III SA/Gd 271/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 1 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. K. na opisaną decyzję Wojewody [...]. Wnioskiem z dnia 22 września 2011 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącego, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z córką, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, zaś jedynym źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości 2 057 zł brutto miesięcznie, przy czym po dokonaniu potrąceń m.in. z tytułu egzekucji alimentów na rzecz córki, do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota 473,83 zł. Dane o wysokości dochodu skarżącego potwierdza załączona do wniosku kopia decyzji organu rentowego w przedmiocie waloryzacji emerytury oraz zaświadczenie komornika o dokonanych wpłatach. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, na mocy orzeczenia w przedmiocie podziału majątku wspólnego, sąd przyznał byłej małżonce skarżącego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 56,12 m2. Według twierdzeń wnioskodawcy, była żona nie dokonała na jego rzecz spłaty udziału w majątku wspólnym. Ponadto stan techniczny lokalu, który zaoferowano skarżącemu powoduje, iż można w nim mieszkać jedynie w okresie letnim. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) W niniejszej sprawie referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 26 września 2011 r., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury wypłacanej od września br. i kwotę dokonywanych od tego miesiąca potrąceń z tytułu alimentów; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący, w dniu 6 października 2011 r. złożył pismo procesowe, w którym podał, że nie posiada kont i lokat dewizowych w bankach, jednakże posiada konto w banku, na które wpływa jedynie emerytura. Następnie potwierdził aktualność danych o dochodzie i potrąceniach, zawartych w dokumentach załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadczył ponadto, iż nie posiada pojazdów mechanicznych i nie może udokumentować wysokości ponoszonych kosztów utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy z uwagi na pobyt w tym okresie w areszcie śledczym. Dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego, w pierwszej kolejności podkreślić należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy powinno nastąpić na podstawie oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, które to powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. Analiza przedłożonego materiału dowodowego, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył bowiem wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy. Za wykonanie tego obowiązku nie sposób uznać samego oświadczenia wnioskodawcy o jego posiadaniu. Podkreślić przy tym należy, że nadesłanie żądanych dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak historia operacji oraz stan sald rachunku bankowego. Odnosząc się do argumentacji podnoszonej w uzasadnieniu wniosku, podkreślić należy, iż w aktach sprawy znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt [...], który zezwolił byłej małżonce skarżącego na złożenie do depozytu sądowego kwoty 71 748,30 zł należnej B.K. tytułem spłaty udziału w majątku wspólnym, na podstawie punktu VI postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 10 maja 2007 sygn. akt [...], przy czym powyższa kwota ma być wypłacona B.K.. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika m.in., że skarżący będący wierzycielem byłej małżonki pozostaje w zwłoce, albowiem odmawia przyjęcia zaoferowanego mu świadczenia. Jego zachowanie znamionuje wola uchylenia się od przyjęcia orzeczonego przez sąd świadczenia bez względu na gotówkową lub bezgotówkową formę jego spełnienia. W tych okolicznościach twierdzenie skarżącego zawarte we wniosku, iż była żona nie dokonała na jego rzecz spłaty udziału w majątku wspólnym budzi uzasadnione wątpliwości w sytuacji, gdy to on sam odmawia przyjęcia należnego mu świadczenia, wynikającego z orzeczenia sądu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd (referendarz) nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II FZ 607/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.