Gminy Miasta, ustalenia stawek opłat za parkowanie w tych strefach oraz sposobu ich pobierania ([...].04.33.693) w razie stwierdzenia niewniesienia opłaty za parkowanie pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 50 złotych. Niezależnie od powyższej regulacji, art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń (Dz. U. z 2010 r., Nr 46, poz. 275) stanowi "Kto nie stosuje się do znaku lub sygnału drogowego [...] podlega karze grzywny lub karze nagany". Stosownie z kolei do art. 181 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) sędzia nie może być, bez uprzedniej zgody sądu określonego w ustawie, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Sędzia nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa, jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się prezesa właściwego miejscowo sądu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego. Uszczegółowienie zasad dotyczących odpowiedzialności karnej sędziego znajdujemy w art. 80 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001r., Nr 98, poz. 1070 ze zm.), który stanowi "sędzia nie może być zatrzymany ani pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia właściwego sądu dyscyplinarnego. Nie dotyczy to zatrzymania w razie ujęcia sędziego na gorącym uczynku przestępstwa, jeżeli zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Do czasu wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej wolno podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki. Za wykroczenia sędzia odpowiada wyłącznie dyscyplinarnie – art. 81 tej ustawy. Zwrócić należy uwagę, że rozważana materia dotyka istotnego zagadnienia podwójnej karalności zachowania polegającego na nieuiszczeniu opłaty za postój w strefie płatnego parkowania. Powoływana ustawa o drogach publicznych, która przewiduje możliwość wprowadzenia opłat za parkowanie w wyznaczonych strefach, jednocześnie nakłada sankcję administracyjną w postaci opłaty specjalnej za uchylenie się od uiszczenia opłaty przewidzianej za parkowanie. W piśmiennictwie zwraca się uwagę na to, że wypowiadając się w podobnych sprawach Trybunał Konstytucyjny uznał, iż taka sytuacja w której z jednej strony to samo zachowanie jest obciążone ustawową sankcją w postaci specjalnej opłaty lub kary pieniężnej, a z drugiej, jest obarczone odpowiedzialnością za wykroczenia przewidziane w kodeksie wykroczeń, może prowadzić do podwójnej karalności za ten sam czyn (por. D. Szumiało - Kulczycka: Prawo administracyjno – karne. Kraków 2004, s. 188 i nast. a także wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dn.14.10.2009 r. sygn. Kp 4/09, z dn.29.04.1998 r. w sprawie K17/97, z dn.30.11.2004 r. w sprawie SK 31/04 ). Niezależnie od krytycznego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego jak i standardów prawa wspólnotowego co do dublowania sankcji w odniesieniu do zasady proporcjonalności, zadaniem Sądu rozstrzygającego zarzuty skargi w tej sprawie nie jest ustosunkowanie się do tego problemu. Istotnym jest bowiem, iż z powyższych rozważań jednoznacznie wynika rozłączność pomiędzy - odpowiedzialnością karną za wykroczenie z art. 92 kodeksu wykroczeń, która w stosunku do sędziego może być tylko dyscyplinarna, co wynika z art. 81 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych i na zasadach przewidzianych w tej ustawie (por. wyrok z dn. 31.10.2008r. Sądu Apelacyjnego w sprawie ASD 6/08) przy czym wobec skarżącej nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie o wykroczenie - oraz swoistego rodzaju odpowiedzialnością administracyjną wynikającą w tym wypadku bezpośrednio z ustawy o drogach publicznych – art.13f w postaci opłaty specjalnej za delikt administracyjny w związku z uchyleniem się od uiszczenia opłaty przewidzianej za parkowanie w określonej strefie. Przy czym obowiązek ponoszenia sankcji administracyjnych w przypadkach wskazanych przepisami prawa administracyjnego ciąży bez wyjątku na wszystkich obywatelach bez względu na posiadany przez nich immunitet. W reasumpcji tej części rozważań stwierdzić trzeba, że zarzut skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie a jej argumentacja oparta na twierdzeniu, że brak opłaty parkingowej jest wykroczeniem, ekskulpującym ją od wszelkiej odpowiedzialności, jest zbyt pobieżna - zwłaszcza w kontekście przywoływanych przez nią orzeczeń Sądu Najwyższego. Wskazać bowiem wypada, że w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2009 roku w sprawie I KZP 29/08 Sąd Najwyższy stwierdził, że dopuszczalne a niekiedy nawet konieczne jest doprecyzowanie znamion ustawowych niektórych czynów zabronionych w aktach rangi podustawowej i takie działanie ustawodawcy nie narusza zasady nullum crimen sine lege zawartej w art. 1 § 1 k.k. przy czym stan faktyczny i prawny objęty pytaniem prawnym w żaden sposób nie stanowi poparcia stanowiska skarżącej co do zasady. W drugim natomiast z przywołanych postanowień z dnia 23 września 2009 roku w sprawie I KZP15/09 Sąd Najwyższy wskazuje na niepokojący dualizm karalności zachowania polegającego na nieuiszczeniu opłaty za postój w strefie płatnego parkowania w sferze prawa administracyjnego i karnego ale z jego stanowiska nie wynika konsekwencja jaką formułuje skarżąca. Wręcz przeciwnie Sąd ten wyraźnie wskazał, że zakres pytania nie odnosił się w ogóle do kwestii relacji między ewentualną odpowiedzialnością karną związaną z niezastosowaniem się do znaku wyrażającego zakaz parkowania bez uiszczenia opłaty, a obowiązkiem uiszczenia w takiej sytuacji opłaty dodatkowej przewidzianej w art. 13f ustawy o drogach publicznych – ten aspekt zagadnienia pozostał poza sferą rozważań Sądu Najwyższego. Dodatkowo wskazać należy odnośnie zarzutu - panującego u wierzyciela nieładu i braku rozeznania w posiadanej dokumentacji – że nie ulega wątpliwości, czemu nie przeczy sama skarżąca, iż tytuł wykonawczy wydany został przed upływem terminu przedawnienia a tylko niezachowanie tego terminu miałoby wpływ na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia. Podkreślić także trzeba, że zawieszenie postępowania na mocy postanowienia z dnia 14 lipca 2009 roku nastąpiło z zachowaniem wymogów określonych art. 34 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tej sytuacji skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł mając za podstawę art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.