III SA/Gd 243/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia 17 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia 15 stycznia 2014 r. nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 15 stycznia 2014 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu A. K. z pobytu stałego w G. ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ wskazał, że miejscem stałego zameldowania jest lokal, w którym dana osoba faktycznie przebywa, poprzez zogniskowanie swoich interesów życiowych. Zebrany materiał dowodowy potwierdza, że A. K. w przedmiotowym lokalu nie mieszka od wiosny 2013r. Z jego twierdzeń wynika, że powodem opuszczenia lokalu był wyjazd w delegację, natomiast z zeznań M. K. i J. Ś. wynika, że opuścił on mieszkanie, bowiem zamieszkał w wynajętym mieszkaniu z partnerką i mieszkał tam do czasu osadzenia w Areszcie Śledczym w G., gdzie sam dobrowolnie zgłosił się dnia 6 czerwca 2013 r. celem odbycia kary. Wprawdzie pobyt w areszcie śledczym jest traktowany jako pobyt czasowy, jednak A. K. opuścił dobrowolnie przedmiotowy lokal wcześniej, na co wskazują zeznania przesłuchanych osób. Przed aresztowaniem dwa dni zatrzymał się u matki , a po opuszczeniu wynajmowanego mieszkania nie powrócił do miejsca zameldowania, bo nie chciał spotkać się z dziadkiem. Organ dodał, że meldunek ma jedynie charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinien odzwierciedlać istniejący stan faktyczny. Po rozpatrzeniu odwołania A. K. Wojewoda decyzją z dnia 17 lutego 2014 r. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na okoliczność nie zamieszkiwania strony w miejscu pobytu stałego. Choć obecnie strona przebywa w Areszcie Śledczym , to udowodniono, że przed zatrzymaniem nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Fakt ten został potwierdzony zarówno przez wnioskodawcę, jak i stronę. Mimo, że istnieją rozbieżności co do długości okresu, przez jaki strona przebywała poza lokalem, liczy się fakt jego opuszczenia i zorganizowania centrum życiowego w innym miejscu. Decyzję o wyprowadzce strona podjęła świadomie, a to oznacza, że lokal opuściła dobrowolnie i trwale. Pojęcie pobytu stałego związane jest z faktycznym przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego, co oznacza, że w tym lokalu dana osoba posiada centrum życiowe. Takim miejscem dla strony przedmiotowy lokal nie był kilka miesięcy przed aresztowaniem. W tej sytuacji utrzymywanie zameldowania stanowiłoby fikcję meldunkową. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody. Wskazał, że jest ona niesprawiedliwa i krzywdząca. W lokalu był zameldowany przez 33 lata i terminowo opłacał wszelkie rachunki związane z jego użytkowaniem. W jego ocenie ktoś chce wykorzystać jego nieobecność, by pozbawić go mieszkania. Dziadek skarżącego M. K. twierdzi, że chce zamienić mieszkanie, ale jest jedynie jego najemcą, nie właścicielem. Skarżący zamieszkiwał w wynajętym lokalu wraz z dziewczyną, ale był to pobyt o charakterze czasowym – na 2 lub 3 miesiące, związany z pracą na delegacji. Nie miał zamiaru opuszczać lokalu na stałe. Nie wyobraża sobie, że mając narzeczoną i 3 letniego syna będzie bezdomnym. W jego ocenie dziwne jest twierdzenie , że opuścił mieszkanie, w którym mieszkał 33 lata, na tej podstawie, że wyjechał "na chwilę". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz.993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, przy czym tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06, publ. LEX nr 327831). Zgodnie z tym poglądem rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącego wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy opuścił on miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, charakter trwały i dobrowolny. Ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej. W tym celu, zgodnie z wymogami określonymi w art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organy zobowiązane były w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Przyjmuje się, że rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, a także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności. W niniejszej sprawie niesporne było, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Jednak organy co najmniej przedwcześnie - w ocenie Sądu - uznały, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały. Z akt sprawy wynika, że skarżący od dnia 6 czerwca 2013 r. przebywał w Areszcie Śledczym w G.. Nie znalazł się tam na skutek aresztowania, a w celu odbycia kary 1 roku 6 miesięcy pozbawienia wolności. Niesporne w sprawie też było, że skarżący bezpośrednio przed rozpoczęciem odbywania kary nie przebywał w miejscu stałego zameldowania. Organy w oparciu o treść zeznań M. K. i J. Ś., którzy zeznali, że skarżący wyprowadził się do partnerki, przyjęły , że skarżący opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Skarżący w toku postępowania twierdził jednak, że mieszkał z partnerką poza miejscem stałego pobytu ( przed rozpoczęciem odbywania kary) dwa miesiące z powodu delegacji. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organów było, wobec nałożonego na nie obowiązku z mocy przywołanego przepisu, wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Wskazać też należy, że skarżący zaznaczał, że ma ograniczone możliwości "obrony" z uwagi na przebywanie w izolacji, ograniczony kontakt telefoniczny, korespondencyjny i osobisty( widzenia). Tej obiektywnej okoliczności nie zmienia fakt, że skarżący w toku postępowania administracyjnego ustanowił pełnomocników ( nie będących prawnikami). W niniejszej sprawie organy poprzestały na uzyskaniu zeznań, które wskazywały na dobrowolność i trwałość opuszczenia lokalu przez skarżącego , nie dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych protokołów przesłuchań nie wynika, by podjęto próbę weryfikacji twierdzeń skarżącego o czasowym przebywaniu poza miejscem pobytu stałego z przyczyn przez niego wskazywanych. Nie dokonano ustaleń i nie rozważono wszechstronnie takich wskazywanych przez skarżącego kwestii, jak posiadanie przez niego kluczy do przedmiotowego lokalu, pozostawienie w nim swoich rzeczy, ponoszenie opłat za mieszkanie. Skarżący twierdził, że posiada klucze do mieszkania, które znajdują się w depozycie aresztu, w mieszkaniu zostawił ubrania, sprzęt RTV, pamiątki, meble, że płacił za mieszkanie, a obecnie opłaty uiszcza jego matka. M. K. zeznał, że skarżący posiada klucze, zabrał ze sobą swoje ubrania i niczego innego nie posiadał. J. Ś. zeznał, że skarżący zabrał jedynie potrzebne mu rzeczy, pozostawiając w mieszkaniu meble, odzież, pościel, książki, telewizor oraz że matka skarżącego przekazuje M. K. pieniądze na opłaty za media. Zeznał też, że skarżący i jego partnerka przed osadzeniem skarżącego "rozliczyli się z wynajętego lokalu". Następnie M. K., odnosząc się do tych zeznań zaprzeczył, by otrzymywał pieniądze za media oraz zeznał, że przed osadzeniem skarżącego przywieziono do przedmiotowego lokalu rzeczy skarżącego – torbę z rzeczami. Ustalenie, czy i jakie rzeczy skarżącego znajdowały się i znajdują w przedmiotowym mieszkaniu, czy skarżący ponosi koszty utrzymania mieszkania ma znaczenie dla oceny trwałości opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu. Takie okoliczności bowiem, jak posiadanie kluczy do mieszkania, posiadanie rzeczy w mieszkaniu, uiszczanie opłat może świadczyć o tym, że osoba dysponująca kluczami, posiadająca w mieszkaniu rzeczy i uiszczająca opłaty, lecz nie przebywająca w mieszkaniu będącym miejscem pobytu stałego nie zamierza tego mieszkania opuścić trwale. Nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, jak długo skarżący mieszkał w wynajętym mieszkaniu przed osadzeniem, a okoliczność ta również mogła przyczynić się do dokonania prawidłowych ustaleń stanu faktycznego oraz oceny zamiaru skarżącego w omawianej kwestii. Tak więc organy bezzasadnie pominęły konieczność szczegółowego wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącego twierdzeń. Wskazać też należy, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie matki skarżącego M. N. z dnia 14 stycznia 2014 r. (k.62), że podtrzymuje ona swoje wcześniejsze zeznania złożone do protokołów przesłuchań. W aktach sprawy brak takich protokołów. Zauważyć też należy, że organ pierwszej instancji ustalił, że M. K. jest nie właścicielem, a najemcą przedmiotowego lokalu oraz że właściciel nieruchomości, figurujący w księdze wieczystej, F. H. nie żyje. Po uzyskaniu ze Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów w G. informacji, że właścicielem nieruchomości jest L. H., organ ten zobowiązał L. H. m.in. do przedstawienia tytułu prawnego do nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się jednak jedynie odpis z księgi wieczystej nieruchomości z wpisem dotyczącym F. H. jako właściciela i postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 7 września 1993 r. sygn. akt [...], dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po R. H. i Z. H.. Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania -art. 7,art. 8, art.9 ,art. 77 § 1, art. 80 , art. 107 § 3 k.p.a. - w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe wskazania. Konieczne będzie dokonanie ustaleń faktycznych dotyczących charakteru pobytu skarżącego poza miejscem pobytu stałego przed rozpoczęciem odbywania kary pozbawienia wolności, ustaleń faktycznych dotyczących posiadania przez skarżącego kluczy od przedmiotowego lokalu, posiadania w nim ewentualnie rzeczy i opłacania świadczeń, a następnie dokonanie oceny, przy uwzględnieniu całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W przypadku ewentualnych zmian w późniejszym stanie faktycznym sprawy konieczne będzie ich rozważenie. Organy będą miały też na uwadze, że na organach administracji spoczywa obowiązek czuwania nad tym, by krąg osób , będących stronami postępowania, był prawidłowy i pełny ( art. 28 k.p.a.). Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.