III SA/Gd 269/12

WyrokWSA w Gdańsku2012-09-06

Skład orzekający: Jacek Hyla, Alina Dominiak, Elżbieta Kowalik-Grzanka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne wypłacone na podstawie decyzji organu niewłaściwego, która została następnie stwierdzona nieważnością, mogą być uznane za nienależnie pobrane, jeśli okoliczność powodująca niewłaściwość organu (wyjazd członka rodziny za granicę) miała miejsce przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia, a strona nie została prawidłowo pouczona o braku prawa do świadczeń?
Ratio decidendi
Świadczenia rodzinne wypłacone na podstawie decyzji organu niewłaściwego, która została następnie stwierdzona nieważnością z powodu wyjazdu członka rodziny za granicę przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli strona nie została prawidłowo pouczona o braku prawa do świadczeń. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące nienależnie pobranych świadczeń są enumeratywne i nie można ich stosować w drodze analogii lub wykładni celowościowej na niekorzyść strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Marszałek Województwa wydał decyzję nakazującą zwrot świadczeń przyznanych na dzieci skarżącej, uznając je za nienależnie pobrane z uwagi na wyjazd męża skarżącej do Wielkiej Brytanii przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Marszałka w części dotyczącej odsetek i umorzyło postępowanie w tym zakresie, jednak utrzymało w mocy obowiązek zwrotu świadczeń. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując m.in. brak pouczenia o jej sytuacji prawnej oraz fakt, że świadczenia nie były pobierane jednocześnie w Polsce i Wielkiej Brytanii.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa, stwierdzając, że nie mogą być wykonane. Sąd przyznał również wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Marszałka Województwa z dnia 11 marca 2011 r. nr [...], 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego A. J. kwotę 335,20 zł. (trzysta trzydzieści pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu i zwrotu poniesionych wydatków, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Marszałek Województwa w dniu 11 marca 2011r. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o zwrocie przez D. O. nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych: – zasiłku rodzinnego na dziecko K. O. od dnia 1 września 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r. w wysokości 768 zł wraz z ustawowymi odsetkami wyliczonymi od dnia 1 października 2006r. do dnia wydania decyzji w wysokości 378 zł i dalsze odsetki ustawowe od dnia 12 marca 2011r. do dnia zapłaty, – zasiłku rodzinnego na dziecko D. O. od dnia 1 września 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r. w wysokości 768 zł wraz z ustawowymi odsetkami wyliczonymi od dnia 1 października 2006r. do dnia wydania decyzji w wysokości 378 zł i dalsze odsetki ustawowe od dnia 12 marca 2011r. do dnia zapłaty, – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. O. od dnia 1 września 2006r. do dnia 30 września 2006r. w wysokości 100 zł wraz z odsetkami ustawowymi wyliczonymi od dnia 1 października 2006r. do dnia wydania decyzji w wysokości 42,99 zł i dalsze odsetki ustawowe od dnia 12 marca 2011r. do dnia zapłaty, – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na D. O. od dnia 1 września 2006r. do dnia 30 września 2006r. w wysokości 100 zł wraz z odsetkami ustawowymi wyliczonymi od dnia 1 października 2006r. do dnia wydania decyzji w wysokości 42,99 zł i dalsze odsetki ustawowe od dnia 12 marca 2011r. do dnia zapłaty. Łączna kwota podlegająca zwrotowi w dniu wydania decyzji wynosiła 2.577,98 zł. Decyzją z dnia 6 marca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania D. O. uchyliło powyższą decyzję w części obejmującej: 1. w punkcie 1 tiret pierwsze sentencji słowa "wyliczonymi od dnia 1.10.2006 r. do dnia wydania decyzji w wysokości 378,00 zł i dalsze odsetki ustawowe od dnia 12.03.2011 r. do dnia zapłaty", 2. w punkcie 1 tiret drugie sentencji słowa "wyliczonymi od dnia 1.10.2006 r. do dnia wydania decyzji w wysokości 378,00 zł i dalsze odsetki ustawowe od dnia 12.03.2011 r. do dnia zapłaty", 3. w punkcie 1 tiret trzecie sentencji słowa "wyliczonymi od dnia 01.10.2006 r. do dnia wydania decyzji w wysokości 42,99 zł i dalsze odsetki ustawowe od dnia 12.03.2011 r. do dnia zapłaty", 4. w punkcie 1 tiret czwarte sentencji słowa "wyliczonymi od dnia 01.10.2006 r. do dnia wydania decyzji w wysokości 42,99 zł i dalsze odsetki ustawowe od dnia 12.03.2011 r. do dnia zapłaty", 5. punkt 2 sentencji w całości, i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Organ powołał się na treść art. 21, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 11 sierpnia 2006 r. Burmistrz Miasta przyznał D. O. prawo do świadczeń rodzinnych na synów za okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007r. Następnie wpłynęła informacja o fakcie podjęcia przez A. O.