III SA/Gd 245/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 marca 2025 r. nr OPES.906.40.2025.KW w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Pismem z dnia 3 października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach skierował do Wojewody Pomorskiego tytuł wykonawczy z dnia 3 października 2024 r. nr [...] wystawiony na M. B. (zwanego dalej również "stroną skarżącą", "stroną" lub "zobowiązanym") wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania córki K. B. obowiązkowym szczepieniom ochronnym w zakresie określonym w części B punkcie 5 tytułu wykonawczego, tj. szczepieniu przeciwko gruźlicy (brak dawki szczepienia podstawowego); wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (brak I, II, III dawki szczepienia podstawowego; błonicy, tężcowi, krztuścowi (brak I, II, III, IV dawki szczepienia podstawowego i dawki szczepienia przypominającego); Poliomyelitis (brak I, II, III dawki szczepienia podstawowego i dawki szczepienia przypominającego); odrze, śwince, różyczce (brak dawki szczepienia podstawowego i dawki szczepienia przypominającego). Termin wykonania szczepień określono na 12 miesięcy od daty otrzymania tytułu wykonawczego. W tytule wykonawczym wskazano, że obowiązek poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka nie został wykonany, mimo doręczonego zobowiązanemu upomnienia. Postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. Wojewoda Pomorski nałożył na stronę grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w tytule wykonawczym. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym podnosząc zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień ujęty w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.". Skarżący podniósł, że organy nie dysponują żadnym dokumentem, który by potwierdzał, że obowiązek, do którego wykonania go wzywają może być zrealizowany. Ponadto wskazał, że obecnie obowiązujące przepisy – rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej z uwagi na brak uwzględnienia jakichkolwiek danych epidemiologicznych i zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (brak analizy zachorowalności na daną chorobę, brak zaleceń WHO w kierunku przymusu jakichkolwiek szczepień z uwagi na możliwość wystąpienia NOP). Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, orzeczenia sądów oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. nr SE-967.4.1.66B.2024/25.AS Wojewoda Pomorski, działając na podstawie art. 35 § 1 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a., zawiesił postępowanie egzekucyjne. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach postanowieniem z dnia 30 stycznia 2025 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione i je oddalił. Organ w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny sprawuje między innymi nadzór nad realizacją obowiązku szczepień ochronnych przez strony zobowiązane zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 416), tj. realizuje prawo ustawowe obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał, że prawo unijne stosuje się bezpośrednio w zakresie określonym w przepisach prawa europejskiego i po implementacji w RP. Ponadto organ pierwszej instancji wyjaśnił, że kalendarz szczepień na dany rok ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego został zmieniony zgodnie ze wskazaniami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 i aktualnie o wymagalności obowiązku szczepienia i terminie jego wykonania rozstrzyga załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.), powoływanego dalej w skrócie jako "rozporządzenie Ministra Zdrowia". Następnie organ wskazał, że podstawą do rozpoczęcia postępowania w sprawie była informacja o braku zaszczepienia dziecka, z placówki służby zdrowia w której znajduje się karta uodpornienia małoletniego. Rozpoczęcie egzekucji poprzedzone zostało pisemnym przypomnieniem z 20 maja 2024 r. i upomnieniem z 12 sierpnia 2024 r., które zostały doręczone stronie w dniach 22 maja 2024 r. i 13 sierpnia 2024 r. Końcowo organ nadzoru sanitarnego podniósł, że wykonuje wszystkie nałożone na niego obowiązki związane z ewidencją Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych zgodnie z delegacją ustawową z art. 21 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "u.z.z.z.ch.", uzyskane dane przekazywane są drogą służbową do jednostki nadrzędnej WSSE i już poza kompetencją organu wykorzystane do np. analiz. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie: 1. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z.ch. poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, 2. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego – kiedy obowiązek zaszczepienia syna strony przeciwko poszczególnym chorobom stał się – zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji, 3. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego, 4. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z.ch. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, 5. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Po rozpatrzeniu zażalenia Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r. nr OPES.906.40.2025.KW utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy opisał przebieg postępowania i wskazał, że w pełni podziela i przyjmuje jako własne dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne, jak również prawną ocenę tych ustaleń przedstawioną w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2025 r., natomiast zarzuty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. Odnośnie zarzutów opisanych w punkcie 1 zażalenia organ odwoławczy stwierdził, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. Jednocześnie art. 5 ust. 1 pkt 3 u.z.z.z.ch. wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinny stosować się do nakazów i zakazów Państwowej Inspekcji Sanitarnej służących zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych. W myśl art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch. odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ochronnych w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 581). Zatem, w ocenie organu odwoławczego, to strona, nie poddając obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego, naruszyła art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 u.z.z.z.ch., a nie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach, jako wierzyciel obowiązku. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia, schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w rozporządzeniu. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1013/21, organ wskazał, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Strona w toku postępowania nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka – K. B. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że w formularzu zgłoszenia osób uchylających się od obowiązku szczepień, wystawionym przez T. Spółki z o.o., Przychodnia Lekarska, ul. [...] w C. z dnia 29 kwietnia 2024 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach wskazano zaległe szczepienia, których strona nie wykonała. Nadto w załączonej do zgłoszenia Karcie uodpornienia dziecka wystawionej w dniu urodzenia dziecka w Szpitalu Specjalistyczny im. [...] w C. dokonano wpisu: "rodzice nie wyrażają zgody". W związku z tym, organ odwoławczy wskazał, że niezgodne z prawdą jest stwierdzenie strony, iż u dziecka nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień bowiem strona nie zgłaszając się z dzieckiem do punktu szczepień zrezygnowała tym samym z oceny aktualnego stanu zdrowia jej dziecka, pod kątem kwalifikacji do szczepienia. Tak więc nie stawiając się na lekarskie badanie kwalifikacyjne i to pomimo wystosowanego wcześniej przez organ pierwszej instancji upomnienia (12 sierpnia 2024 r.) zrezygnowała z możliwości ewentualnego ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień ochronnych oraz wykluczenia ewentualnych przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Organ odwoławczy wskazał, iż odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego u dziecka. Z tego wynika, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym był wymagalny. Organ odwoławczy nie uwzględnił także zarzutu określonego w punktach 2 i 3 zażalenia, wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołała się skarżąca, zawiera tzw. klauzulę odraczającą, zatem dotychczasowe przepisy zachowują moc obowiązującą w okresie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ogłoszono w dniu 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 909). W związku z powyższym Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które stało się obowiązujące w dniu 1 października 2023 r. Ponadto Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zważył, że naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej w skrócie jako "k.p.a.", ma miejsce tylko wtedy, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy organ nie ustala faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, przyznającej stronie konkretne uprawnienie łub nakładającej na nią obowiązek. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach z należytą starannością zebrał informacje mające istotne znaczenie w sprawie i mając na uwadze materię objętą postępowaniem, zasadnie stwierdził, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych w rozpoznawanej sprawie był wymagalny. Odnosząc się do zarzutu z punktu 4 zażalenia, jednocześnie mając na uwadze ww. przepisy, organ odwoławczy podkreślił, że rozporządzenie Ministra Zdrowia precyzuje jakie szczepienia w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin ich wykonania przez prawnego opiekuna. Poddanie dziecka strony obowiązkowej wakcynacji jest możliwe i dopuszczalne, a wykonanie jej stanowi realizację ustawowego obowiązku. Zatem zarzut braku wymagalności ze względu na osiągnięcie przez podopiecznego przedziału wiekowego jako niezgodny z przepisami prawa nie zasługuje na uwzględnienie. Ściśle wyznaczone terminy szczepień przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym oraz dokładnie określone interwały czasowe pomiędzy poszczególnymi szczepieniami zostały wyznaczone w oparciu o szeroko rozumianą aktualną wiedzę medyczną w tym zakresie, tak więc samodzielne przesuwanie terminów szczepień, czy też ich kumulowanie według własnego uznania nie jest możliwe. Uchybienie przez rodziców obowiązkowi szczepień powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Nie ma racji strona twierdząc, że nie powstał obowiązek, zarzucając przy tym naruszenie przepisów prawa administracyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, w toku postępowania organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał powstanie obowiązku szczepień dziecka jako wymagalny wraz z ukończeniem przez osobę podlegającą obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonego etapu życia, z którym wiąże się najwcześniejszy z możliwych termin szczepienia. Organ odwoławczy stwierdził także, że zarzut określony w punkcie 5 zażalenia nie wypełnia dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a. W ocenie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego organ pierwszej instancji wszczął postępowanie egzekucyjne prawidłowo oraz z należytą starannością zebrał informacje mające istotne znaczenie w sprawie, w sposób kompleksowy rozpoznał materię zarzutów i odniósł się do niej merytorycznie w wydanym postanowieniu. Wobec powyższego Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał zarzuty wniesione przez stronę skarżącą za bezzasadne. W skardze na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego M. B. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie: 1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z rozporządzeniem Ministra Zdrowia poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; 2. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z.ch. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie to zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej; 3. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej; 4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia, mimo, że wprowadzone ograniczenia nie spełniają przesłanek konieczności, proporcjonalności i wprowadzenia w drodze ustawy. Ponadto skarżący wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, o zbadanie zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1 i ust. 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z.ch., rozporządzenia Ministra Zdrowia z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1-3, oraz art. 68 ust. 1-3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, gdyż przy jego wydaniu nie uwzględniono aktualnych danych epidemiologicznych. Ponadto skarżący wniósł o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z tego względu skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 marca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 30 stycznia 2025 r. w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "u.p.e.a.". Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.). Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. W rozpatrywanej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 3 października 2024 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona skarżąca podniosła zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny, tj. zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 3 lipca 2025 r. sygn. akt II GSK 2639/24). Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Stanowisko organów administracji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa jest słuszne. Podkreślenia wymaga, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z.ch. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z.ch., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Wskazać również należy, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł po pierwsze, że art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; po drugie, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym, wskazać należy, że na dzień wystawienia upomnienia, tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywało jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Sąd nie dopatrzył się by doszło do zarzucanego w zarzutach i skardze przekroczenia upoważnienia ustawowego przy wydawaniu tego rozporządzenia. Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W wystawionym w dniu 3 października 2024 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne: przeciwko gruźlicy (brak dawki szczepienia podstawowego); wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (brak I, II, III dawki szczepienia podstawowego; błonicy, tężcowi, krztuścowi (brak I, II, III, IV dawki szczepienia podstawowego i dawki szczepienia przypominającego); Poliomyelitis (brak I, II, III dawki szczepienia podstawowego i dawki szczepienia przypominającego); odrze, śwince, różyczce (brak dawki szczepienia podstawowego i dawki szczepienia przypominającego). Szczepienia te zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Natomiast w § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącego obowiązkowe i wymagalne. Brak jest podstaw do kwestionowania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek strony skarżącej poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia (12 sierpnia 2024 r.), a następnie wystawienia tytułu wykonawczego (3 października 2024 r.) oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego (postanowienie z 30 października 2024 r.). Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika z treści skargi i akt sprawy. Ponadto dokumenty zgromadzone w sprawie wskazują, że strona skarżąca uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Wbrew zarzutom postawionym w skardze, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i prawidłowy wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku podania małoletniemu poszczególnych szczepionek. Sąd nie podzielił również argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją RP wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że – jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1606) – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch., by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska – art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15). Jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można więc przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II GSK 47/21). W zakresie wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją RP art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1, ust. 10 pkt 1 i 2, ust. 11 u.z.z.z.ch., Sąd podziela pogląd ukształtowany w jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym we wnioskowanym w skardze zakresie. W ocenie Sądu, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje bowiem wskazywane w Konstytucji powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 934/17). Sąd nie znalazł także podstaw by zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajmuje się wyłącznie wykładnią prawa unijnego i nie obejmuje traktatów międzynarodowych. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności pozostaje traktatem Rady Europy, do którego Unia Europejska nie przystąpiła. Wskazać także należy, że osobom, u których wystąpiły powikłania poszczepienne przysługuje prawo dochodzenia roszczeń z tego tytułu przed sądami powszechnymi na drodze cywilnoprawnej a ponadto przepisy u.z.z.z.ch. przewidują możliwość uzyskania świadczenia kompensacyjnego wypłacanego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Zgodnie bowiem z art. 17 a ust. 1 tej ustawy w przypadku gdy w wyniku szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o której mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, w wyniku których:1) osoba ta wymagała hospitalizacji przez okres nie krótszy niż 14 dni albo 2) u osoby tej wystąpił wstrząs anafilaktyczny powodujący konieczność obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo hospitalizacji przez okres krótszy niż 14 dni - osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. W ocenie Sądu, organy administracji słusznie uznały, że wniesione przez stronę skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty jak i zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.