III SA/Gd 275/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 23 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r. Burmistrz Miasta w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie wymeldowania W. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w R.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z uwagi na wniesienie pozwu o ochronę naruszonego posiadania przez osobę, której dotyczy postępowanie w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, postępowanie administracyjne powinno ulec zawieszeniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. M. i i M. M. wnieśli o uchylenie ww. postanowienia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazali, iż rozstrzygnięcie w postępowaniu posesoryjnym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ustalenie kwestii opuszczenia lokalu należy do właściwości organu wydającego decyzję administracyjną w sprawie wymeldowania. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2012 r. Wojewoda zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że w sprawie o wymeldowanie niezbędne jest ustalenie, czy nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu. Z uwagi zaś na wniesienie pozwu o przywrócenie posiadania zachodzi konieczność wstrzymania się przez organ administracyjny z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy meldunkowej do czasu zakończenia sprawy przed sądem powszechnym. Na podstawie wydanego przed tym sądem orzeczenia organ meldunkowy będzie w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy W. S. opuścił sporny lokal dobrowolnie i trwale. Ustalenie tej kwestii ma charakter zagadnienia wstępnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Wojewody M. M. wniósł o uchylenie postanowień obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zawieszenie postępowania ze względu na przyjęcie, że wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia postępowania o przywrócenie posiadania, pomimo że postępowanie to nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu ww. przepisu. Skarżący powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wskazał, że zagadnieniem wstępnym jest taki problem podlegający rozpatrzeniu przez inny organ, bez którego rozwiązania niemożliwym jest wydanie decyzji w danej sprawie. Wskazując na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skarżący podał, że organ administracyjny winien ustalić przesłanki uzasadniające wymeldowanie danej osoby – czy dana osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W ocenie skarżącego wydanie wyroku w postępowaniu posesoryjnym nie jest zagadnieniem wstępnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270, dalej zwana p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanką dokonania wymeldowania osoby jest opuszczenie przez nią lokalu bez wymeldowania się . Wynika to z brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 993 ze zm.). Stanowi on, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że aby można było mówić o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powyższej ustawy opuszczenie musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Organ meldunkowy prowadząc postępowanie w sprawie wymeldowania powinien zbadać i jednoznacznie wyjaśnić, czy w danej sprawie opuszczenie lokalu miało taki charakter. W sytuacjach sporu, jaki charakter nadać opuszczeniu lokalu istotne znaczenie ma ustalenie, czy osoba mająca podlegać wymeldowaniu wystąpiła z pozwem do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 30 poz. 168 ze zm.) organ administracji państwowej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W sprawie niniejszej W. S., wobec którego toczy się postępowanie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego wystąpił do sądu powszechnego z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. O ile pozew taki został złożony to jedynie sąd powszechny może dokonać oceny, czy doszło do naruszenia utraconego posiadania oraz czy to naruszenie zasługuje na ochronę ( choćby z uwagi na czas wniesienia pozwu). Wyrok sądu będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym, czy dana osoba opuściła lokal w sposób dobrowolny i trwały. Organy meldunkowe uznały, że były zobowiązane do zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego, zaś skarżący podnosił, że wydanie wyroku w postępowaniu posesoryjnym nie jest zagadnieniem wstępnym. Zatem kwestią wymagającą wyjaśnienia jest pojęcie zagadnienia wstępnego. Przez pojęcie to rozumie się "sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (tzn. w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem (element stosunku czasowego) prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne" (prof. dr hab. Barbara Adamiak, prof. dr hab. Janusz Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Rok wydania: 2012, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 12). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu jest zagadnieniem wstępnym w sprawie administracyjnej o wymeldowanie, uzasadniającym zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ( patrz np. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2001 r. , sygn. akt V SA 794/01, LEX nr 84481). Prezentując nawet odmienny pogląd wskazuje się jednak w orzecznictwie, że kwestia wpływu wyniku postępowania posesoryjnego na postępowanie meldunkowe zależy od zaistniałych w indywidualnej sprawie okoliczności (tak wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 967/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Okoliczności niniejszej sprawy, tj. stanowisko stron postępowania administracyjnego – M. M. i M. M., iż W. S. od dłuższego czasu w mieszkaniu przedmiotowym nie mieszka ( co może sugerować dobrowolność opuszczenia lokalu), twierdzenia W. S., iż posiadania został pozbawiony przez wymianę zamków w drzwiach wejściowych wskazują na to, że rozstrzygnięcie sądu powszechnego będzie mieć wpływ na wydanie decyzji w niniejszej sprawie. Tym samym stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy doszły do prawidłowego wniosku, że rozstrzygnięcie przed sądem powszechnym sprawy zainicjowanej przez W. S. pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania jest zagadnieniem wstępnym w sprawie o jego wymeldowanie, uzasadniającym zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z powyższym organ w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył prawa i z tych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.