- męża wnioskodawczyni i ojca dzieci- pracy na terenie Wielkiej Brytanii od dnia 24 lipca 2006 r. Decyzją z dnia 28 lipca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność ww. decyzji Burmistrza Miasta, bowiem jej wydanie nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości - organem właściwym był marszałek województwa. Marszałek Województwa w celu rozpatrzenia wniosku D. O. o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2006/2007 zwrócił się do niej o uzupełnienie wniosku, a następnie w dniu 1 lutego 2011r. pozostawił wniosek bez rozpoznania, wobec nieuzupełnienia jego braków. Organ stwierdził, że D. O. nie poinformowała organu gminy o wyjeździe męża poza granice kraju ani o podjęciu przez niego zatrudnienia w Wielkiej Brytanii. Świadczenia rodzinne wypłacone na mocy decyzji Burmistrza Miasta są świadczeniami nienależnie pobranymi, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy. Wnioskodawczyni została pouczona, że stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza otwiera na nowo drogę do rozpoznania jej wniosku. Ponadto podpisała część V wniosku zawierającą pouczenie o obowiązku powiadomienia organu także o wyjeździe poza granice RP, co wyczerpuje przesłankę pouczenia o braku prawa do świadczeń rodzinnych. Wydanie przez organ decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości nastąpiło nie z winy organu, lecz z winy strony, która zaniedbując obowiązek ustawowy nie poinformowała o istotnej okoliczności faktycznej, decydującej o właściwości organu w sprawach rozstrzygania o prawie do świadczeń rodzinnych i o kwestii samych uprawnień do świadczeń rodzinnych. Ustawa nie reguluje pod względem procesowym sytuacji, w której doszło do wydania przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, decyzji o świadczeniach rodzinnych z naruszeniem właściwości, gdy organ nie wiedział o tym, że członek rodziny przebywa w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takiej sytuacji stosuje się przepisy k.p.a. o stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 156 i nast. k.p.a.). Zastosowanie trybu, o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy, czyli uchylenie własnej decyzji ostatecznej przez organ wypłacający świadczenia w przypadku, gdy wyjazd do państwa objętego przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nastąpił po wydaniu tej decyzji, jak i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości organu na skutek tego, że wyjazd nastąpił przed wydaniem decyzji, a organ o tym wyjeździe nie wiedział, mają podobne skutki materialne. Po wyeliminowaniu decyzji organu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z obrotu prawnego w obu reżimach procesowych, marszałek województwa wydaje decyzję rozstrzygającą o tym, czy wnioskodawcy przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych. Jeżeli prawo to nie przysługuje, a świadczenia rodzinne zostały wypłacone na mocy decyzji wyeliminowanej z obrotu wówczas kwota wypłaconych świadczeń rodzinnych jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za zrównaniem odpowiedzialności świadczeniobiorcy pobierającego świadczenia wypłacone na mocy decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie art. 23a ust. 5 ustawy z odpowiedzialnością osoby pobierającej świadczenia na mocy decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego na mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek niepoinformowania organu o wyjeździe członka rodziny z kraju przemawiają argumenty wykładni logicznej, a także konstytucyjna wykładnia prawa. Tryb opisany w art. 23a ust. 5 ustawy znajduje zastosowanie gdy świadczeniobiorca niezwłocznie poinformował organ wypłacający świadczenia o tym, że członek rodziny wyjechał do państwa objętego przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jak również gdy zaniechał on poinformowania organu o tej okoliczności. Wydanie decyzji z naruszeniem właściwości organu, skutkujące stwierdzeniem jej nieważności z tej przyczyny, że organ nie został przed wydaniem tej decyzji poinformowany przez wnioskodawcę (a następnie świadczeniobiorcę) o wyjeździe członka rodziny do państwa, o którym mowa w art. 23a, nastąpiło w tym wypadku na skutek winy (umyślnej lub nieumyślnej) wnioskodawczyni, która zaniechała dopełnienia obowiązku informowania organu o wyjeździe członka rodziny za granicę. Skoro osoby, które dochowują obowiązku informowania organu ponoszą odpowiedzialność z tytułu art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy, to tym