III SA/Gd 221/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut ( spr. ) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody z dnia 2 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 10 listopada 2011 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P. S. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 10 listopada 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu P. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie w/w wystąpił Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta G. w następstwie informacji uzyskanej od H. S., że P. S. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 5 lat. W toku postępowania przesłuchano samego zainteresowanego P. S. oraz matkę H. S. Dokonano nadto kontroli meldunkowej przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w G. Do akt sprawy pisemne oświadczenie złożyła również R. S. – była żona P. S. R. S. wskazała, że były mąż zamieszkuje w G. przy ul. [...] m [...] wraz ze swoją obecną partnerką M. L. Z kolei H. S. potwierdziła, że syn w spornym mieszkaniu nie zamieszkuje od 5 lat. Z mieszkania wyprowadził się dobrowolnie zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste. Zachował klucze do mieszkania jednakże nigdy w nim nie nocował. Obecnie, już po wszczęciu postępowania w sprawie o wymeldowanie, przychodzi do mieszkania przy czym czyni to prawdopodobnie po to aby być widzianym przez sąsiadów. P. S. wskazał zaś w toku przesłuchania, że twierdzenia jego matki o opuszczeniu lokalu przy ul. [...] w G. są nieprawdziwe. Po skończonej pracy (w firmie ochroniarskiej) wraca on do miejsca zameldowania. Przedmiotowy lokal opuścił co prawda w kwietniu 2011 r. jednakże spowodowane to zostało narastającym konfliktem z matką. Klucze do spornego lokalu zostały przez niego zachowane i od tamtej pory udaje mu się wejść do mieszkania w trakcie jej snu lub pod jej nieobecność. Samodzielne wymeldowanie się ze spornego lokalu nie jest możliwe gdyż nie ma on innego lokalu. W lokalu znajduje się jeszcze część jego rzeczy osobistych. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Prezydent Miasta uznał, że lokal nr [...] przy ul. [...] w G. nie stanowi miejsca pobytu w/w w rozumieniu, jakie terminowi temu nadaje art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Miejsce to nie stanowi bowiem miejsca, w którym P. S. realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, robi zakupy i korzysta z usług opieki medycznej. P. S. zamieszkuje bowiem w lokalu przy ul. [...] w G. gdzie mieszka jego małoletnia córka oraz jej matka. W ocenie Prezydenta Miasta twierdzenia P. S. o ciągłej łączności z lokalem przy ul. [...] w G. (do którego w/w wraca po skończonej pracy, względnie przychodzi na kilka godzin w celach odpoczynku, w którym znajdują się jeszcze jego rzeczy i w którym w/w odbiera korespondencję) są niewiarygodne. Stanowisko prezentowane przez stronę spowodowane jest nie tyle rzeczywistym stanem, ile obawą przed pozostaniem bez meldunku. Obawa ta jest jednakże bezpodstawna gdyż nic nie stoi na przeszkodzie by podjąć starania o zameldowanie w miejscu faktycznego zamieszkiwania. W odwołaniu od w/w decyzji P. S. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ pierwszej instancji stan faktyczny sprawy ustalił na podstawie zeznań H. S., która jest bezpośrednio zainteresowana wymeldowaniem odwołującego. Nie mniej jednak stan faktyczny w/w postrzega w sposób subiektywny i niezgodny z rzeczywistością. Odwołujący w toku postępowania przedstawił z kolei w sposób jednoznaczny zamiar pobytu stałego w spornym lokalu. Wskazano bowiem na to, że w lokalu zajmuje jeden pokój, odpoczywa, nocuje, odbiera korespondencję. Opuszczenie tego lokalu nie miało zaś charakteru trwałego i dobrowolnego a podyktowane było konfliktem z matką. Z kolei kontakt odwołującego z córką w miejscu jej zamieszkania (odwiedziny, spotkania i wspólne zabawy) organ poczytał niezasadnie jako odbywający się w miejscu pobytu odwołującego. Decyzją z dnia 2 stycznia 2012 r. znak [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy w/w decyzję Prezydenta Miasta z dnia 10 listopada 2011 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy nawiązując do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym do zeznań samego odwołującego wskazał, że w sytuacji gdy odwołujący pomimo nieutrudnionego dostępu do spornego lokalu nie zamieszkuje w nim i nie ma możliwości powrotu do lokalu i zamieszkania w nim z zamiarem pobytu stałego, należało usunąć z ewidencji ludności fikcję meldunkową jaka w stosunku do niego zaistniała. Sam fakt sporadycznego przebywania w lokalu – co wykazał Prezydent Miasta – oraz podnoszenie, że lokal został przez odwołującego opuszczony aby nie potęgować konfliktu z matką przemawiają za wymeldowaniem w/w z pobytu stałego. Do dokonania wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wystarczy bowiem jeden dzień niezamieszkiwania w danym lokalu, o ile organ meldunkowy ustali, że takie niezamieszkiwanie ma miejsce i wystąpił zamiar dobrowolnego i trwałego opuszczenia tego lokalu. W rozpatrywanej sprawie okoliczności przebywania odwołującego w miejscu pobytu stałego oraz przy ul. [...] w G. zostały jednoznacznie wyjaśnione i poparte ustaleniami kontroli meldunkowych przeprowadzonych w obydwu tych miejscach. Taki stan rzeczy poparty został również zeznaniami matki odwołującego oraz zeznaniami świadków składanymi podczas kontroli meldunkowych. W/w okoliczności przemawiają zatem za uznaniem, że decyzja o wymeldowaniu P.S. z miejsca pobytu stałego była w pełni prawidłowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. S. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. \W uzasadnieniu skargi powielone zostały w istocie argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego dotychczasowego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Skarga jest uzasadniona albowiem zaskarżone decyzje podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestię wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu normuje przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przez opuszczenie miejsca stałego pobytu w rozumieniu przywołanego przepisu należy rozumieć dobrowolne i trwałe zaniechanie dalszego zamieszkiwania w nim, w wyniku którego miejsce to przestało być miejscem koncentracji życiowych interesów osoby w nim zameldowanej. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Wskazać należy również na wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu przejawiającą się stałym realizowaniu szeregu podstawowych funkcji życiowych, co musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku organów, okoliczności niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu ze spornego lokalu P. S. nie zostały bezspornie stwierdzone w postępowaniu dowodowym poprzedzającym podjęcie decyzji. W szczególności, wbrew twierdzeniu organów, z przeprowadzonych czynności dowodowych nie wynika jasno, że w czasie podejmowania decyzji o wymeldowaniu przez organy pierwszej i drugiej instancji, P. S. w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. nie zamieszkiwał. Z przedstawionych sądowi akt wynika, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe, na którym oparł swe rozstrzygnięcie organ odwoławczy, nie było wyczerpujące, nadto w jego trakcie nie usunięto wyłaniających się sprzeczności. W szczególności przesłuchiwane strony postępowania tj. P. S. i H. S. złożyli sprzeczne zeznania m.in. co do okresu nieprzebywania P. S. w przedmiotowym lokalu i sposobu korzystania przez niego z lokalu, czy stałego zamieszkiwania P. S. w lokalu przy ul. [...] w G. Sprzeczne są również zeznania w/w osób odnośnie ponoszenia przez P. S. kosztów utrzymania lokalu ( k – [...] akt adm.). Dodać przy tym należy, że fakt ponoszenia przez daną osobę przypadających na nią kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego wskazują na rzeczywistą chęć jej zamieszkiwania w tym lokalu. Zauważyć trzeba również, że wartość dowodowa oświadczeń stron o sprzecznych interesach jest jednakowo niepewna, wobec czego oświadczenie jednej strony nie może przemawiać za bezkrytycznym odrzuceniem przez organ oświadczeń strony przeciwnej ( zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 1983 r., sygn. akt I SA 806/83, niepubl.). Wobec istotnych rozbieżności w zeznaniach stron niniejszego postępowania, strony można było skonfrontować (art. 79 § 2 i art. 81 kpa), bądź przeprowadzić rozprawę administracyjną, w niniejszej sprawie zachodzi bowiem sytuacja, o której mowa w art. 89 § 2 kpa – występują w niej strony o sprzecznych interesach i zachodzi potrzeba ich uzgodnienia. Nadto, skoro zgodnie z art. 77 kpa to na organie ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to winien on dołożyć starań, by podjęta decyzja opierała się na zbornym i logicznie uporządkowanym materiale dowodowym, a wyciągane wnioski miały odzwierciedlenie w dowodach. Tymczasem w niniejszej sprawie poprzestano na rozbieżnych zeznaniach stron ( jw.), w notatce Policji z dnia 13 września 2011 r. brak informacji, kto podał wiadomość, że P. S. zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w G., co jest sprzeczne z informacją podaną przez mieszkającą w tym lokalu M. L., która twierdziła, że skarżący nocuje w jej mieszkaniu sporadycznie.( k-[...] akt adm.). Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w orzecznictwie wskazuje się bowiem, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, baza Lex nr 190969, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, baza Lex nr 50123). Oba orzekające w sprawie organy uznały, że to lokal przy ul. [...] w G. jest tym, w którym P. S. obecnie zamieszkuje. Zdaniem Sądu, odnosząc się do zgromadzonych w sprawie dowodów, nie można na ich podstawie bezspornie takiego twierdzenia wysnuć. Nie można też przy ocenie charakteru przebywania skarżącego w w/w lokalu tracić z pola widzenia faktu, że zamieszkuje w nim jego córka, z którą utrzymuje stały kontakt i uczestniczy w jej wychowaniu. Przeprowadzona analiza materiału dowodowego sprawy ma na celu wykazanie, że zgromadzenie i ocena materiału dowodowego w sprawie, dokonane przez organy orzekające, w tym w szczególności organ pierwszej instancji, nastąpiło wadliwie, z uchybieniem przepisom art. 7, 8, 10, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Nieprawidłową decyzję organu pierwszej instancji utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to wprost z art. 138 w związku z art. 136 kpa, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie organ drugiej instancji ograniczył się de facto do kontroli decyzji organu pierwszej instancji Zauważyć przy tym należy, że w odwołaniu skarżący podnosił, że zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w G., czego dowodem jest m.in. przechowywanie w nim rzeczy osobistych niezbędnych do codziennego funkcjonowania tj. mebli, odzieży, obuwia, przyjmowania korespondencji oraz utrzymywania kontaktów z niektórymi sąsiadami. Jako że organ pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu w postaci oględzin lokalu celem ustalenia czy skarżący przechowuje w nim swoje rzeczy, brak wyjaśnienia przez organ drugiej instancji powyższej kwestii stanowi naruszenie cytowanych wcześniej przepisów postępowania administracyjnego. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Ponieważ, w ocenie Sądu, dotychczas zgromadzone dowody nie świadczą o tym, że skarżący w sposób trwały i definitywny opuścił miejsce stałego pobytu, jego skarga podlega uwzględnieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 10 listopada 2011 r. Działając na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził również, że zaskarżona decyzja Wojewody nie może być wykonana. Z kolei o kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o dyspozycję art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną na rzecz skarżącego kwotę składa się 100 zł uiszczone przez skarżącego tytułem wpisu od skargi. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane przeprowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów procedury administracyjnej w celu zbadania przesłanki wymeldowania określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych.