III SA/Gd 230/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka, Sędziowie NSA Anna Orłowska, WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi K. Ł. W. na decyzję Rektor Uniwersytetu z dnia 7 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia przedmiotów postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia 27 października 2011 r., nr [...], Dziekan Wydziału Lekarskiego [...] orzekł o odmowie uznania w roku akademickim 2011/2012 zaliczenia K. Ł. W. następujących przedmiotów IV roku studiów: 1. Choroby wewnętrzne-gastroenterologia; 2. Choroby wewnętrzne-kardiologia; 3. Choroby wewnętrzne-nadciśnienie tętnicze i diabetologia; 4. Pediatria-gastroenterologia; 5. Pediatra-onkologia; 6. Propedeutyka chirurgii; 7. Propedeutyka neurologii; 8. Radiologia. W podstawie prawnej organ powołał art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 104 k.p.a. oraz § 25 pkt 3 Regulaminu Studiów [...] z dnia 29 czerwca 2009 r. w zw. z § 91 ust. 1 Statutu [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w związku z powrotem studenta na odpłatne powtarzanie IV roku studiów w roku akademickim 2011/2012, w odpowiedzi na jego pisemną prośbę z dnia 24 października 2011 r. dotyczącą przepisania przedmiotów zaliczonych w roku akademickim 2009/2010 i następnie przepisanych w roku akademickim 2010/2011 w związku z odpłatnym powtarzaniem IV roku, Dziekan nie wyraził zgody na uznanie zaliczenia w/w przedmiotów na poczet roku akademickiego 2011/2012. Organ podkreślił, że wskazane przedmioty są wiodącymi na IV roku studiów oraz przygotowują do egzaminów końcowych na V lub VI roku. K. Ł. W. odwołał się od tej decyzji podnosząc, że wymienione wyżej przedmioty zdał już w roku akademickim 2009/2010. Był zmuszony wziąć urlop w związku z opieką nad chorym dzieckiem. W czasie urlopu powtórzył cały materiał teoretyczny i starał się być na bieżąco z nowościami medycznymi. Odbywał również dodatkowe praktyki. Z powodów finansowych i czasowych nie jest w stanie uczęszczać na zajęcia z w/w przedmiotów. Po rozpatrzeniu odwołania Rektor [...] decyzją z dnia 7 grudnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy w całości decyzję z dnia 27 października 2011 r. Dziekana Wydziału Lekarskiego [...] Organ odwoławczy wskazał, że po powrocie z urlopu student wystąpił o przepisanie mu przedmiotów zaliczonych w roku akademicki 2009/2010 i przepisanych na rok akademicki 2010/2011 w związku z powtarzaniem IV roku. Organ pierwszej instancji wyraził zgodę na uznanie zaliczenia kilku przedmiotów oraz odmówił uznania zaliczenia 8 innych przedmiotów wymienionych w decyzji objętej odwołaniem. Zaznaczył, że zgodnie z § 25 ust. 3 Regulaminu Dziekan, na pisemny wniosek studenta, może zaliczyć przedmiot, z którego uprzednio student otrzymał ocenę co najmniej dostateczną lub zaliczył przedmiot niekończący się oceną bez względu na termin zdawania. Zdaniem organu odwoławczego trafnie Dziekan Wydziału Lekarskiego podkreślił, że wymienione przedmioty są wiodącymi na roku IV studiów oraz kontynuowanymi na roku V. Ponadto przedmioty: Choroby wewnętrzne-gastroenterologia, Choroby wewnętrzne-kardiologia, Choroby wewnętrzne-nadciśnienie tętnicze i diabetologia, Pediatria-gastroenterologia, Pediatria-onkologia, Propedeutyka chirurgii, Propedeutyka neurologii, Radiologia są przedmiotami przygotowującymi do egzaminów końcowych na V roku z przedmiotów: Choroby wewnętrzne, Pediatria, Neurologia i Radiologia, a Propedeutyka chirurgii jest przedmiotem przygotowującym do egzaminu końcowego na roku VI z przedmiotu Chirurgia. Przedmioty te wprawdzie zostały przepisane już studentowi decyzją z dnia 8 listopada 2010 r., ale wyłącznie na rok akademicki 2010/11. Mimo twierdzeń strony, z powodu znacznego upływu czasu od uzyskanych zaliczeń, zachodzi konieczność powtórzenia tych przedmiotów przez studenta, aby umożliwić mu należyte przygotowanie do kontynuacji przedmiotów na V roku oraz do egzaminu z Chirurgii. K. Ł. W. zaskarżył opisaną decyzję Rektora [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący domagał się uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności § 91 ust. 1 Statutu [...] w zw. z § 25 ust. 3 Regulaminu [...] poprzez jego niezastosowanie, brak konsekwencji wydawanych decyzji, wybiórcze, nieuzasadnione i uznaniowe zaliczanie jednych przedmiotów i odmowa zaliczania innych; 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, w szczególności: art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącego, tj. sytuacji finansowej i rodzinnej; art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli, tj. wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy organ wyraził zgodę na uznanie zaliczenia skarżącemu dziewięciu przedmiotów IV roku studiów w roku akademickim 2011/2012 jednocześnie odmawiając zaskarżoną decyzją zaliczenia ośmiu innych, a nadto w roku akademickim 2010/2011 organ wyraził zgodę na zaliczenie wszystkich siedemnastu przedmiotów; art. 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się Rektor [...] wydając zaskarżoną decyzję i lakoniczne stwierdzenie, że przedmioty, których zaliczenia odmówiono skarżącemu są wiodącymi na IV roku studiów i przygotowującymi do egzaminów końcowych oraz, że od ich zaliczenia upłynął znaczny czas; art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie rozważenie w sposób wnikliwy i wszechstronny zebranego w sprawie całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi, skarżący przywołał częściowo argumentację zawartą w odwołaniu, wskazując że w 2010 r. uzyskał zgodę dziekana na "przepisanie" przedmiotów. Podkreślał dowolność i zmienność w tym zakresie decyzji oraz brak dostatecznego wyjaśnienia przesłanek jakimi się kierowano przy jej podejmowaniu. Wskazał na trudną sytuację życiową coraz na koszt powtórzenia 8 przedmiotów. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, względnie o oddalenie skargi. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy twierdził, że jednostronne działania prawne organów zakładu (uczelni) skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, które nie wpływają na sam byt tego stosunku, tzw. akty wewnętrzne, nie wymagają wydawania decyzji administracyjnych, a co za tym idzie nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżoną decyzję należy traktować zatem jako decyzję zakładową, która nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. uzasadnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 774/10, baza Lex nr 694361). Dodał, że § 25 ust. 3 Regulaminu jest przepisem zakładowym i nie może być uznany za powszechnie obowiązujący. Zdaniem Rektora [...], także historia przebiegu studiów skarżącego nie pozostawia wątpliwości, że zaskarżona decyzja była słuszna i odpowiadała prawu, oraz podawała przyczyny rozstrzygnięcia. Wskazano również, że skarżący już korzystał z tzw. dobrodziejstwa zaliczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniesiona skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora [...] z dnia 7 grudnia 2011 r., która utrzymała w mocy decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego z dnia 27 października 2011 r. w przedmiocie odmowy uznania zaliczenia 8 przedmiotów IV roku studiów w roku akademickim 2011/2012. Zgodnie z przepisem art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164. poz. 1365 ze zm.) - organizację i tok studiów oraz związane z nim prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Tak też stanowi § 91 pkt 1 Statutu [...] - tekst jednolity z dnia 26 października 2009 r. (opublikowany na stronie [...]) - organizację i tok studiów oraz związane z nim prawa i obowiązki studenta w Uczelni określa regulamin studiów uchwalony przez Senat Uczelni. Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił § 25 ust. 3 Regulaminu Studiów [...] z dnia 28 września 2009 r. - tekst jednolity, stanowiący załącznik do uchwały Nr 13/2011 Senatu [...] z dnia 28 marca 2011 r., (opublikowany na stronie [...]) - zgodnie z którym, na wniosek studenta, dziekan może zaliczyć przedmiot z którego uprzednio student otrzymał co najmniej ocenę dostateczną lub zliczył przedmiot niekończący się oceną bez względu na termin zdawania. Decyzja taka powinna być podjęta na początku roku akademickiego nie później niż 30 dni od rozpoczęcia roku akademickiego. Jak wynika z brzmienia § 25 ust. 3 Regulaminu zaliczenie przedmiotu przez Dziekana ma charakter uznaniowy. Bezspornym w sprawie było, że skarżący K. Ł. W. w związku z odpłatnym powtarzaniem IV roku, złożył w dniu 24 października 2011 r. wniosek (datowany na dzień 19 października 2011 r.) o "przepisanie" 17 przedmiotów, które zaliczył w roku akademickim 2010/2011. Bezspornym było również, że Dziekan Wydziału Medycznego wyraził zgodę na zaliczenie 9 przedmiotów (co stanowiło przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia), natomiast zaskarżonym aktem odmówił zaliczenia pozostałych 8 przedmiotów. Ponadto skarżący (co podnosił w złożonej skardze), uzyskał w poprzednim okresie nauki również zgodę Dziekana na "przepisanie" przedmiotów zaliczonych w roku akademickim 2009/2010. W niniejszej sprawie należało przede wszystkim rozważyć czy zaskarżony akt ma charakter indywidualnej sprawy studenta, która załatwiana jest w drodze decyzji administracyjnej, przy odpowiednim stosowaniu k.p.a. Tylko bowiem udzielenie pozytywnej w tym przedmiocie odpowiedzi pozwoliłoby na merytoryczne rozpoznanie sprawy. I tak, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164. poz. 1365 ze zm.), w brzmieniu na dzień orzekania przez organ odwoławczy "od decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego". Niewątpliwie, przywołany przepis nie wymienia expressis verbis wszystkich zdarzeń, które jako - indywidualne sprawy studentów - winny być załatwiane w drodze decyzji administracyjnych. Przy czym ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym, w niektórych sytuacji określa wprost, kiedy wydawana jest decyzja, od której przysługuje prawo wniesienia odwołania, a co za tym idzie prawo zaskarżenia do sądu, np. w przypadku decyzji w sprawie rekrutacji na studia (art. 169 ust. 10,11, 12 i 13 tej ustawy). Z treści art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym wynika zasada, że - w indywidualnych sprawach studenckich - stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Na tle przepisu art. 207 ust. 1 tej ustawy orzecznictwo sądów administracyjnych do wydarzeń podlegających reżimowi k.p.a. zalicza m.in.: rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra (postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 1992 r. sygn. akt SAB/Po 41/91, OSP 1994, nr 4, poz. 69; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 661/98, niepubl.; uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 18 listopada 1982 r. sygn. akt III CZP 26/82, OSP 1983, nr 11, poz. 248); decyzja o nadaniu stopnia naukowego (postanowienie NSA z dnia 13 lipca 1983 r. sygn. akt II SA 983/83, OSP 1984, nr 3, poz. 47); decyzja odmawiająca przyjęcia na studia wyższe (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1982 r. sygn. akt II SA 532/82, OSP 1983, nr 1, poz. 20); odmowa lub zwolnienie od uiszczenia opłaty za zajęcia dydaktyczne na studiach zaocznych (postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2000 r. sygn. akt II SA/Wr 499/99, OSP 2000, nr 12, poz. 182 oraz uchwała NSA z 13 października 2003 roku OPS 5/03). Natomiast do zdarzeń nie podlegających regulacji przepisów k.p.a.: zgodę Dziekana wydziału na podjęcie dodatkowych studiów na innym kierunku tej samej bądź innej uczelni (wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1987 r. sygn. akt SA/Wr 227/87); odmowę udzielenia przez organy szkoły wyższej urlopu dziekańskiego studentowi (postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 1990 r. sygn. akt SA/Kr 368/90, OSP 1992, nr 2, poz. 26); przyznanie, nieprzyznanie lub cofnięcie stypendium socjalnego studentowi (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 1987 r. sygn. akt I SA 448/87, OSP 1988, nr 10, poz. 223); ocenę egzaminatora, będącą jego wyłącznym atrybutem (wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1636/94, ONSA 1995, z. 4, poz. 176). Przywołane orzecznictwo dokonuje podziału rozstrzygnięć organów uczelni na akta wewnątrzzakładowe i zewnętrzne (który to podział został przyjęty w doktrynie prawa). Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają - akty zakładowe zewnętrzne czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego. Natomiast akty wewnętrzne są związane z tokiem studiów i procesem dydaktycznym, i dotyczą jednostronnego działania organów uczelni, skierowanego na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, w ramach stosunku zakładowego, które nie wypływają na sam byt tego stosunku (tym samym nie wymagają wydania indywidualnej decyzji administracyjnej i nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego). Powyższe kryteria przedmiotowego podziału zasadniczo są akceptowane w judykaturze. Ponadto trzeba podkreślić, że po pierwsze - z chwilą przyjęcia danej osoby (studenta) w poczet użytkowników zakładu (uczelni wyższej) staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i statutów i regulaminów zakładowych. Użytkownika (studenta), który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (uczelni wyższej) wiążą przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu, obowiązującemu w danym zakładzie. Po drugie - uczelnia wyższa, jaką jest niewątpliwie [...] Uniwersytet [...], jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania. Konsekwencją przyznanej autonomii jest m.in. swoboda uczelni wyższej w ustalaniu konkretnych zasad i kryteriów przyjmowania na poszczególne kierunki studiów czy organizacji i toku studiów. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, to niewątpliwie zaskarżony akt jest aktem indywidualnym. Aktem tym odmówiono skarżącemu zaliczenia 8 przedmiotów w roku akademickim 2011/2012. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, akt ten należy do aktów wewnątrzzakładowych - wydawanych w ramach stosunku zakładowego i związany jest z tokiem studiów i procesem dydaktycznym. Przede wszystkim jednak, akt ten nie kreuje nowego stosunku prawnego pomiędzy studentem - skarżącym a szkołą wyższą - [...] i co jest istotnym, nie przekształca go w sposób wywierający skutki na zewnątrz. Wywołuje on jedynie skutek wewnętrzny. Poza sporem było w sprawie, że skarżący powtarza obecnie odpłatnie IV rok studiów. Akt ten jest również wyrazem władztwa zakładowego organu uczelni. Możliwość zaliczenia przedmiotów pozostaje w gestii Dziekana i ma charakter uznaniowy. W konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd uznał, że jednostronne działania organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, które nie wpływają na sam byt tego stosunku (tzw. akty wewnętrzne) nie wymagają wydania decyzji indywidualnych, a co za tym idzie nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego. Taki akt, jako podjęty w ramach wewnętrznych stosunków zakładowych nie jest zaskarżalny do sądu administracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, że akt ten został nazwany decyzją, ani też że skarżący został pouczony o możliwości wniesienia odwołania czy skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Podsumowując, skoro podjęty w ramach władztwa wewnętrznego - zaskarżony akt, nie jest decyzją administracyjną, to należało uznać, że nie może być poddany kontroli sądowo-administracyjnej, gdyż nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Przedmiot skargi nie jest wymieniony w art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z unormowania zawartego w tym przepisie wynika, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach skarg ściśle przez ustawę określonych. Ponadto żaden przepis ustawy szczególnej nie przewiduje właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Należy tu dodać, że podnoszona przez skarżącego kwestia ponoszenia kosztów powtórzenia przedmiotów, nie jest przedmiotem zaskarżonego aktu. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.