III OSK 2890/23

Dnia 11 marca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 222/23 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] w [...] z 21 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 222/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. (dalej: "skarżąca") na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [....] w [...] z 21 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję w całości, w pkt II zasądził od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [....] w [....] (dalej: "Odwoławcza Komisja Stypendialna") na rzecz skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. W dniu 9 października 2022 r. skarżąca, będąc studentką piątego roku studiów jednolitych magisterskich na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu [....], kierunek: psychologia, złożyła do Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [....] w [....] (dalej: "Komisja Stypendialna") wniosek o przyznanie na rok akademicki 2022/2023 świadczenia w formie stypendium socjalnego. Komisja Stypendialna analizując dane dotyczące toku kształcenia skarżącej zawarte w oświadczeniu złożonym przez nią wraz z wnioskiem oraz w uczelnianej bazie danych Dziekanat i w Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym: POL-on, zweryfikowała jej uprawnienia do otrzymywania powyższego świadczenia i 21 listopada 2022 r. wydała decyzję odmawiającą przyznania stypendium socjalnego ze względu na przesłankę określoną w art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm., dalej: "p.s.w.n.") oraz § 7 ust. 3 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [....]. W uzasadnieniu decyzji Komisja Stypendialna wskazała, że zgodnie ze wskazanymi przepisami - świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 p.s.w.n. (tj. stypendium socjalne; stypendium dla osób niepełnosprawnych; zapomoga; stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (stypendium ministra) przysługują przez łączny okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. W ocenie Komisji, skarżąca prawo do otrzymywania świadczeń, posiadała do 30 września 2022r. tj. do końca semestru letniego roku akademickiego 2021/2022 w związku z upływem rozpoczętych 12 semestrów studiowania. W odwołaniu skarżąca podniosła, iż od 1 października 2019 r. do 27 lutego 2020 r. oczekiwała na powtarzanie semestru letniego, co zgodnie z Regulaminem § 5, art. 1 oraz art. 93 ust. 4 p.s.w.n. uniemożliwiało jej ubieganie się o stypendium socjalne. Według skarżącej, okres ten nie podlega wliczeniu do okresu 12 semestrów. Po rozpatrzeniu odwołania, Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzją z 21 grudnia 2022 r. działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 2-3, art. 87 ust. 1-2, art. 88, art. 92 ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1-6, ust. 8, art. 94, art. 95, art. 409 ust. 1 pkt 1, art. 414 ust. 1, art. 447 p.s.w.n. w związku z § 1 ust. 5, 6, § 2 ust. 1 pkt 1, § 3 ust. 1, 2, 6, § 4, § 5 ust. 1-3, 6, § 6, § 7 ust. 1-5, 7-9, § 10, § 11, § 12 Regulaminu utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z 21 listopada 2022 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. oraz § 7 ust. 3 Regulaminu świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 p.s.w.n. i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. przysługują przez łączny okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 1 pkt 6 Regulaminu - student traci prawo do ubiegania się w danym roku akademickim o świadczenia lub do otrzymywania przyznanych świadczeń, jeśli upłynął okres, o którym mowa w § 7 ust. 3 i 4, tj. okres 12 semestrów. Mając na uwadze powyższe regulacje prawne Odwoławcza Komisja Stypendialna dokonała ponownej analizy wszystkich zebranych w sprawie dowodów, z których wynika, że 1 października 2016 r. skarżąca rozpoczęła studia stacjonarne jednolite magisterskie na Uniwersytecie [....] w [....], kierunek: psychologia. Na wskazanym kierunku była studentką: semestru pierwszego (zimowego) roku akademickiego 2016/2017, semestru drugiego (letniego) roku akademickiego 2016/2017, semestru trzeciego (zimowego) roku akademickiego 2017/2018, semestru czwartego (letniego) roku akademickiego 2017/2018, semestru piątego (zimowego) roku akademickiego 2018/2019, semestru szóstego (letniego) roku akademickiego 2018/2019 semestru siódmego (zimowego) roku akademickiego 2019/2020, semestru czwartego (letniego) roku akademickiego 2019/2020, semestru piątego (zimowego) roku akademickiego 2020/2021, semestru szóstego (letniego) roku akademickiego 2020/2021, semestru siódmego (zimowego) roku akademickiego 2021/2022, semestru ósmego (letniego) roku akademickiego 2021/2022, a obecnie jest studentką semestru dziewiątego (zimowego) roku akademickiego 2022/2023 wskazanego kierunku studiów. Organ II instancji wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Edukacji