bardziej taką odpowiedzialność powinny ponosić osoby, które obowiązku tego nie dochowują. Wobec podobieństwa skutków usunięcia z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych, wydanej w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w art. 23 a ustawy, zarówno na mocy art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i na mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., zasadne jest uznanie, że odpowiedzialność osób nie dochowujących obowiązku informowania organu i doprowadzających do wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości powinna kształtować się tak samo, jak odpowiedzialność osób, które otrzymały świadczenia rodzinne ma mocy decyzji uchylonej w trybie art. 23a ust. 5 ustawy, zgodnie z zasadą równości obywateli wobec prawa, wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Zaniechanie dochodzenia świadczeń od osób, które własnym postępowaniem doprowadziły do wydania decyzji dotkniętej wadą kwalifikowaną w sytuacji, gdy ustawa domaga się zwrotu tych świadczeń także od osób, które dochowały ustawowego obowiązku informowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, stanowiłoby formę dyskryminacji tych obywateli, którzy wykonują obowiązki ustawowe i nie dałoby się pogodzić z zasadą równości wobec prawa. ustawa nakłada poprzez art. 30 ust. 2 pkt 4 obowiązek zwrotu świadczeń także w wypadku, gdy doszło do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a zatem z winy organu. D. O. wniosła na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podając, że nieuzupełnienie wniosku było spowodowane tym, że nie posiadała dokumentów informujących o dochodach A. O. do dnia 19 marca 2012 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu decyzji. Na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości podnosząc, że skarżąca nie była informowana przez organy administracji o jej sytuacji prawnej i okolicznościach mających wpływ na jej uprawnienia do świadczeń. W tym samym czasie nie były pobierane świadczenia rodzinne na dzieci i w Polsce, i w Wielkiej Brytanii, wobec czego zasady koordynacji świadczeń socjalnych nie zostały naruszone. Wskazał, że decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń powinna być poprzedzona wydaniem decyzji o uznaniu określonych świadczeń za nienależnie pobrane. Podniósł też zarzut niewłaściwego określenia obowiązku zapłaty odsetek ustawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie, dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, skarżąca uzyskała świadczenia na podstawie decyzji, która została uznana za nieważną, bowiem decyzję wydał organ niewłaściwy w sprawie. Organy obu instancji, orzekając o obowiązku zwrotu świadczeń jako nienależnie pobranych oparły swe rozstrzygnięcia przede wszystkim na art. 23 a ust. 1 , art. 30 ust. 1 , ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz. U. 2006, nr 139,poz.992), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 23 a ust. 9 ustawy marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Aby skutecznie można było orzec o nakazaniu zwrotu pobranych świadczeń rodzinnych muszą być one uznane za "nienależnie pobrane świadczenia rodzinne". O kwalifikacji świadczeń rodzinnych jako nienależnie pobranych organ nie orzeka dowolnie; art. 30 ust. 2 ustawy określa szczegółowo i taksatywnie, kiedy pobrane świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Z zaskarżonej decyzji wynika, że nie było podstaw do uznania pobranych przez skarżącą świadczeń za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy. Pogląd ten, choć wyrażony nie wprost, należy podzielić. Organy uznały natomiast, że pobrane świadczenia należy uznać za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy. Stanowisko to jest, w ocenie Sądu, niezasadne. Wbrew stanowisku organu nie zachodzi podstawa uznania pobranego świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Z treści tego przepisu wynika, że zdarzenie powodujące ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń lub wstrzymanie ich wypłaty musi mieć miejsce w trakcie pobierania świadczeń rodzinnych. Tymczasem organ wskazuje jako takie zdarzenie fakt wyjazdu za granicę męża skarżącej, który miał miejsce jeszcze przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, czyli okoliczność mającą miejsce przed pobraniem świadczeń przez skarżącą. Skarżąca nie była też, wbrew twierdzeniom organu, pouczona o braku prawa do pobierania przedmiotowych świadczeń, wobec czego nie jest możliwe uznanie świadczeń pobranych za pobrane nienależnie. W sprawie niniejszej skarżąca składała wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w dniu 31 lipca 2006 r. na specjalnym druku. W przywołanej przez organ części V wniosku znajduje się "oświadczenie