III SA/Gd 230/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Sekretarz Sądowy Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców Oddział Terenowy z siedzibą w Gdańsku na decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 12 marca 2025 r. nr RSK/4072/04/2025 w przedmiocie stypendium socjalnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 marca 2025 r. nr RSK/4072/04/2025 Uczelniana Komisja Stypendialna Uniwersytetu Morskiego w Gdyni utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Zarządzania i Nauk o Jakości Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 28 listopada 2024 r. nr WZNJ-521/SOC/1/2024 o odmowie przyznania świadczenia w postaci stypendium socjalnego studentce J. P. (dalej również jako "strona", "wnioskodawczyni" lub "uczestniczka postępowania"). Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne. J. P., posiadająca status studentki od 2009 r., po rozpoczęciu semestru zimowego roku akademickiego 2024/2025 r. wystąpiła do Wydziałowej Komisji Stypendialnej z wnioskami o przyznanie świadczeń dla studentów, w tym z wnioskiem z dnia 30 października 2024 r. o przyznanie stypendium socjalnego. Wnioski te zostały złożone po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Admisntiracyjnego w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 559/23, na mocy którego tutejszy Sąd uchylił decyzje Rektora Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z 2023 r. o skreśleniu J. P. z listy studentów. W powołanym wyroku w ramach wskazań co do dalszego postępowania wskazano, że rzeczą dziekana będzie przeprowadzenie dla J. P. egzaminu komisyjnego, gdzie dalsze działania organów uzależnione będą od rezultatu tego egzaminu. Na spotkaniu w dniu 24 września 2024 r. z władzami uczelni J. P. została zatem poinformowana, że w celu wykonania ww. wyroku egzamin komisyjny z przedmiotu [...], co do którego studentka miała zastrzeżenia proceduralne zostanie ponowiony. Jednocześnie zaproponowano studentce uczestnictwo w wykładach z przedmiotu, przekazano plan zajęć na semestr zimowy 2024/2025 r. oraz wskazano, że termin egzaminu komisyjnego zostanie ustalony po zakończeniu zajęć z ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu [...], w których studentka zgłosiła wcześniej chęć udziału. Decyzją z dnia 28 listopada 2024 r. nr WZNJ-521/SOC/1/2024 Wydziałowa Komisja Stypendialna, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej jako "k.p.a.", art. 86 ust. 2 i 3, w związku z art. 90, art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1571, dalej również jako "p.s.w.n."), § 18 ust. 1 i 2 oraz § 40 regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, odmówiła J. P. przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Ustalając stan faktyczny sprawy, Wydziałowa Komisja Stypendialna wskazała, że w przypadku studentki J. P., na gruncie obowiązującego art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nastąpiło przekroczenie okresu, w trakcie którego można otrzymać świadczenia. Wskazano, że okres przez który przysługują świadczenia wynosi obecnie maksymalnie 12 semestrów bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1/ pierwszego stopnia nie dłużej niż 9 semestrów; 2/ drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Odnosząc powyższe do sytuacji studentki podkreślono, że wskazany w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. okres 12 semestrów już upłynął biorąc pod uwagę okres studiowania przez J. P. od 2009 r., a nawet gdyby brać pod uwagę okres pobierania przez nią świadczeń. Ustalono bowiem, że J. P. rozpoczęła studia w 2009 r. i w okresie od 1 października 2009 r. do dnia 25 czerwca 2012 r. była studentką Wyższej Szkoły Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku, gdzie podczas odbywanych na tej uczelni 6 semestralnych studiów pierwszego stopnia, korzystała z pomocy materialnej dla studentów przez okres 6 semestrów. Następnie zaś od 1 października 2012 r., jak ustalono do momentu wydania przedmiotowej decyzji (listopad 2024 r.), J. P. pozostawała studentką studiów drugiego stopnia Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, gdzie w okresie od semestru zimowego roku akademickiego 2012/2013 do semestru zimowego roku akademickiego 2018/2019 miała przyznaną pomoc materialną ze środków funduszów świadczeń dla studentów tego Uniwersytetu łącznie przez 10 semestrów. W związku z tym przez cały okres studiowania od 2009 do 2024 r. strona pobierała stypendia przez okres 16 semestrów. J. P. odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że rozpoczęła studia drugiego stopnia w 2012 r. i od tamtego czasu jest nadal studentką, jednak w jej ocenie obowiązywać