III SA/Gd 241/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Starosta [...] decyzją z dnia 4 lutego 2005 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 9 pkt 14 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 21 września 2004 r., nr [...], orzekającej o przyznaniu B. N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres 11 miesięcy od dnia 1 września 2004 r. w wysokości 504,20 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją z dnia 21 września 2004 r. przyznano B. N. prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres 11 miesięcy od dnia 1 września 2004 r., następnie postanowieniem z dnia 7 stycznia 2005 r. wznowione zostało z urzędu postępowanie w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że B. N. otrzymała świadczenie pieniężne przysługujące na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych państwowym urzędnikom mianowanym. Świadczenie to, w wysokości 1.713,14 zł miesięcznie, zostało wypłacone za okres od lipca do grudnia 2004 r. Od świadczenia tego zostały odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne na zasadach przewidzianych dla wynagrodzenia wypłacanego w czasie trwania stosunku pracy. W związku z powyższym w dniu rejestracji, tj. 6 sierpnia 2004 r. B. N. nie spełniała warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Organ I instancji stwierdził, że w związku z pobieraniem świadczenia pieniężnego i podleganiem z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu oraz uchyleniem decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej B. N. nie spełniała warunków do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 września 2004 r. Ponadto Starosta [...] decyzją z dnia 4 lutego 2005 r., na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o wygaśnięciu decyzji z dnia 30 listopada 2004 r., nr [...] orzekającej o utracie przez B. N. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 1 października 2004 r. W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ wskazał, że decyzja z dnia 30 listopada 2004 r. stała się bezprzedmiotowa w związku z uchyleniem decyzji orzekającej o uznaniu B. N. za osobę bezrobotną z dniem 6 sierpnia 2004 r. oraz decyzji orzekającej o przyznaniu jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 września 2004 r. W odwołaniu od powyższych decyzji B. N. podała, że świadczenie pieniężne było wypłacone od września do grudnia 2004 r. W tym też okresie były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. W związku z tym w dniu rejestracji, tj. 6 sierpnia 2004 r. spełniała wszystkie warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Nadto odwołująca się stwierdziła, iż w związku z nieuprawomocnieniem się decyzji z dnia 31 stycznia 2005 r. o uchyleniu decyzji orzekającej o uznaniu jej za osobę bezrobotną z dniem 6 sierpnia 2004 r., od której wniosła odwołanie, nie można mówić o wygaśnięciu decyzji z dnia 30 listopada 2004 r. Jednocześnie odwołująca się wskazała, że do dnia 30 listopada 2004 r., kiedy wydano decyzję o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej nie zaistniała żadna nowa okoliczność faktyczna istotna dla sprawy, istniejąca w dniu wydania tej decyzji, a nieznana organowi wydającemu decyzję. Wojewoda [...] decyzją z dnia 25 marca 2005 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 5 i art. 162 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uchylił w całości zaskarżone decyzje i orzekł o utracie przez B. N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 września 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, podał, że z zacytowanego przepisu prawnego jasno wynika, iż podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego stanowi negatywną przesłankę do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Fakt podlegania przez stronę takiemu obowiązkowi ubezpieczenia od lipca 2004 r. w sposób nie nasuwający wątpliwości potwierdziła Jednostka Wojskowa [...] w swoim piśmie z dnia 17.01.2005 r., stwierdzając, że zgodnie z art. 13 ust.1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych Pani N. otrzymała świadczenie pieniężne za okres od lipca do grudnia 2004 r. w łącznej kwocie 10.278,84 zł , tj. 6 x 1.713,14 zł brutto, od którego to świadczenia zostały odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Ten fakt, zważywszy na treść wyżej zacytowanego przepisu prawnego, ma istotne znaczenie dla sprawy przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, którego nabycie i posiadanie jest warunkowane legitymowaniem się statusem osoby bezrobotnej. Ta okoliczność faktyczna w świetle postanowień art. 71 ust.1 w/w ustawy daje podstawy do pozbawienia strony prawa do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż strona utraciła z dniem rejestracji status osoby bezrobotnej z uwagi na niespełnianie ustawowych wymogów do jego nabycia i posiadania, który to zakres szerzej omówiono w decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia 23.03.2005r.. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zaistniały ustawowe warunki, wywiedzione a contrario ( z przeciwieństwa) z art.71 ust.1 przedmiotowej ustawy, do orzeczenia o utracie przez stronę z dniem 01.09.2004 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.. Dlatego orzeczenie organu I instancji dotyczące tej kwestii uchylono i zmodyfikowano, jak w sentencji niniejszej decyzji. Co się zaś tyczy rozstrzygnięcia organu I instancji stwierdzającego wygaśnięcie jego własnej decyzji w przedmiocie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych i statusu osoby bezrobotnej organ II instancji stwierdził, że nie znajduje ono uzasadnienia w dyspozycji art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.. Otóż przepis ten wymaga by decyzja, której wygaśnięcie się stwierdza stała się nie tylko bezprzedmiotowa, ale również by stwierdzenia wygaśnięcia takiej decyzji nakazywał przepis prawa albo by leżało to w interesie społecznym lub interesie strony. Bezsprzecznie w analizowanej sprawie poza bezprzedmiotowością decyzji nie zachodzą w niej pozostałe przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określone przez ten przepis prawny, ponieważ nie funkcjonuje żaden przepis prawny nakazujący takie działanie oraz w żadnej mierze interes społeczny, a tym bardziej interes strony nie przemawia za takim trybem wyeliminowania z obrotu prawnego w/w decyzji. Skoro zatem nie istnieje przepis prawny nakazujący uchylenie takiej decyzji niemożliwe jest jej wyeliminowanie z obrotu pranego, w którym nie może ona jednakże wywrzeć żadnych skutków prawnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. N. podała, że decyzję o wypłacie świadczenia pieniężnego podjęto dopiero we wrześniu 2004 r. i w tym miesiącu wypłacono jej pierwsze pieniądze, od których odprowadzono składkę na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca wskazała, że jedynym dokumentem określającym okres ubezpieczenia jest data zgłoszenia do ubezpieczenia i data wyrejestrowania. W jej przypadku Jednostka Wojskowa [...] zgłosiła ją z dniem 1 września 2004 r. i wyrejestrowała z dniem 31 grudnia 2004 r. W tym okresie od września do grudnia była ubezpieczona. W okresie lipiec i sierpień 2004 r. nie była ubezpieczona. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, podając dodatkowo, że okres opłacania składki nie jest równoważny z okresem podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Zatem skoro strona już w dniu rejestracji podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego nie mogła legitymować się statusem osoby bezrobotnej i co się z tym wiąże posiadać prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zaś skarżąca w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu niniejszego wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 P. p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie organ I instancji w sprawie przyznania skarżącej zasiłku dla bezrobotnych prowadził postępowanie dotyczące wznowienia postępowania i wydał decyzję w ramach tego postępowania nadzwyczajnego. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym. Niniejsze postępowanie dotyczy więc "decydowania o decyzji", która rozstrzygnęła sprawę administracyjną, jeżeli powstaną wątpliwości co do zgodności tej decyzji z prawem (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, PWN Warszawa 1983, s. 33). Starosta [...] po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania uchylił decyzję z dnia 21 września 2004 r. orzekającą o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 września 2004 r. Tymczasem organ odwoławczy pominął zupełnie kwestię wydania przez organ I instancji decyzji w ramach postępowania nadzwyczajnego - wznowieni owego. Przepis art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy reguluje materialnoprawne przesłanki nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Niniejszy przepis jednakże nie pozwala na dokonanie oceny decyzji ostatecznej, wydanej w postępowaniu zwykłym, przyznającej prawo do zasiłku, w przypadku powstania wątpliwości co do jej prawidłowości. W takiej sytuacji konieczne jest uruchomienie trybu postępowania nadzwyczajnego. Jednym z takich trybów jest postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Dlatego też organ odwoławczy niezasadnie pominął całe postępowanie wznowieniowe przeprowadzone przez organ I instancji. W przedmiotowej sprawie nie chodzi bowiem o utratę przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a o to czy w dacie przyznania jej prawa do tego świadczenia spełniała przesłanki uzasadniające jego nabycie, a więc czy decyzja, którą przyznano prawo do przedmiotowego świadczenia była zgodna z prawem i czy zachodzą okoliczności umożliwiające, w trybie wznowienia postępowania, uchylenie tej decyzji i ponowne rozstrzygnięcie o istocie sprawy. W konsekwencji organ odwoławczy nie rozpatrzył sprawy w sposób prawidłowy naruszając przepisy art. 145, 149 § 2, 151 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy bowiem nie rozważył w ogóle zarzutu odwołania, dotyczącego istnienia przyczyny wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym stanie rzeczy niemożliwe jest dokonanie przez Sąd oceny prawidłowości postępowania organów i rozstrzygnięcia merytorycznego. W konsekwencji uchyleniu podlegała cała zaskarżona decyzja, gdyż zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję orzeka co do istoty sprawy bądź umarza postępowanie pierwszej instancji. Tymczasem organ II instancji jedynie uchylił decyzję Starosty [...] orzekającą o wygaśnięciu decyzji z dnia 30 listopada 2004 r. nie określając swojego stanowiska w sprawie. Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji organu I instancji stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kp.a., które należy w tym przypadku uznać za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienia czynią niemożliwym w aktualnym stanie sprawy odniesienie się do kwestii merytorycznych związanych z pojęciem osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż tej kwestii nie można rozpatrywać w oderwaniu od przyczyn wznowienia, a te nie zostały rozpatrzone przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę zobowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania i ocenić sprawę w przedmiocie zasiłku jako rozpatrywaną w trybie wznowienia postępowania. Natomiast odnośnie decyzji dotyczącej wygaśnięcia decyzji z dnia 30 listopada 2004 r. rzeczą organu II instancji będzie określenie stanowiska w sprawie zgodnie z art. 138 k.p.a. po rozważeniu, w świetle pełnego stanu faktycznego, zasadności jej wydania. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.