dotyczące ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko". Jednym z jego elementów jest zdanie "oświadczam, że w przypadku wyjazdu za granicę Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązuję się do niezwłocznego poinformowania o tym fakcie organu właściwego". Takie oświadczenie podpisała skarżąca w dniu 31 lipca 2006 r. , które w ocenie organu miałoby wyczerpywać przesłankę pouczenia o braku prawa do świadczeń rodzinnych. Stanowisko to jest całkowicie błędne. Oświadczenie dotyczy jedynie osoby wypełniającej wniosek, nie zaś także członków rodziny wnioskodawcy ( na co wskazuje konstrukcja całego oświadczenia - inne jego człony sformułowane są m.in. zapoznałam/em się, zamieszkiwałam/em, a przedmiotowe zdanie znajduje się bezpośrednio pod sformułowaniem "zamieszkiwałam/em na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie roku poprzedzającego okres zasiłkowy"). Niemożliwe w tej sytuacji jest uznanie, że skarżąca podpisując tak sformułowane oświadczenie została pouczona o braku prawa do świadczeń rodzinnych, które wywodzone jest przez organ odwoławczy z braku udzielenia przez skarżącą informacji o wyjeździe męża za granicę. Osoba pobierająca świadczenia może być uznana za pouczoną o braku prawa do ich pobierania nie na skutek udzielenia jakiegokolwiek pouczenia, lecz na skutek udzielenia takiego pouczenia, które odnosi się do jej faktycznej sytuacji powodującej brak uprawnienia do świadczeń. W części V 2) wniosku , która zajmuje niemalże 1,5 strony formatu A-4, mimo że zawarto w niej obszerne pouczenie o tym, kiedy zasiłek rodzinny przysługuje a kiedy nie, brak jakiegokolwiek odniesienia do sytuacji wyjazdu członka rodziny poza granice kraju. Odnosząc się do poglądu wyrażonego przez organ odwoławczy, że pobrane przez skarżącą świadczenie należy uznać za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy stwierdzić należy, że w istocie sam organ jest świadomy, że wskazana podstawa prawna nie odnosi się do sytuacji skarżącej. Przypadek ujęty w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy dotyczy sytuacji, o jakiej mowa w art. 23a ust. 5 ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego po wydaniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a gdy marszałek województwa ustali, że przepisy te mają zastosowanie, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu tego innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Sytuacja taka nie zaistniała w niniejszej sprawie. Mąż skarżącej – jak wynika z akt administracyjnych- wyjechał do Wielkiej Brytanii przed, a nie po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie, nie doszło też do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, lecz stwierdzono jej nieważność. Mimo to organ odwoławczy uznał pobrane przez skarżącą świadczenie za pobrane nienależnie powołując się na wynikającą z Konstytucji RP zasadę równości obywateli wobec prawa wskazując, że skarżąca powinna podlegać takiemu samemu reżimowi prawnemu jak osoby objęte dyspozycją art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy. Stanowisko takie jest nieuprawnione. Skuteczne powołanie się na zasady wynikające z Konstytucji RP byłoby możliwe jedynie wówczas, gdyby organ chciał przyznać skarżącej prawo do świadczenia, nie zaś w przypadku, gdy chce ją tego świadczenia "pozbawić". Stan faktyczny niniejszej sprawy nie wyczerpuje przesłanek z przywołanego wyżej artykułu ustawy i nie jest możliwe zastosowanie "prokonstytucyjnej" wykładni przepisów na niekorzyść skarżącej. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca taksatywnie określił, kiedy pobrane świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi. Nie jest możliwe uznanie świadczenia pobranego za pobrane nienależnie w drodze analogii czy celowościowo, gdy stan faktyczny nie odpowiada żadnemu z czterech przypadków wymienionych w art. 30 ust. 2 ustawy. Należy też zwrócić uwagę na fakt, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na to, że "nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Dopiero zatem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można o takim świadczeniu mówić i nakazywać jego zwrot" ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 620/10 , publ. LEX nr 694359). W sprawie niniejszej nie doszło do wydania decyzji w sposób wyżej opisany. Mając na uwadze powyższe Sąd, stwierdzając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Organy będą miały na uwadze powyższe wskazania. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2, § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c) , § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. nr 163 poz.1349 ze zm.). Na podstawie art.152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło