III SA/Gd 248/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia towaru postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Skarżący A. K. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 3 lutego 2010 r. wnioskował o zwolnienie z wszystkich kosztów sądowych, gdyż w poprzednim roku uzyskał dochód ok. 600 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 lipca 2010 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. A. K. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podnosił, że nie ma środków finansowych na uzyskanie zaświadczenia o stanie konta w banku; nie posiada kopii zeznania podatkowego za zeszły rok; nie zna sytuacji finansowej żony, gdyż złożył pozew rozwodowy. Do sprzeciwu dołączył kopię pozwu rozwodowego oraz wyciąg ze swojego rachunku bankowego w PKO BP, za okres od 12.05.2010 r. do 11.06.2010 r. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a., postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała rozpatrzeniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz studiującym synem. Jedynym źródłem dochodu trzyosobowej rodziny jest działalność gospodarcza prowadzona przez małżonkę skarżącego. Wnioskodawca podał, że nie zna wysokości tego dochodu, natomiast przypuszcza, iż jest to 2.000 zł miesięcznie. Ponadto oświadczył, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jego syn jest właścicielem mieszkania o powierzchni 38 m2, zaś małżonka posiada udział (1/2) w prawie własności nieruchomości rolnej o powierzchni 2,2 ha. Na podstawie art. 255 p.p.s.a. wnioskodawca został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni: oświadczenia w przedmiocie aktualnego źródła utrzymania wnioskodawcy i jego syna oraz kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów w okresie ostatnich trzech miesięcy; potwierdzających wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r.; odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., złożonych przez niego, jego małżonkę oraz syna, bądź zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych dochodów za ten rok, wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, związanych z działalnością wykonywaną przez małżonkę; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, jego małżonkę oraz syna, rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; odpisów złożonego przez małżonkę we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, innych); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego, jego małżonkę oraz syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył dodatkowe oświadczenie z dnia 19 lipca 2010 r., w którym wskazał m.in., że jest osobą bezrobotną, na potwierdzenie czego załączył kopię wykazu terminów stawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy. W tych okolicznościach jego żona ponosi całość kosztów utrzymania mieszkania oraz studiującego w trybie stacjonarnym syna. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza opodatkowana jest w formie zryczałtowanego podatku dochodowego, zaś dochód uzyskiwany przez małżonkę wnioskodawca określił jako niezły. Wnioskodawca nie nadesłał żądanych odpisów zeznań podatkowych, oświadczając, że w ubiegłym roku uzyskał dochód w wysokości 660 zł. Organ podatkowy zwrócił mu nadpłatę, która po potrąceniu wyniosła 88 zł. Jego syn nie uzyskał żadnych dochodów w 2009 r. i nie składał zeznania podatkowego. Ponadto nie jest w stanie dostarczyć odpisu zeznania podatkowego oraz zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-1 żony, ze względu na relacje panujące między małżonkami. Natomiast organ podatkowy nie wyda mu tych dokumentów. Odnosząc się do wezwania o nadesłanie wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, wnioskodawca oświadczył, że małżonka nie posiada tego rodzaju dóbr. Przedłożył on również dokumenty zawierające historię wybranych operacji na rachunku bankowym oraz salda dwóch innych kont. Ponadto przedstawił kopie dowodów potwierdzających wysokość wydatków z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, telefon, internet oraz abonament radiowo - telewizyjny. Wynika z nich, że łączna wysokość wydatków na powyższe opłaty wynosi 665,81 zł miesięcznie. Wnioskodawca oraz osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe są posiadaczami trzech samochodów: Opel [...], rok produkcji -1997, Peugeot [...], rok produkcji -2000 oraz Peugeot [...]. W ocenie Sądu przedstawiony materiał dowodowy jest niepełny, gdyż wnioskodawca nadesłał jedynie część wskazanych w wezwaniu dokumentów, w szczególności uchylił się od przedłożenia tych dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wnioskodawca nie nadesłał zeznania obrazującego wysokość dochodów (przychodów) osiągniętych z prowadzonej przez jego małżonkę działalności gospodarczej ani dokumentów obrazujących wynik finansowy z tego tytułu za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r., nie przedłożył również odpisu zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-1 dotyczącego żony. Niekompletne są również przedłożone przez wnioskodawcę wyciągi z posiadanych przez niego rachunków bankowych, co w konsekwencji daje fragmentaryczny obraz dokonanych na tych rachunkach operacji. Należy podkreślić, że z przedłożonych wydruków rachunków bankowych w ING Bank Śląskim S.A. nie wynika dla kogo są one prowadzone i nieznana jest historia operacji i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. Wyciągi z rachunku prowadzonego dla niego przez PKO Bank Polski S.A. nie pozwalają również na ocenę możliwości finansowych wnioskodawcy. Obejmują one wybrane operacje albo zbyt krótki okres. W tych okolicznościach należy przyjąć, że wnioskodawca uniemożliwił, poprzez selektywne przedkładanie istotnych dokumentów źródłowych, dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Mimo twierdzeń o faktycznej separacji, wnioskodawca nadal prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i są aktualne prawa oraz obowiązki wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy (osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie) nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia .