III SA/Gd 27/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Gorski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w [...] z dnia 5 czerwca 2008 r., nr [...]. Decyzją z dnia 7 sierpnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) w zw. z art. 3 ust. 1 i 3, art. 5 ust. 1 pkt. 4, art. 6 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 5 czerwca 2008 roku o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego S. T. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że za dochód służący do ustalenia uprawnienia do dodatku mieszkaniowego uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. W sprawie obliczony dochód wyniósł łącznie 1325 zł miesięcznie, a więc – przekroczył on 175 % najniższej emerytury (była to kwota 1113,50 zł). W związku z tym kwotę dodatku należało obniżyć o kwotę nadwyżki, tj. 211,49 zł co w efekcie, wobec otrzymania wyniku ujemnego, musiało skutkować odmową przyznania dodatku mieszkaniowego. Odnosząc się z kolei do zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutu skarżącej, że organ niezasadnie doliczył do dochodów skarżącej dodatek pielęgnacyjny organ odwoławczy powołał się na zamknięty katalog świadczeń określony w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2008 r. (I OSK 194/07) i przywoływany w uzasadnieniu do tego wyroku wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 lipca 2004 r. (K 16/03). Zdaniem organu, w świetle wyrażanych w tych orzeczeniach poglądów, różne traktowanie dodatku pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego jest uzasadnione. Są to bowiem świadczenia zbliżone jedynie z uwagi na i ich cel. W związku z powyższym dodatek pielęgnacyjny nie jest świadczeniem, którego nie wlicza się do dochodu przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego. W następstwie skargi S. T. na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r. uchylił wydane w sprawie rozstrzygnięcia organu I i II instancji. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia Sąd wskazał m.in., że w stanie sprawy zaistniały istotne wątpliwości odnośnie ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy, jak również – co do przyjętego przez organ II instancji stanowiska, iż do dochodów S.T., wziętych pod uwagę przy rozważaniu kwestii przyznania stronie dodatku mieszkaniowego, należy doliczyć należny skarżącej dodatek pielęgnacyjny w wysokości 163,15 zł miesięcznie. W ocenie Sądu niedostateczne wyjaśnienie i rozważenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności – istnienie rozbieżności w wykładni art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nie rozważonych przez organ, uzasadniały zarzut, że zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W następstwie skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 listopada 2009 r. uchylił w/w wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Gdańsku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd II instancji wskazał m.in., że nie jest rzeczą organów rozstrzyganie wątpliwości powstałych w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jest to domena sądu administracyjnego, który winien rozważać tego typu kwestie w sposób transparentny. Wskazano przy tym, że rzecznik Prawa Obywatelskich dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie powstałe na tle art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym, mającym na celu rozstrzygnięcie wątpliwości w tej kwestii ( sygn. akt I OPS 8/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zauważyć należy, że orzekając w niniejszej sprawie Sąd był związany poglądem wyrażonym w wyroku naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 364/09. Zgodnie z art. 190 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Przyczyną odmowy przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego było przekroczenie dochodu w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni – wyliczona przez organy kwota dodatku była ujemna. Wskazać przy tym należy, że istota sporu miedzy skarżącą a orzekającymi w sprawie organami koncentrowała się zwłaszcza wokół ustalenia wysokości miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Przepis ten stanowi, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Organy orzekające w niniejszej sprawie do dochodu skarżącej doliczyły uzyskiwany przez nią dodatek pielęgnacyjny uznając, że katalog świadczeń wymieniony w cytowanym przepisie ma charakter zamknięty. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że w dniu 10 grudnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, w której stwierdzono, że dodatku pielęgnacyjnego, określonego w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie wlicza się do dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( sygn. akt I OPS 8/09, LEX nr 531150 ). W końcowym akapicie uzasadnienia uchwały stwierdzono, że: " zasiłki i dodatki pielęgnacyjne spełniając identyczne funkcje, nie powinny być wliczane do dochodu obliczonego dla potrzeb uzyskania dodatku mieszkaniowego. Tak więc z punktu widzenia tego dochodu określenia "zasiłek pielęgnacyjny" i "dodatek pielęgnacyjny" trzeba traktować jako określenia, które mieszczą się w pojęciu "zasiłki pielęgnacyjne", o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych." Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi odnośnie przyjęcia przez organy przy obliczaniu wysokości dodatku błędnej kwoty wydatków ponoszonych przez skarżącą na mieszkanie. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w sposób wyczerpujący wskazał sposób obliczenia wysokości wydatków powołując się na mające tutaj zastosowanie w sprawie przepisy tj. art. 6 ust. 3, 4 i 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd stwierdził, że decyzje, które zapadły w niniejszej sprawie zostały wydane z naruszeniem art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, brak było bowiem podstaw do wliczenia do dochodów skarżącej, branych pod uwagę przy określaniu wysokości dodatku mieszkaniowego, pobieranego przez nią dodatku pielęgnacyjnego. Sąd stwierdził przy tym, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.