powinny ją przepisy z 2018 r., to jest sprzed nowelizacji ustawy. Na tym etapie do postępowania wstąpił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, który w piśmie z dnia 24 stycznia 2025 r. przedstawił stanowisko w sprawie. Zaznaczono, że studentka ubiegająca się obecnie o zapomogę i stypendium socjalne jest również przedsiębiorcą, którym dedykowana jest pomoc Rzecznika. Przedstawiając stanowisko, Rzecznik wskazał, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, to jest, że studentka w latach 2009-2019, uwzględniając studia pierwszego i drugiego stopnia miała przyznaną pomoc materialną ze środków funduszu świadczeń dla studentów przez łącznie 16 semestrów. Rzecznik podkreślił jednak, że w jego ocenie, skoro przepis art. 93 ust. 4 p.s.w.n. został wprowadzony ustawą z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.) i obowiązuje od dnia 1 października 2019 r. (na mocy art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy wprowadzającej), to ustalony przez ustawodawcę limit 12 semestrów dla studentki, należy liczyć dopiero od tej daty, to jest od 1 października 2019. Tym samym w ocenie Rzecznika nie było podstaw do odmowy przyznania świadczenia. Podkreślono bowiem, że istotnie J. P. pobierała świadczenia ze środków funduszów świadczeń dla studentów przez łącznie 16 semestrów, jednak wszystkie przed 1 października 2019 r., a więc przed wejściem w życie ustawy. Uczelniana Komisja Stypendialna Uniwersytetu Morskiego w Gdyni decyzją z dnia 12 marca 2025 r. nr RSK/4072/04/2025, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania J. P., utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako prawidłową. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i przebieg postępowania w sprawie. W uzasadnieniu decyzji odniesiono się w szczególności do stanowiska Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, to jest, że limit 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n należy liczyć dopiero od daty 1 października 2019 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że taki sposób interpretacji przepisów stoi w sprzeczności z założeniem o racjonalnym ustawodawcy. Wskazano, że przyjęcie takiej zasady i interpretacji jak proponowane, byłoby dyskryminujące względem studentów, którzy rozpoczęli studia od roku akademickiego 2019/2020 i później. Jednocześnie wskazano, że stanowisko zajęte w tym zakresie przez Komisje potwierdza brzmienie art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232 ze zm.), który stanowi, że do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślono, że ww. ustawa nowelizacyjna z 2021 r. wprowadziła nowe brzmienie art. 93 i 94 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a art. 16 ustawy nowelizacyjnej, jako przepis o charakterze przejściowym dla tej zmiany, wskazuje, że przepisy w dotychczasowym brzmieniu (gdzie obowiązywała m.in. regulacja, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studniach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat) stosuje się tylko w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. Wyraźne wskazanie wyłącznie jednego semestru, trwającego w momencie wejścia w życie zmiany, należy rozumieć jako odróżnienie od kolejnych semestrów, w których zastosowanie będą już miały przepisy w zmienionym brzmieniu. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Oddział Terenowy z siedzibą w Gdańsku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisaną wyżej decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 12 marca 2025 r., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ art. 93 ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 7 i art. 7a § 1 k.p.a., czyli zasadą praworządności, zasadą rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony oraz zasadą demokratycznego państwa prawa i zasadą wynikającą z art. 2 Konstytucji RP, tj. zasadzą niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), przez niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, że do łącznego okresu przysługiwania studentowi świadczenia materialnego, w tym przypadku stypendium socjalnego, należy wliczać semestry odbyte przez studenta również przed dniem wejścia w życie tej ustawy; 2/ art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że jest to przepis o charakterze przejściowym, który wskazuje, że przepisy w dotychczasowym brzmieniu stosuje się wyłącznie w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, pomimo tego, że brak jest ustawowych regulacji międzyczasowych odnoszących się do stypendiów, tj. brak jest regulacji wprost pozwalających na uwzględnianie w nowym stanie prawnym okoliczności faktycznych, dotyczących liczby