III SA/Gd 246/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie WSA Alina Dominiak, NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia 14 lutego 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na "A" Sp. z o.o. w W. karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Przedmiotowa decyzja w następstwie powtórnego awizowania (w dniu 4 kwietnia 2007 r.) nie została przez stronę odebrana, co uzasadniało przyjęcie, iż została doręczona w dniu 11 kwietnia 2007 r. W dniu 10 marca 2008 r. do Izby Celnej w G. wpłynął wniosek "B". Sp. z o.o. z G. (następcy prawnego "A" Sp. z o.o. w W.) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedziała się w momencie wizyty poborcy egzekucyjnego. Wcześniej nie otrzymała jakiejkolwiek decyzji. Nie otrzymała także jakiejkolwiek informacji. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest jak najbardziej uzasadniony. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r. Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów doręczenie spornej decyzji miało miejsce i było prawnie skuteczne. Strona miała nadto świadomość ewentualnego wydania decyzji, gdyż wypowiadała się w prowadzonym postępowaniu. Do jej obowiązków – jako przedsiębiorcy – należało zaś podjęcie działań umożliwiających odbiór wszelkiej urzędowej korespondencji. Co równie ważne, do złożonego wniosku strona nie dołączyła odwołania. Niezłożenie środka odwoławczego stanowiło w ocenie organu wystarczającą przesłankę do odmowy przywrócenia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "B" Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z argumentacji skarżącej wynika, że organ nie wyjaśnił faktu nieumieszczenia korespondencji w skrytce pocztowej ustanowionej przez stronę, a tym samym nie uwzględnił okoliczności przedstawionych przez stronę. Skarżąca w dniach 16 października 2006 r. – 15 listopada 2007 r. ustanowiła we właściwej placówce pocztowej skrytkę pocztową, do której to poczta miała obowiązek przekazywać każdą korespondencję. Z obowiązku tego poczta się nie wywiązała, co uzasadnia przywrócenie przez organ uchybionego terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, jakkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Na wstępie należy zauważyć, że strona skarżąca błędnie zarzuciła, że wydając zaskarżone postanowienie organ dopuścił się naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, które w rozpoznawanej sprawie nie miały zastosowania. W przedmiocie nakładania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) organy stosują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Według art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Wyjątek od tej ogólnej zasady wprowadza art. 59 § 2 k.p.a., który stanowi, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia – a więc organ odwoławczy. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy zauważyć, że w pierwszej kolejności organ odniósł się do kwestii ustalenia dnia, w którym została doręczona stronie decyzja organu pierwszej instancji, wskazując przy tym z jakiej przyczyny uznał, że spełnione zostały warunki doręczenia zastępczego wymienione w art. 44 k.p.a. W ocenie Sądu, wbrew wywodom organu odwoławczego, nie można było stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. "A" Spółce z o.o. w dniu 11 kwietnia 2007 r. Należy zauważyć, że z uwagi na ustanowienie w art. 44 k.p.a. tzw. fikcji prawnej doręczenia, wymienione w nim warunki muszą być spełnione w sposób nie nasuwający wątpliwości z uwagi na fakt, że stanowi ona wyjątek od zasady bezpośredniego doręczania pism adresatowi. Przepis ten m.in. wymaga, by o złożeniu pisma w placówce pocztowej pozostawić zawiadomienie w skrzynce pocztowej lub na drzwiach adresata. W niniejszej sprawie, w związku z brakiem skutecznego doręczenia przesyłki nadanej w dniu 15 lutego 2007 r., organ pierwszej instancji ponownie wysłał decyzję w dniu 20 marca 2007 r. Stwierdzić należy, że zarówno na kopercie jak i na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki nadanej w dniu 20 marca 2007 r. brak jest wyraźnej informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o przesyłce. Brak jest nawet czytelnej adnotacji o pierwszym awizie; przy czym samo napisanie dat – również nieczytelnych - nie może stanowić o tym, że tego dnia doręczyciel awizował przesyłkę. Powyższe skłoniło organ drugiej instancji do dokonania za pośrednictwem urzędu pocztowego ustaleń odnośnie prawidłowości doręczenia przesyłki. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2007 r. pracownik tego urzędu stwierdził, że przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 28 marca 2007 r. i 4 kwietnia 2007 r. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym ugruntowany jest pogląd, że dla uznania, iż doszło do doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 k.p.a., nie jest wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki. Słowo "awizo", jakkolwiek oznacza zawiadomienie odbiorcy, nie można z niego jednak wywieść sposobu zawiadomienia takiego, aby mieścił się on w wymogach art. 44 k.p.a., zatem koniecznym jest zaznaczenie przez doręczyciela, czy i w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki, gdzie i w jakim terminie może ją odebrać (porównaj np. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 5 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 470/96, niepubl., wyrok WSA w Opolu z dnia 6 lutego 2008 r. I SA/Op 314/07, LEXnr 437617, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r. V SA/Wa 417/07, LEX nr 345717). Uwzględniając powyższego należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie mógł uznać, że decyzja z dnia 14 lutego 2007 r. została skutecznie doręczona jej adresatowi w trybie, o którym mowa w art. 44 k.p.a. W tym stanie rzeczy, jeżeli nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nie można stwierdzić, że doszło do upływu terminu do wniesienia odwołania, tym samym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bezprzedmiotowy i w tym zakresie postępowanie winno zostać umorzone. Z kolei dokonując oceny stanowiska organu odwoławczego odnośnie niedopełnienia, jednocześnie z wnioskiem, czynności, dla której zakreślony był termin, tj. wniesienia odwołania ( art. 58 § 2 k.p.a.), to Sąd stwierdza, że również nie może się z nim zgodzić. W sytuacji, gdy, w ocenie organu odwoławczego, skarżąca nie dopełniła czynności dla której określony był termin, winien był wezwać ją w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Bez takiego wezwania nie zachodziła możliwość wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Takie stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również w doktrynie. ( zob. np. wyrok z dnia 2 sierpnia 2000r., sygn. akt SA/Bk 142/00, OSP 2002/5/72 wraz z glosą L. Żukowskiego do tego orzeczenia, opubl. tamże). Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. Jednocześnie Sąd pominął w wyroku, mając na uwadze dyspozycję art. 152 w/w aktu prawnego, orzeczenie w przedmiocie niemożności wykonania zaskarżonego postanowienia.