i Nauki, łączny okres, o którym mowa w art. 93 ust. p.s.w.n. (por. informację Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Nauki: Świadczenia dla studentów od semestru letniego roku akademickiego 2021/2022 https://www.gov.pl/web/edukacia-i-nauka/swiadczenia-dla-studentow-od-semestru-letniego-roku-akademickiego-20212022), przez który świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich to 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. W przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (np. na kierunkach medycznych), łączny okres, przez który przysługują świadczenia, jest dłuższy o 2 semestry, tj. wynosi łącznie 14 semestrów. Okres 12 semestrów (lub 14 semestrów w przypadku jednolitych studiów magisterskich trwających 11 albo 12 semestrów), w trakcie których studentowi przysługują świadczenia rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów). Do okresu przysługiwania świadczeń wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym także semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów od zajęć. Wyjątek stanowią semestry na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego (kolejne studia pierwszego stopnia nie są wliczane do okresu przysługiwania świadczeń). W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Znowelizowane przepisy mają zastosowanie do przyznawania świadczeń dla studentów począwszy od semestru letniego roku akademickiego 2021/2022. Skoro skarżąca studiuje od 1 października 2016 r. łączny okres 12 semestrów, na który wskazuje art. 93 ust. 4 p.s.w.n., odnośnie do skarżącej upłynął z dniem 30 września 2022 r. W związku z powyższym Odwoławcza Komisja Stypendialna stwierdziła, że Komisja Stypendialna prawidłowo ustaliła, iż z końcem semestru letniego 2021/2022 skarżąca utraciła prawo do pobierania ww. świadczenia w związku z upływem rozpoczętych 12 semestrów studiowania. Obecnie rozpoczynając semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023 rozpoczęła 13 semestr studiowania. Zajmując stanowisko wobec uzasadnienia zarzutów odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna zwróciła uwagę, że zgodnie z Regulaminem studiów na Uniwersytecie [....] (załącznik do Uchwały nr 478 z 27 kwietnia 2022 r.) - § 43 ust. 5 i 8 w trakcie urlopu długoterminowego student zachowuje ważną legitymację studencką i inne prawa studenckie, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Przepisy dotyczące studentów przebywających na urlopach długoterminowych stosuje się odpowiednio do studentów oczekujących na powtarzanie semestru oraz studentów, którzy uzyskali zgodę dziekana na przesunięcie terminu złożenia pracy dyplomowej Oczekiwanie na powtarzanie semestru skutkuje zaliczeniem zatem do łącznego okresu 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Powyższe skutkowało, zdaniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej, utrzymaniem zaskarżonej decyzji w mocy. Skargę na powyższą decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim J. S., podnosząc następujące zarzuty: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 93 ust. 4-6 p.s.w.n. w zw. z § 7 ust. 3-5 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [....] (załącznik do zarządzenia nr 129 Rektora Uniwersytetu [....] z dnia 23 września 2022 r. ze zm.; dalej: "Regulamin") przez ich błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że zachodzi negatywna przesłanka przyznania skarżącej stypendium socjalnego stypizowana w tych przepisach, podczas gdy nie upłynął okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, w trakcie których przysługiwało jej stypendium socjalne, ponieważ w okresie od 1 października 2019 r. do 27 grudnia 2020 r. oczekiwała na powtarzanie semestru letniego, co zgodnie z § 5 ust. 3 pkt 1 Regulaminu odmawiało jej prawa do stypendium socjalnego; b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek niezasadnego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I stopnia, chociaż należało na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić tę decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy. W uzasadnieniu skargi podniosła, że art. 93 ust. 4 pkt 1-42 p.s.w.n., w nowym brzmieniu obowiązującym od 18 grudnia 2021 r. stanowi, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach; pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Według ustępu 5 tego artykułu, łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów. Z kolei ustęp 6 tego artykułu stanowi, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Powoływany przez organ § 7 ust. 3 Regulaminu (oraz dalsze ust. 4-5) mają analogiczne brzmienie, co ww. regulacja ustawowa. Wcześniej art. 93 ust. 2 tej p.s.w.n. stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Na gruncie tego poprzedniego brzmienia spornego przepisu w orzecznictwie ukształtował się