semestrów studiów, które zaistniały przed dniem wejścia w życie art. 93 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Rzecznik podtrzymał stanowisko, że skoro art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadzony został ustawą z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i zgodnie z art. 1 pkt 3 tej ustawy wprowadzającej obowiązuje od 1 października 2019 r., to w odniesieniu do stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi i stypendium rektora, ustalony przez ustawodawcę limit 12 semestrów przysługiwania świadczenia, należy liczyć dopiero od tej daty. W ocenie Rzecznika z treści art. 16 ustawy zmieniającej, nie wynika możliwość uwzględniania przy badaniu sytuacji studentki na gruncie nowej ustawy, okoliczności faktycznych dotyczących liczby semestrów studiów przed dniem wejścia jej w życie. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, to zostałoby to uregulowane wprost w ustawie. W takiej sytuacji organy powinny wydać rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o przyznanie stypendium socjalnego z uwzględnieniem generalnego zakazu stosowania normy prawnej w sposób, który powoduje podstawienie do hipotezy nowej normy prawnej zdarzeń, które wystąpiły przed wejściem w życie tej normy. Rzecznik wskazał, że ww. stanowisko znajduje oparcie również w art. 2 Konstytucji RP. W obydwu decyzjach Komisje nie zastosowały się do podstawowej zasady demokratycznego państwa prawnego lex retro non agit, to jest zakazu stosowania prawa wstecz. Studenci, którzy rozpoczęli studnia przed wejściem w życie przepisu art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tak jak w przypadku J. P. posiadającej status studentki od 2009 r.) nie mogli bowiem przewidzieć, że w przyszłości ustawodawca zdecyduje się na wprowadzenie w przyszłości nowych ograniczeń w zakresie pobierania przez nich świadczeń. W tym kontekście Rzecznik podkreślił, że wiele osób spośród studentów ma możliwość studiowania jedynie właśnie dzięki pomocy materialnej wypłacanej im ze środków funduszów świadczeń dla studentów. Doszło zatem w tej sprawie do odebrania stronie jej uprawnienia, gdzie w sytuacji gdy są wątpliwości co do treści normy prawnej, zastosowanie powinna mieć zasada dubio pro libertate, to jest rozstrzygania tych wątpliwości na korzyść strony. Ponieważ orzecznictwo jest w omawianej kwestii zdaniem strony zróżnicowane, przyjęcie interpretacji niekorzystnej dla strony stanowiło naruszenie tej zasady. W dalszej części skargi odwołano się do wyroku WSA w Łodzi z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 414/22 oraz wyroku WSA w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 218/21, podkreślając, że za jedyną prawidłową wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy uznać rozpoczęcie liczenia okresu przysługiwania świadczeń od dnia wejścia w życie przepisów o pomocy materialnej w tej ustawie oraz że przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do 17 grudnia 2021 r. i art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzemieniu obowiązującym od 18 grudnia 2021 r. (niezależnie od tego jak należy rozumieć termin, o którym mowa w tych przepisach), odnoszą się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie ustawy p.s.w.n. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Morskiego w Gdyni w imieniu Uczelnianej Komisji Stypendialnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania J. P. nie zajęła stanowiska w sprawie skargi. Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. J. P. podkreśliła, że w okresie studiów korzystała ze stypendiów dla osób niepełnosprawnych, natomiast obecnie chciałaby otrzymać zapomogę oraz stypendium socjalne, gdzie organy uczelni powinny przyznać wnioskowane świadczenia, uwzględniając sytuację rodzinną J. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane wyżej kryteria, Sąd stwierdził, że złożona skarga nie podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej eliminację z porządku prawnego. Strona skarżąca przedmiotem oceny Sądu uczyniła decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 12 marca 2025 r. nr RSK/4072/04/2025 utrzymującą w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Zarządzania i Nauk o Jakości Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 28 listopada 2024 r. nr WZNJ-521/SOC/1/2024 o odmowie przyznania J. P. stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2024/2025. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz.U z 2023 r., poz. 742, dalej jako "p.s.w.n."), w tym w szczególności art. 93 p.s.w.n., który stanowi, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (zatem stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (art. 93 ust. 1). Ustawodawca zawarł w omawianym przepisie ponadto określone wyłączenia powodujące niemożność przyznania świadczenia. Zgodnie z art. 93 ust. 3 p.s.w.n. wymienione świadczenia, nie przysługują bowiem studentowi posiadającemu tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny (pkt 1) albo licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (pkt 2). W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma natomiast ograniczenie wynikające z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., to jest, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Takie brzmienie wskazanego przepisu ukształtowane zostało ustawą nowelizacyjną z 2021 r. (zmiana wprowadzona art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. zmieniającej nin. ustawę z dniem 18 grudnia 2021 r.; Dz.U.2021.2232). W art. 93 ust. 6 p.s.w.n. doprecyzowano przy tym, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student, który obecnie studiuje może zatem ubiegać się o stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora. Przyznanie każdego z ww. świadczeń, jak i odmowa przyznania tych świadczeń następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 p.s.w.n.) W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko wyrażone w decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Zarządzania i Nauk o Jakości Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 28 listopada 2024 r., to jest, że J. P., posiadająca status studentki od 2009 r., ubiegając się o stypendium socjalne w semestrze zimowym 2024/2025 r., przekroczyła już łącznie okres 12 semestrów, przez który przysługują świadczenia. W tym zakresie wydając decyzję w 2024 r. wskazano na okres, przez który J. P. studiuje, posiadając status studentki od 2009 r. Dodatkowo zauważono też w tym rozstrzygnięciu, że nawet gdyby wziąć pod uwagę okres pobierania świadczeń również w tym przypadku wnioskodawczyni znacznie przekroczyła okres 12 semestrów. J. P. pobierała bowiem świadczenia, których beneficjentami są studenci, przez wszystkie 6 semestrów studiów I stopnia, jakie odbyła i ukończyła w Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku w latach 2009-2012 oraz przez 10 semestrów z wszystkich tych semestrów studiów II stopnia, które J. P. rozpoczęła począwszy od 2012 r. na Uniwersytecie Morskim w Gdyni i które to studia kontynuowała również w roku akademickim 2024/2025 otrzymując możliwość kolejnego podejścia do zaliczenia III semestru tych studiów w ramach egzaminu komisyjnego. W stanowisku prezentowanym przez stronę skarżącą przyjęto, że w przypadku J. P., która rozpoczęła studia w 2009 r., należałoby do limitu 12 semestrów, wliczać tylko te, które rozpoczęły się w okresie po 1 października 2019 r., w więc od momentu, gdy w trakcie kontynuowanych przez uczestniczkę już od 10 lat studiów, weszła w życie ustawa p.s.w.n. Akcentowano także, że uczestniczka pobierała łącznie świadczenia przez 16 semestrów studiów pierwszego i drugiego stopnia, ale jeszcze przed 1 października 2019 r. Istota sporu, który legł u podstaw wniesionej skargi dotyczy wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n., w zakresie tego jakie semestry, powinny być zaliczone, jako wchodzące do okresu "przysługiwania świadczeń", którego limit, zgodnie z przepisami ustawy, ogranicza prawo do korzystania ze świadczeń studenckich. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej strony aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n., w tym nie znalazł podstaw do zmiany swojego dotychczasowego orzecznictwa, które prezentuje stanowisko zbieżne z oceną organów, to jest, że okres 12 semestrów, o których mowa w 93 ust. 4 p.s.w.n. upływa, gdy łączny okres studiowania przez daną osobę przekroczy ten limit, a zatem wprost zależy od czasu posiadania statusu studenta. Reguła ta dotyczy również stypendium socjalnego jako jednego ze świadczeń wymienionych w art. 86 p.s.w.n. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje ponadto, że orzecznictwo NSA pozostaje w tym zakresie obecnie ugruntowane, również w odniesieniu do kwestii, że okres, o którym mowa w 93 ust. 4 p.s.w.n. nie odnosi się tylko do tych semestrów, przez które dana osoba studiuje począwszy od czasu, kiedy wprowadzono wskazany limit w obecnym brzmieniu art. 93 ust. 4 p.s.w.n., ale odnosi się łącznie w ogóle do wszystkich (a zatem również wcześniejszych) semestrów studiowania przez daną osobę, w zrozumieniu posiadania przez nią statusu studenta. W tym zakresie Sąd stoi zatem na stanowisku, że dla oceny spełnienia przesłanki ograniczenia przysługiwania świadczeń do okresu 12 semestrów organ stypendialny bierze zatem pod uwagę dane dotyczące całego toku kształcenia studenta, począwszy od samego początku, to jest podjęcia studiów przez studenta. W zakresie wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. podzielił zatem po pierwsze i przyjął za własne stanowisko wyrażone. przez NSA m.in. w wyroku z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 2890/23, gdzie wskazano na wstępie, że celem świadczeń dla studentów, o których mowa w art. 86 p.s.w.n. jest pomoc materialna państwa dla studenta, w jego rozwoju, nauce, umożliwieniu ukończenia studiów i osiągnięciu tytułu magistra lub mu równoważnych. Nie można zatem utożsamiać żadnego ze świadczeń, o których mowa w art. 86 p.s.w.n., w tym świadczeń pomocowych dla studentów w trudnej sytuacji materialnej, ze swoistym świadczeniem społecznym przynależnym wnioskodawcy w oderwaniu od celu i funkcji jaką ma ono realizować. W powołanym wyroku przedstawiono przyjęte w aktualnym orzecznictwie NSA stanowisko (por. m.in. wyroki NSA z dnia z 24 stycznia 2025 r. III OSK 3409/23, z dnia 19 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 517/24, czy z dnia 19 kwietnia 2024 r. o sygn. akt III OSK 2697/23), że ustawa nowelizująca przepisy p.s.w.n. dokonała radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 p.s.w.n. i art. 359 p.s.w.n. Dostrzec bowiem należy, że przepis art. 93 ust. 2 p.s.w.n. przed nowelizacją z 2021 r. stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: "1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". W wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) nastąpiła zmiana treści przepisu. Aktualnie obowiązuje art. 93 ust. 2 p.s.w.n., zgodnie z którym "student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Z kolei w wyniku nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał jak wskazano wyżej brzmienie, zgodnie z którym "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Podzielić należy zatem stanowisko NSA wyrażone w powołanych wyrokach, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy p.s.w.n. dokonana ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232) doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Zatem sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy prawo do świadczenia także z "okresem studiowania", a nie jak uprzednio z okresem faktycznego "korzystania" przez studenta ze świadczenia. Aktualna treść przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jest więc jednoznaczna, a jego interpretacja nie budzi już zasadniczych wątpliwości (tak jak we wcześniejszym stanie prawnym). W aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca określił łączny okres 12 semestrów, w czasie których studentowi przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. uniezależniając przyznanie tego prawa od okoliczności rzeczywistego pobierania świadczenia. Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw zerwała z powiązaniem okresu prawa do świadczeń z okresem bycia faktycznym ich beneficjentem. W obecnym stanie prawnym świadczenia zostały ściśle powiązane jedynie z okresem studiów. Okres ten został zatem wskazany jako 12 semestrów (co wyraźnie koresponduje z zakładanym okresem studiowania w ramach polskiego systemu szkolnictwa wyższego). W ocenie NSA wyrażonej w powołanym wyroku z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 2890/23 podkreślono, że wskazane rozwiązania ustawowe i ich wykładnia są konsekwencją art. 70 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym: "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa.". To właśnie ustawa p.s.w.n. określa warunki, rodzaje i czas trwania takiej pomocy. W art. 86 p.s.w.n. wskazano, że student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora. Przyznanie wskazanych świadczeń oraz odmowa ich przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z art. 70 ust. 4 zdanie 2 Konstytucji nie wynika ani powinność uregulowania systemu budżetowej pomocy dla określonej grupy studentów i uczniów, ani poziom, forma czy sposób tej pomocy - w razie jej uregulowania ustawowego. Wynika jedynie powinność wydania przez ustawodawcę ustawy w określonej w tym przepisie materii. Przepis ten nie kreuje prawa podmiotowego na rzecz wymienionych w nim beneficjentów dotyczącego samego wydania stosownej ustawy, ani jej określonej treści (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 lipca 2002 r., sygn. akt U 7/01). Ustawodawca wprowadzając w 2019 r. nową ustawę p.s.w.n. i nowelizując w 2021 r. art. 93 ust. 4 tej ustawy miał zatem prawo oparte wprost w Konstytucji do dookreślenia zasad, trybu i terminu pobierania wskazanych świadczeń przez studentów. Za racjonalne należy uznać przy tym założenie, że pomoc studentom powinna być ukierunkowana do tych osób, które w sposób realny dążą do zdobycia wykształcenia wyższego a nie do promowania innych zachowań (np. pozostawania tzw. wiecznym studentem, lub przedłużania okresu studiów i czerpana różnych benefitów ze statusu studenta), uwzględniając, że podstawowym źródłem finansowania uczelni są limitowane środki budżetu państwa. W przedmiotowej sprawie ustalenie przez organy, że J. P. studiując od 2009 r. do 2024 r., niewątpliwie studiowała więcej niż przez 12 semestrów, miało zasadnicze znaczenie dla wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia, w postaci stypendium socjalnego. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ustalenia faktyczne dotyczące okresu przysługiwania świadczeń, zostały przez organ pierwszej instancji poczynione w oparciu o stosowne zaświadczenie i informacje z Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku, a w przypadku kontynuowanych od 2012 r. studiów na Uniwersytecie Morskim w Gdyni, Komisja Wydziałowa działająca na tej uczelni, skorzystała z informacji zgromadzonych w systemie POL-on Wskazane ustalenia faktyczne, jak również będące ich źródłem dokumenty, nie budzą wątpliwości Sądu. Podkreślenia wymaga, że w tej sprawie stan faktyczny w tym zakresie jest niesporny, na co wskazywała także strona podnosząc m.in. przy odwołaniu, że bezspornie uczestniczka postępowania w latach 2009-2019 uwzględniając studia pierwszego i drugiego stopnia miała przyznaną pomoc materialną ze środków funduszu świadczeń dla studentów łącznie przez 16 semestrów. Jak wskazano wyżej, takie też ustalenia zostały przyjęte w decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, gdzie jednocześnie podkreślono, że na czas wydania decyzji, to jest listopad 2024 r. uczestniczka posiada status studentki na studiach drugiego stopnia, studiując na Uniwersytecie Morskim w Gdyni od 2012 r., a wcześniej studiując w okresie od 2009 r. do 2012 r. na studiach pierwszego stopnia, które ukończyła w Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku. W okolicznościach tej sprawy nie budzi więc wątpliwości Sądu, że uczestniczka studiując od 2009 r. do 2024 r. posiadała status studenta przez okres znacznie przewyższający okres 12 semestrów. Zgodnie z obowiązującą regulacją z 93 ust. 6 p.s.w.n. doprecyzowano przy tym, że do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów. Organy były więc uprawnione do wskazania, że obowiązujące przepisy warunkowały w tym przypadku odmowę przyznania świadczenia biorąc pod uwagę okres studiowania. Dostrzeżenie przez Komisję Wydziałową, że J. P. w tym okresie, przekroczyłaby wskazany limit, nawet gdyby wiązać go z rzeczywistym otrzymywaniem świadczeń, nie stanowi w ocenie Sądu uchybienia, które miałoby wpływ na wynik tej sprawy. Ustalenie w oparciu o dokumentację, że J. P. na studiach pierwszego i drugiego stopnia pobierała świadczenia dla studentów przez 16 różnych semestrów, które przypadały w okresie od rozpoczęcia przez nią studiów, dodatkowo potwierdza długi okres studiowania, który już z tej przyczyny nie może być uznany za krótszy niż 16 semestrów. Uwzględniając powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska, aby organy stypendialne, rozstrzygając w 2024 o świadczeniach z katalogu z art. 86 ust. 1 p.s.w.n., powinny w szczególny sposób, inny niż wynikający z literalnego brzmienia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n., uwzględnić, że uczestniczka postępowania studiuje od 2009 r., posiada od tego czasu status studentki i pobierała też od tego czasu przez łącznie 16 semestrów świadczenia dla studentów. W ocenie Sądu, również w przypadku studentów, którzy rozpoczęli studia bardzo dawno (co w przypadku uczestniczki oznacza okres liczący w chwili wydawania decyzji w I instancji lat 15) obecnie obowiązującą regulacją jednolicie pozostaje art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji tego przepisu dokonanej w 2021 r. Wbrew ocenie strony skarżącej, do okresu 12 semestrów, o których mowa w art. 93 ust. 4 w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n. należy zaliczyć wszystkie rozpoczęte semestry studiów, a więc również te semestry, które zostały rozpoczęte przez osobę studiującą w czasie przed wprowadzeniem do porządku prawnego takiego ograniczenia. