III SA/Gd 263/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 5 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku za wysługę lat uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego [...] z dnia 20 maja 2008 r. nr [...]. Decyzją Nr [...] z dnia 20 maja 2008 r. Dyrektor Aresztu Śledczego [...] działając na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 i 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. nr 207 poz. 26 ze zm.), o rozpatrzeniu wniosku R. M., odmówił przyznania mu dodatku za wysługę lat w wysokości 20% uposażenia zasadniczego tj. w kwocie 388 zł. W uzasadnieniu decyzji powołano się na przepis art. 100 ust. 2 w/w ustawy w myśl którego przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Na dzień wydania decyzji przy ustalaniu dodatku za wysługę lat R. M. uwzględniono: okres zasadniczej służby wojskowej w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy ( od 26 sierpnia 1992 r. do 25 lutego 1994 r.) oraz okres pełnienia służby w Służbie Więziennej od 1 kwietnia 1998 r. w wymiarze 10 lat, 1 miesiąca i 20 dni – co łącznie stanowi 11 lat, 7 miesięcy i 20 dni. W myśl art. 100 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o Służbie Więziennej, po upływie 10 lat służby przysługuje dodatek w wysokości 15 % uposażenia zasadniczego, co w przypadku R. M. wynosi 291 złotych i taki dodatek on otrzymuje. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że odmówiono mu przyznania dodatku za wysługę lat wysokości 20% uposażenia zasadniczego nie uwzględniając okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, którą pełnił od 26 lutego 1994 r. do 25 lutego 1998 r. Decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 5 czerwca 2008 r. nr [...] zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na treść art. 100 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 art. 100 ustawy o Służbie Więziennej i stwierdził, że w decyzji organu pierwszej instancji wysokości przysługującego stronie dodatku za wysługę lat została obliczona w sposób prawidłowy, stwierdzono przy tym, że słusznie nie uwzględniono okresu pełnienia przez stronę nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Organ ponownie odwołał się do brzmienia art. 100 ust. 2 cytowanej ustawy, a nadto odwołano się do analizy przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego ( Dz. U. nr 56, poz. 277 ze zm.). Zdaniem organu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej nie należy utożsamiać z zasadniczą służbą wojskową z uwagi na fakt, że ta pierwsza jest pełniona w następstwie dobrowolnego oświadczenia woli, zaś druga – na skutek powołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożył R. M. w której zarzucił, że niezasadnie nie uwzględniono mu do wysługi lat w służbie więziennej zasadniczej służby wojskowej pełnionej nadterminowo. Powołał się przy tym na art. 86 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wskazując, że z jego treści nie wynika, że nadterminowa zasadnicza służba wojskowa utraciła przymiot zasadniczej służby wojskowej. Zdaniem strony skarżącej ustawodawca rozróżnia dwie formy pełnienia zasadniczej służby wioskowej, przy czym służba nadterminowa jest przedłużeniem zasadniczej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Orzekając w niniejszej sprawie organy powołały się na treść art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. nr 207 poz. 1761 ze zm.) – dalej powołana jako ustawa. Przepis ten stanowi, że przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. Mając na uwadze, że w przepisach ustawy o Służbie Więziennej brak jest wyjaśnienia pojęcia "zasadnicza służba wojskowa", należało ustalić jego znaczenie w oparciu o przepisy ustawy, w której instytucja ta znalazła uregulowanie, tj. w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416, z późn. zm.). Rozdział 3 Działu III tej ustawy został zatytułowany "Zasadnicza służba wojskowa" i zawiera on uregulowania dotyczące czasu trwania i sposobu odbywania zasadniczej służby wojskowej. W myśl art. 86 ust. 1 ustawy żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą pełnić ją nadterminowo przez okres od jednego do siedmiu lat na podstawie dobrowolnego zgłoszenia, przy czym mogą oni zostać pozostawieni w nadterminowej zasadniczej służbie wojskowej, jeżeli takie są potrzeby osobowe jednostki wojskowej oraz jeżeli żołnierze ci spełniają warunki wymienione w art. 86 ust. 1a pkt 1-6. Zgodnie z art. 86 ust. 2 ustawy żołnierze pozostawieni w zasadniczej służbie wojskowej są obowiązani do nadterminowego pełnienia jej przez okres, na jaki się zgłosili. Z analizy treści powołanych wyżej przepisów ustawy wynika, że nadterminowa zasadnicza służba wojskowa traktowana jest jako kontynuacja odbywanej wcześniej zasadniczej służby wojskowej, o której mowa w art. 82 ustawy. Wniosek taki wynika też wprost z użytego w art. 86 ust. 2 ustawy sformułowania "żołnierze pozostawieni w zasadniczej służbie wojskowej". Nie ma przy tym znaczenia fakt - wbrew stanowisku obu organów orzekających w sprawie - że odbywanie zasadniczej służby wojskowej łączy się z wykonywaniem obowiązku, zaś służby nadterminowej - ze zgłoszeniem chęci jej odbywania. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt I OSK 283/06 stwierdził, że rozdzielenie obu służb i nadanie im odmiennego znaczenia – z punktu widzenia art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej – oznaczałoby nierówne traktowanie wobec prawa, co stanowi naruszenie art. 32 Konstytucji RP. ( wyrok opubl. LEX nr 281399, podobnie por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie IISA/Ol 326/08; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie IV SA/Gl 322/08 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W wyroku z dnia 25 października 2006 r. wskazano również, że dla przyjęcia takiej oceny nie ma znaczenia fakt, że sposób odbywania nadterminowej zasadniczej służby wojskowej przebiega z modyfikacjami wynikającymi z przepisów rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 października 2004 r. w sprawie trybu przyjmowania oraz sposobu odbywania nadterminowej zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 238, poz. 2396 oraz z 2007 r. Nr 1, poz. 4) oraz poprzedzającego je rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r., na które powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. Rozważania sądu prowadzą do konstatacji, że organy obu instancji naruszyły powołany wyżej przepis ustawy o Służbie Więziennej regulujący kwestię ustalania dodatku za wysługę lat, w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy winny uwzględnić powyższe uwagi. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak sentencji wyroku.