pogląd negujący stanowisko organów administracji, że dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student faktycznie występuje o te świadczenia i je pobiera, gdyż 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy z chwilą złożenia ślubowania na pierwszym roku studiów, przy czym okresy studiowania sumują się. W orzecznictwie wskazywano, że: "(...) pojęciu "przysługuje", o którym mowa w art. 93 ust 2 pkt 1 ustawy, wobec braku definicji ustawowej należy nadać powszechne rozumienie językowe i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów, a nie do okresu samego studiowania i związanego z nim samego prawa do ubiegania się o świadczenia. Skoro zgodnie z art. 86 ust 1 ustawy student może ubiegać się o przyznanie pomocy materialnej, w tym o stypendium rektora, tak więc samo posiadanie statusu studenta nie jest równoznaczne z posiadaniem prawa do stypendium. W celu otrzymania stypendium student musi bowiem złożyć wniosek o przyznanie tego świadczenia oraz spełnić przesłanki. W związku z tym, iż z samym tylko statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych, to nie sposób przeto uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6-letni termin ograniczający czas przysługiwania świadczenia (...) Omawiany termin 6 lat należy więc odnosić do okresu kiedy studentowi realnie przysługiwało świadczenie w ujęciu wyżej przedstawionym, tj. gdy na skutek jego wniosku i po spełnieniu przesłanek zostało mu przyznane stypendium, na określony w decyzji czas. Właśnie ten czas pobierania stypendium, a nie czas studiowania, zgodnie z art. 93 ust 2 pkt 1 ustawy, nie może przekroczyć łącznie 6 lat. Aktualnie owa negatywna przesłanka uzyskania świadczenia jest formułowana odmiennie, co przemawia za tym, że ww. poglądów judykatury nie można zastosować w sprawie bezpośrednio - ale stanowią one istotny kontekst interpretacyjny. Ustawodawca posługuje się sformułowaniem: "świadczenia (...) przysługują na studiach (...), jednak nie dłużej niż przez okres (...)". Stąd należy uznać, że czasownik "przysługiwać" powinien być rozumiany tak, jak to dotąd czyniono, przed nowelizacją przepisów, bo nie ma podstaw do wykładni odmiennej. Wobec powyższego skarżąca stwierdziła, że w jej sprawie nie upłynął okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, w trakcie których przysługiwało jej stypendium socjalne, ponieważ w okresie od 1 października 2019 r, do 27 grudnia 2020 r. oczekiwała na powtarzanie semestru letniego. Ta okoliczność, zgodnie z § 5 ust 3 pkt 1 Regulaminu, odmawiała jej prawa do stypendium socjalnego, mimo że organ twierdzi, iż w owym czasie posiadała wszystkie uprawnienia studentki - wyraźnie nie miała takiego samego statusu, jak studenci studiujący. W konsekwencji w tym okresie nie zachodziła sytuacja "realnego przysługiwania świadczenia", na którą powołano się w cytowanych wyrokach. Zdaniem skarżącej, przy interpretacji art. 93 ust. 4 p.s.w.n. należy uwzględnić także art. 93 ust. 6 p.s.w.n., który stanowi jakie okresy wlicza się do okresu o którym mowa w ust. 4 i 5. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uwzględnił skargę. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ dokonał błędnej wykładni, określającego jedną z przesłanek przyznania spornego świadczenia jakim w niniejszej sprawie jest stypendium socjalne dla studenta, przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. a dotyczącej okresu przez jaki świadczenie to może być pobierane. Sąd I instancji za podstawę wyroku przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego 9 października 2022 r. świadczenia w formie stypendium socjalnego. Wskazał, że ograniczenie możliwości przyznania tych świadczeń ustawodawca uregulował w art. 93 p.s.w.n. Przepis ten w dacie składania wniosku przez skarżącą stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (ust. 1). W ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Zgodnie zaś z brzmieniem ust. 4 łączny okres, przez który przysługują te świadczenia wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. W ocenie Sądu I instancji, Odwoławcza Komisja Stypendialna w zaskarżonej decyzji dokonała błędnej wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Zdaniem Sądu I instancji, istotnym w niniejszej sprawie jest dokonanie wykładni pojęcia "przysługuje", o którym mowa w art. 93 ust. 1 p.s.w.n. oraz art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Sąd stwierdził, że wobec braku definicji ustawowej, należy nadać temu pojęciu powszechne rozumienie językowe i odnieść je do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Jednocześnie zwrócił uwagę, że przepis ten, określając okres przysługiwania świadczenia na 12 semestrów stanowi "bez względu na ich pobieranie przez studenta" czyli wiąże ten okres z okresem studiowania przez daną osobę jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanym z nią uprawnieniem do ubiegania się o świadczenie, z którego student może korzystać. Tym samym do okresu 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nie wlicza się okresu, w którym, tak jak skarżąca w niniejszej sprawie, oczekuje się na powtórzenie semestru. W tym okresie dana osoba posiada status studenta, jednak z wielu uprawnień nie może skorzystać np. ubiegać się o stypendia. Odnośnie do skarżącej jest to okres od 1 października 2019 r. do 27 grudnia 2020 r., kiedy to oczekiwała na powtórzenie semestru letniego. Zdaniem Sądu I instancji, na taką wykładnię art. 93 ust. 4 p.s.w.n. daje się wskazywać także art. 93 ust. 6 p.s.w.n., zgodnie z którym do okresu, o którym mowa w ustępie 4 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Sąd I instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom organu skarżąca nie rozpoczęła semestru zimowego 2019 -2020 albowiem w tym okresie "oczekiwała na powtórzenie" semestru letniego 2019-2020. Art. 93 ust. 6 p.s.w.n. stanowiąc o rozpoczętym semestrze jako warunek jego wliczenia do czasookresu 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. kładzie akcent na faktyczne studiowane przez daną osobę. Nadto w dalszej części mówi o wliczeniu do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. semestrów przypadających w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, czyli urlopów od zajęć oraz urlopów od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się określonych w programie studiów. W przepisie tym brak jest natomiast o możliwości wliczenia do czasookresu 12 miesięcy innych okresów, w których dana osoba mimo, że przysługuje jej status studenta faktycznie nie studiuje np. okresów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 7 p.s.w.n. Powyższą wykładnię art. 93 ust. 3 p.s.w.n. potwierdza także Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [....], w tym przepisy dotyczące przyznawania stypendiów. Zgodnie z § 5 ust. 3 tegoż Regulaminu student, który oczekuje na powtórzenie semestru nie ma prawa do świadczeń określonych w § 2 ust. 1 pkt 1,2 i 4 Regulaminu czyli również do stypendium socjalnego. Regulacja ta potwierdza, że stypendium to przysługuje jedynie studentom faktycznie studiującym, a okresu oczekiwania na powtórzenie semestru nie wlicza się do okresu 12 semestrów, o którym mowa w art. 83 ust. 4 p.s.w.n. Podsumowując Sąd stwierdził, iż wykładnia art. 93 ust. 4 i ust. 6 p.s.w.n. wskazuje, w sposób nie budzący wątpliwości, że do okresu, w trakcie którego student ma prawo do pobierania stypendium socjalnego - do okresu 12 semestrów – nie wlicza się okresu oczekiwania na powtórzenie semestru. Nie jest w szczególności uprawnione stwierdzenie, że okres ten liczy się od rozpoczęcia studiów i wlicza się do niego wszystkie semestry bez względu na przyczyny faktycznego w danym okresie nie studiowania i oczekiwania na powtórzenie semestru. Żadna z regulacji ustawy p.s.w.n. jak i postanowienia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [....] nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernym okresem studiowania, który może być spowodowany nie tylko brakiem należytego przykładania się do nauki, lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Odwoławcza Komisja Stypendialna. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. poprzez uznanie, że wykładnia pojęcia "przysługuje", o którym mowa w art. 93 ust. 1 oraz art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w kontekście występującego w stanie faktycznym oczekiwania na powtarzanie semestru bazuje na związku uprawnienia do ubiegania się o świadczenie z okresem studiowania przez daną osobę, a powołane przepisy stanowiąc o "rozpoczętym semestrze" akcentują faktyczne studiowanie, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna uwzględniać, że ratio legis wliczania wszystkich rozpoczętych przez danego studenta semestrów na studiach jest powiązane z obiektywnym rozpoczynaniem się semestrów na studiach, a nie z wpisaniem danego studenta na kolejny semestr w danym cyklu studiów, w którym student studiuje. Podnosząc powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielopolskim ewentualnie - w razie uznania przez NSA, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ stwierdził, że ustawodawca w art. 93 ust. 6 p.s.w.n. doprecyzował, że do okresu 12 semestrów limitujących uprawnienie do pomocy stypendialnej wlicza się wszystkie rozpoczęte semestry na studiach, w tej kategorii również okresy urlopów od zajęć (tzw. urlopów dziekańskich) oraz podobne do nich, choć niewymienione literalnie w przepisie, okresy oczekiwania na powtarzanie semestru. Skarżący kasacyjnie organ zwrócił uwagę, że student korzystający z urlopu od zajęć, podobnie jak student oczekujący na powtarzanie semestru, nie studiuje faktycznie w tym okresie. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji w swojej ocenie błędnie powiązał faktyczne studiowanie z pojęciem "rozpoczętych semestrów przez danego studenta", interpretując, że tylko okresy faktycznego studiowania i faktycznej możliwości ubiegania się o stypendia są wliczane do "wszystkich rozpoczętych przez studenta semestrów na studiach. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, ratio legis wliczania wszystkich rozpoczętych przez danego studenta semestrów na studiach jest powiązane z obiektywnym rozpoczynaniem się semestrów na studiach, a nie z wpisaniem danego studenta na kolejny semestr w danym cyklu studiów, w którym student studiuje. Skoro bowiem ustawodawca stanowi o wliczaniu do okresu 12 semestrów również tych rozpoczętych semestrów, w trakcie których student korzysta z urlopu od zajęć to uprawnione jest zapatrywanie, że okres oczekiwania przez skarżącą na powtarzanie semestru podlega wliczeniu do "wszystkich rozpoczętych semestrów na studiach", o których stanowi art. 93 ust. 6 w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. S. wniosła o jej oddalenie. Skarżąca zrzekła się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniesiona skarga kasacyjna jest zasadna. 1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach. Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 188 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Skorzystanie z instytucji procesowej, o której mowa w tym przepisie, możliwe jest również w sytuacji, gdy nie wnosił o to wnoszący skargę kasacyjną (zob. wyrok NSA z 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2536/04; wyrok NSA z 30 lipca 2020 r., sygn. akt I FSK 2021/17). Sprawę należy uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości. Ponadto – w świetle ocen i rozważań poczynionych w niniejszym uzasadnieniu przez Naczelny Sąd Administracyjny – organy administracji prawidłowo zastosowały art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym od 18 grudnia 2021 r. 2. Rację ma skarżący kasacyjnie organ, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji naruszył art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Błędna wykładnia, o której jest mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji. Aby zarzut naruszenia prawa przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony - wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, i co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej - a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt I GSK 250/21). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie nie był kwestionowany stan faktyczny. W skarżonym wyroku Sąd I instancji, uwzględnił skargę studentki na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [....] z 22 grudnia 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z 19 listopada 2021 r., w której odmówiono studentce przyznania stypendium socjalnego określonego w art. 86 ust. 1 pkt 1 oraz art. 87 i art. 89 p.s.w.n. z powołaniem się przez organ na przesłankę ograniczającą okres przysługiwania świadczeń materialnych określoną w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Stanowisko przyjęte przez organ, a zakwestionowane w skarżonym wyroku, opierało się na wykładni i stosowaniu normy z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., w oparciu o które - dla oceny spełnienia przesłanki ograniczenia przysługiwania świadczeń do okresu 12 semestrów - organ brał pod uwagę dane dotyczące toku kształcenia studenta, począwszy od podjęcia studiów przez studenta. Sąd I instancji wyraził ocenę, że w kontekście ograniczenia uprawnienia do świadczeń pomocy materialnej okresem maksymalnie 12 semestrów studiowania, w okolicznościach faktycznych sprawy dla skarżącej nie upłynął okres, przez jaki skarżąca łącznie mogła pobierać sporne świadczenie tj. okres 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., gdyż - w ocenie Sądu - do okresu tego bezzasadnie wliczony został przez organy stypendialne okres od dnia 1 października 2019 r. do dnia 27 grudnia 2020 r. Wymieniony okres obejmował oczekiwanie skarżącej na powtórzenie semestru letniego. Zatem istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły stronie przyznania wnioskowanego 9 października 2022 r. świadczenia w formie stypendium socjalnego. Zdaniem Sądu I instancji, do okresu 12 semestrów (o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n.) nie wlicza się okresu w którym, tak jak skarżąca w niniejszej sprawie, oczekuje się na powtórzenie semestru. W pierwszej kolejności wskazać trzeba na podstawowe regulacje prawne mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Treść zarzutów skargi kasacyjnej czyni koniecznym również wskazanie na stan prawny obowiązujący przed nowelizacją z 17 listopada 2021 r., jak i istotę dokonanej nowelizacji ustawy p.s.w.n. Kluczowy w sprawie art. 93 p.s.w.n. zmieniony bowiem został przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232) zmieniając ustawę p.s.w.n. z dniem 18 grudnia 2021 r. (a więc znowelizowany przepis był podstawą do wydania rozstrzygnięć zarówno przez organ I jak i II instancji). Podstawy i tryb przyznawania stypendiów studentowi regulują przepisy art. 86 i następne ustawy p.s.w.n. Celem przyznania stypendium jest pomoc materialna państwa dla studenta, w jego rozwoju, nauce, umożliwieniu ukończenia studiów i osiągnięciu tytułu magistra lub mu równoważnych. Nie można zatem utożsamiać stypendium ze swoistym świadczeniem społecznym przynależnym wnioskodawcy w oderwaniu od celu i funkcji jaką ma ono realizować (tj. pomoc materialna dla studenta). Nie jest ono świadczone byłemu studentowi po zrealizowaniu celu jakim jest ukończenie studiów i osiągnięcie tytułu magistra (por. wyrok NSA z 13 września 2024 r., sygn. akt III OSK 36/24). Stypendium socjalne to jedno ze świadczeń pomocowych, o które może ubiegać się student w trudnej sytuacji materialnej (por. art. 86 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. i art. 87 ust. 1 p.s.w.n.). Celem takiego świadczenia jest polepszenie sytuacji materialnej w taki sposób, by odpowiadała ona społecznie akceptowanemu standardowi. W przypadku stypendium socjalnego dla studentów mowa o zapewnieniu takiego stanu rozwiązań instytucjonalnych i formalnoprawnych, które umożliwiają realizowanie dążeń i aspiracji zawodowych poszczególnym jednostkom (por. M. Lewandowicz-Machnikowska, Regulacja prawna socjalnego wsparcia dla osób o niskich dochodach, Wrocław 2013, s. 39). Przepis art. 93 ust. 2 p.s.w.n. przed nowelizacją stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. i art. 359 ust. 1 p.s.w.n.: "1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". Wykładania wówczas obowiązujących przepisów p.s.w.n. w orzecznictwie sądów administracyjnych nie była jednolita, ale dominowało stanowisko, że: "(...) mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w art. 93 ust. 2 p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie". W związku z tym, iż z samym statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych nie sposób uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6 letni termin ograniczający czas przysługiwania świadczenia. Termin ten należy odnosić do okresu kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało w rozumieniu wyżej przedstawionym tj. na skutek jego wniosku, po spełnieniu przesłanek, zostało mu przyznane stypendium, na określony w decyzji czas" (por. wyrok WSA w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20). Wówczas w orzecznictwie wskazywano, że: (...) wykładnia art. 93 ust. 4 i ust. 6 ustawy wskazuje, w sposób nie budzący wątpliwości, że do okresu w trakcie którego student ma prawo do pobierania stypendium socjalnego - do okresu 9 semestrów - nie wlicza się okresu oczekiwania na powtórzenie semestru. Nie jest w szczególności uprawnione stwierdzenie, że okres ten liczy się od rozpoczęcia studiów i wlicza się do niego wszystkie semestry bez względu na przyczyny faktycznego w danym okresie nie studiowania i oczekiwania na powtórzenie semestru. Żadna z regulacji ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce jak i postanowienia regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernym okresem studiowania, który może być spowodowany nie tylko brakiem należytego przykładania się do nauki, lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Go 433/23). W wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232) nastąpiła istotna zmiana treści przepisu. Aktualnie obowiązuje regulacja, zgodnie z którą: "(...) student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Z kolei w wyniku nowelizacji art. 93 ust. 4 p.s.w.n. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym: "(...) łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.". W odniesieniu do studentów kierunku studiów jednolitych znajduje zastosowanie art. 93 ust. 5 p.s.w.n. po nowelizacji, który stanowi, że łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów. Stosownie do art. 16 ustawy nowelizującej - tj. przepisu przejściowego - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Rozstrzygnięcia organów oparto również na odpowiednich przepisach obowiązującego wówczas Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [....], zgodnie z którym student, który "oczekuje na powtarzanie semestru" (roku) nie ma prawa między innymi do otrzymania stypendium socjalnego (por. § 5 ust. 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 Regulaminu). 3. NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z 24 stycznia 2025 r. (sygn. akt III OSK 3409/23), że ustawa nowelizująca odpowiednie przepisy p.s.w.n. dokonała radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 p.s.w.n. i art. 359 p.s.w.n. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" użytego w art. 93 ust. 2 p.s.w.n. sprzed nowelizacji należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o oświadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne faktycznie otrzymała. Oznacza to, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Z przepisu tego wynika, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Zatem sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy prawo do świadczenia także z "okresem studiowania", a nie jak uprzednio z okresem faktycznego "korzystania" przez studenta ze świadczenia. Tym samym na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest więc sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze, do której to wykładni uprawniało poprzednie brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. W obecnym stanie prawnym świadczenia zostały ściśle powiązane jedynie z okresem studiów, nie zaś z okresem w jakim student rzeczywiście ze świadczeń korzystał (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 268/24). Wyjaśnić należy, że ustawa p.s.w.n. nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczeń". Dlatego w sytuacji braku definicji ustawowej pojęcie to należało niegdyś, jak wspomniano, odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały już przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów i który był ich beneficjentem. Wskazana wyżej nowelizacja ustawy p.s.w.n. ewidentnie zmieniła ten stan rzeczy. Ograniczyła bowiem okres, przez który przysługuje prawo do pobierania świadczeń do 12 semestrów (w przypadku studiów pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, w przypadku studiów drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów). Najbardziej istotną zmianą było wyraźne powiązanie wprost wyłącznie samego okresu studiowania przez studenta z uprawnieniem do ubiegania się przez niego o przyznanie świadczenia. Tym samym obecnie okres przez jaki student faktycznie korzystał już ze świadczeń przestał mieć jakiekolwiek znaczenie dla ustalenia okresu uprawniającego do ich pobierania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 12 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 300/23; wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 134/23). W ocenie NSA, aktualna treść przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jest jednoznaczna, a jego interpretacja nie budzi już zasadniczych wątpliwości (tak jak we wcześniejszym stanie prawnym). W obecnym stanie prawnym wyraźnie doprecyzowano, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (w przypadku studiów pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów) i nie ma znaczenia okres ich faktycznego pobierania przez studenta. Powyższe stanowisko potwierdza analiza uzasadnienia do ustawy nowelizującej p.s.w.n., opublikowanego na stronie internetowej Sejmu RP (druk nr 1569, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw). Na s. 4 tego uzasadnienia wskazano, że: "(...) celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów - w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie do przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto - w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej (...)". Podsumowując, w aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca określił łączny okres 12 semestrów (z podziałem na limit semestrów obowiązujący na studiach I i II stopnia), w czasie których studentowi przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. uniezależniając przyznanie tego prawa od okoliczności rzeczywistego pobierania świadczenia. W ocenie NSA, wskazane rozwiązania ustawowe i ich wykładnia są konsekwencją art. 70 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym: "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa.". To właśnie ustawa p.s.w.n. określa warunki, rodzaje i czas trwania takiej pomocy. W art. 86 p.s.w.n. wskazano, że student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie wskazanych świadczeń oraz odmowa ich przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z art. 70 ust. 4 zdanie 2 Konstytucji nie wynika ani powinność uregulowania systemu budżetowej pomocy dla określonej grupy studentów i uczniów, ani poziom, forma czy sposób tej pomocy - w razie jej uregulowania ustawowego. Wynika jedynie powinność wydania przez ustawodawcę ustawy w określonej w tym przepisie materii. Przepis ten nie kreuje prawa podmiotowego na rzecz wymienionych w nim beneficjentów dotyczącego samego wydania stosownej ustawy, ani jej określonej treści (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 lipca 2002 r., sygn. akt U 7/01). Ustawodawca nowelizując art. 93 ust. 4 p.s.w.n. miał zatem prawo oparte wprost w Konstytucji do dookreślenia zasad, trybu i terminu pobierania wskazanych świadczeń przez studentów. Racjonalne wydaje się również założenie, że pomoc studentom powinna być ukierunkowana do osób, które w sposób realny dążą do zdobycia wykształcenia wyższego a nie do promowania innych zachowań (np. pozostawania tzw. wiecznym studentem, czy przedłużania okresu studiów i czerpana różnych benefitów ze statusu studenta). Przypomnieć trzeba, że podstawowym źródłem finansowania uczelni są środki budżetu państwa. Są one ujęte w części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, a także w dziale "szkolnictwo wyższe i nauka", które zawarte są w innych częściach budżetu. Wysokość całego budżetu przeznaczanego na ten cel ustala corocznie ustawa budżetowa. W polskim systemie szkolnictwa wyższego studia w uczelniach są prowadzone jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie. Studia mogą być prowadzone jako studia stacjonarne albo studia niestacjonarne. Studia stacjonarne pierwszego stopnia trwają co najmniej 6 semestrów, a jeżeli program studiów obejmuje efekty uczenia się umożliwiające uzyskanie kompetencji inżynierskich – co najmniej 7 semestrów. Studia stacjonarne drugiego stopnia trwają od 3 do 5 semestrów. Stacjonarne jednolite studia magisterskie trwają od 9 do 12 semestrów. W ocenie NSA, nowelizacja dokonana ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232) całkowicie zerwała z powiązaniem okresu prawa do świadczeń z okresem bycia faktycznym ich beneficjentem. W obecnym stanie prawnym świadczenia zostały ściśle powiązane jedynie (a wręcz - wyłącznie) z okresem studiów, nie zaś z okresem w jakim student rzeczywiście ze świadczeń korzystał. Okres ten został zatem wskazany jako 12 semestrów (co wyraźnie koresponduje z maksymalnym okresem studiowania w ramach polskiego systemu szkolnictwa wyższego). W niniejszej sprawie organy zasadnie wskazały zatem, że studentka z końcem semestru letniego 2021/2022 utraciła prawo do pobierania świadczenia w związku z upływem rozpoczętych 12 semestrów studiowania (studiowała od 1 października 2016 r. 30 września 2022 r. będąc studentką przez 12 semestrów, w trakcie których realizowała studia stacjonarne jednolite magisterskie na Uniwersytecie [....] w [....], kierunek: psychologia). Zatem prawo do otrzymywania świadczeń studentka posiadała do 30 września 2022 r. tj. do końca semestru letniego roku akademickiego 2021/2022. Rozpoczynając semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023 rozpoczęła zatem 13 semestr studiowania, gdyż w okresie od 1 października 2019 r. do 27 grudnia 2020 r. oczekiwała na powtarzanie semestru letniego. Nie ma przy tym znaczenia czy w okresie "oczekiwania" zachodziła sytuacja "realnego przysługiwania świadczenia". "Oczekiwanie" na powtarzanie semestru nie pozbawia danej osoby samego statusu studenta z tą różnicą, że student wówczas – co do zasady - nie uczestniczy we wszystkich zajęciach dydaktycznych. Nie jest to równoznaczne z "zawieszeniem w prawach studenta" czy też "skreśleniem z listy studentów". W orzecznictwie sądów powszechnych przyjmuje się, że nie przestaje być uczniem/studentem osoba, która przez jakiś czas nie uczestniczy w zajęciach szkolnych/studenckich czy też nie wypełnia innych regulaminowych obowiązków, a nie została skreślona z listy uczniów/studentów. Kontynuowaniem nauki są również niektóre przerwy w jej pobieraniu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 26 września 2012 r., sygn. akt III AUa 351/12; wyrok Sądu Najwyższego z 19 lutego 2013 r., sygn. akt I UK 471/12; wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy z 4 listopada 2015 r., sygn. akt V U 381/15). Oczywistym pozostaje również to, że student ma prawo do powtarzania określonych zajęć z powodu niezadowalających wyników w nauce (art. 85 ust. 1 pkt 7 p.s.w.n.). Jednak prawo to realizowane jest "na zasadach określonych w regulaminie studiów". A wskazany i zastosowany w sprawie Regulamin wyraźnie określa, iż student, który oczekuje na powtarzanie semestru (roku) nie ma prawa między innymi do otrzymania stypendium socjalnego (por. § 5 ust. 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 Regulaminu). Skoro zatem ustawodawca w sposób wyraźny dokonał nowelizacji art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wskazując, że określone świadczenia przysługują przez "łączny okres 12 semestrów" to w sposób konkretny wskazał, że celem takiej regulacji jest zawężenie możliwości przyznawania świadczeń do danego okresu 12 semestrów (tj. okresu zgodnego z maksymalnym czasem trwaniem studiów w Polsce). Po nowelizacji interpretacja wskazanej normy prawnej nie powinna zatem już budzić wątpliwości a samej regulacji przysługuje domniemanie konstytucyjności (tym bardziej, że art. 70 ust. 4 Konstytucji wskazuje, że to właśnie "ustawa" określa warunki udzielania pomocy dla studentów). 4. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za usprawiedliwioną i na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.