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone m.in. w powołanym wyżej wyroku NSA z dnia 19 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 517/24, gdzie wskazano, że nie narusza art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP wykładnia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. uwzględniającą, że do okresu 12 semestrów, ograniczającego możliwość przyznania świadczenia, zalicza się także te semestry, które student odbył w czasie przed wprowadzeniem do porządku prawnego takiego ograniczenia. Przede wszystkim podkreślić należy, że stosownie do art. 16 ustawy nowelizacyjnej z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - tj. przepisu przejściowego - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 ustawodawca nakazał stosować przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym, wobec brzmienia tego przepisu oraz braku innych regulacji intertemporalnych, zastosowanie ma zasada aktualności. Organy stypendialne mają więc obowiązek stosować stan faktyczny i prawny z chwili wydawania decyzji stypendialnej. Skoro zatem Uczelniana Komisja Stypendialna Uniwersytetu Morskiego w Gdyni wydała decyzję w przedmiocie świadczenia w dniu 28 listopada 2024 r. to powinna uwzględnić stan faktyczny i prawny z tej daty (a więc już po wejściu w życie ustawy p.s.w.n. w 2019 r. i po nowelizacji tej ustawy w 2021 r.). Niewątpliwie orzekające w sprawie organy stypendialne stosowały stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, który nakazuje uwzględniać stan faktyczny z tego właśnie momentu, a nie ukształtowany przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.s.w.n. Ustawa działa z mocą wsteczną, kiedy m.in. początek jej stosowania pod względem czasowym ustalony został na moment wcześniejszy, aniżeli początek mocy obowiązującej jej przepisów (por. wyrok TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80), a więc nie tylko wówczas, gdy ustawie nadaje się moc obowiązującą wobec stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia tej ustawy w życie (por. wyrok TK z 31 marca 1998 r., sygn. K 24/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 13). Taka sytuacja nie ma miejsca na tle przedmiotowej regulacji. Ustawa nakazuje organom stypendialnym rozpatrzyć wniosek o świadczenie (to jest prawnie relewantny element, determinujący wszczęcie i prowadzenie postępowania) wedle stanu faktycznego z chwili orzekania o nim. Fakt, że wśród okoliczności stanu faktycznego ustawodawca odwołuje się do liczby semestrów, przez które wnioskodawca wcześniej studiował nie oznacza jeszcze retroaktywnego działania ustawy. Nadto przyjęcie, że maksymalny okres 12 semestrów pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy, jest niewłaściwy. Taka wykładnia pozwalałby bowiem tym studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający wspomniane 12 semestrów (tzn. maksymalnie 12 semestrów na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby bowiem studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania p.s.w.n. w obecnym brzmieniu wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej nowelizacji tej ustawy, lub którzy studiują tak długo, że ich studia rozpoczęły się jeszcze wcześniej, w tym pod rządami wcześniej obowiązujących ustaw dotyczących szkolnictwa wyższego i którzy już na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów uzyskali znaczne wsparcie finansowe, w tym przewyższające obecnie obowiązujący limit wsparcia przez okres 12 semestrów. Z tego względu, Sąd nie podzielił stanowiska, aby w oparciu o art. 16 ustawy nowelizacyjnej z dnia 17 listopada 2021 r. – który ma charakter przepisu przejściowego – można było dokonać takiej interpretacji art. 93 ust. 4 p.s.w.n., że badając stan faktyczny sprawy pod kątem możliwości przyznania stypendium socjalnego, nie można byłoby uwzględniać liczby semestrów studiów przypadających przed dniem wejścia w życie ustawy p.s.w.n. (1 października 2019 r.) czy sprzed nowelizacji tej ustawy (18 grudzień 2021 r.). Przeciwnie, opierając się na literalnym brzmieniu art. 93 ust. 4 w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n., rozpoznając wniosek o jedno ze świadczeń z katalogu art. 86 ust. 1 p.s.w.n. zgodnie z zasadą aktualności oraz dla zapewnienia równości traktowania wszystkich aktualnie studiujących osób, zadaniem organów stypendialnych jest ustalenie, czy okres posiadania statusu studenta przez wnioskodawcę nie przekracza limitu 12 semestrów, gdzie trzeba wziąć pod uwagę dane dotyczące całego toku kształcenia studenta, począwszy od chwili rozpoczęcia studiów. Reasumując Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że do okresu 12 semestrów, o których mowa w art. 93 ust. 4 w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n. należy zaliczyć wszystkie rozpoczęte semestry studiów, a więc również te semestry, które zostały rozpoczęte przez osobę studiującą w czasie przed wprowadzeniem do porządku prawnego takiego ograniczenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.