III SA/Gd 281/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. O. – S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 5 lutego 2007 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98,poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) w następstwie wniosku M. O. – S. odmówił wymeldowania R. A. S. z pobytu stałego w R., z lokalu znajdującego się przy ul. [...]. W obszernym uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji po przedstawieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego doszedł do wniosku, iż nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie czy w/w w okresie wskazanym przez wnioskodawczynię faktycznie nie zamieszkiwał w miejscu stałego zameldowania. Analiza zeznań świadków, dowodu z oględzin jak i dowodów przedłożonych do akt sprawy przez samego zainteresowanego nie pozwala bowiem na stwierdzenie, iż R. A. S. trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania. Na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie można przyjąć założenie, iż w/w w miejscu zamieszkania przez jakiś czas nie przebywał. Jednakże obawa przed wymeldowaniem z lokalu spowodowała powrót do lokalu oraz podjęcie działań mających na celu umożliwienie dalszego zamieszkiwania. W odwołaniu od w/w decyzji M. O. – S. wniosła o jej zmianę i uwzględnienie wniosku o wymeldowanie R. A. S. z pobytu stałego, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, iż stanowisko zajęte w wydanej decyzji przez organ i instancji jest błędne i w istocie narusza przepisy k.p.a. Ocena materiału dowodowego polega bowiem na wszechstronnym jego rozważeniu i ustaleniu, które dowody zasługują na uwzględnienie, a które nie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ postąpił zaś odwrotnie. Przedstawiono bowiem wszystkie dowody ale nie wyciągnięto ostatecznych wniosków. Zdaniem skarżącej dowody przedstawione przez zainteresowanego nie dawały podstaw do uznania, że nadal w zamiarze stałego pobytu sporadycznie przychodzi do poprzedniego miejsca zamieszkania; powoływanie się zaś na materiał dowodowy zgromadzony w innych sprawach nie jest wystarczające. Co ważne, R. S. związany jest z inną kobietą. W mieszkaniu tej kobiety koncentruje się z kolei jego centrum życiowe. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2007 r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie bardzo bogaty materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę przesłanki wymeldowania polegającej na trwałym i dobrowolnym opuszczeniu lokalu. Z kolei wszelkie nie dające się usunąć wątpliwości należy interpretować na korzyść osoby, która ma być wymeldowana. W przedmiotowej sprawie nie ma przekonywujących dowodów wskazujących na utratę przez R. S. związku z w/w lokalem i zamiaru zamieszkiwania w lokalu. Posiadanie pobytu stałego związane jest bowiem z przebywaniem pod danym adresem; nadto zainteresowana osoba winna mieć zamiar pobytu stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.O. – S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta [...]. W uzasadnieniu skargi w/w wskazała, iż zaskarżona decyzja organu II instancji nie jest słuszna albowiem naruszając przepisy k.p.a. dotyczące gromadzenia i oceny materiału dowodowego z także pomija interes strony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, jedynie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości; nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego aktu stan normatywny Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania aktów administracyjnych stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. W całej rozciągłości podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, baza Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W tym świetle podnieść również należy, iż organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w określonej sprawie, winny uwzględniać fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 w/w ustawy (sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Organy administracji nie badają więc uprawnień danej osoby do przebywania w lokalu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, iż R. S. nie korzysta z lokalu w sposób ciągły. Nie przebywa bowiem w lokalu z dnia na dzień. Nie można jednakże uznać, iż w/w opuścił przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanego aktu normatywnego. Powyższa teza wynika zwłaszcza z bezspornego faktu, iż w/w przebywa sporadycznie w przedmiotowym lokalu, w którym, co ustalono w toku oględzin, znajdują się jego meble, książki oraz rzeczy osobiste. Nadto w/w, widywany jest przez niektórych sąsiadów. Korzysta również sporadycznie z telefonu stacjonarnego zainstalowanego w lokalu, w miejscowości w której znajduje się lokal często dokonuje zakupów oraz wypłaty środków pieniężnych. Nie można więc uznać, iż w sprawie mamy do czynienia z definitywnym opuszczeniem lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Odmowa wymeldowania byłego męża skarżącej ze spornego lokalu nie stanowi w istocie fikcji meldunkowej. R. S., jak wynika z materiału dowodowego ma bowiem nadal zamiar przebywania w spornym lokalu. Okoliczność, iż jest skonfliktowany ze swoją byłą żoną (czego wyrazem są równoległe postępowania sądowe – karne oraz cywilne) oraz podnoszenie przez nią w toku postępowania administracyjnego, iż wszystkie czynione przez niego starania mają charakter jedynie pozorny nie mają tu żadnego znaczenia. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, iż nie opuścił on lokalu trwale i dobrowolnie. Podejmuje działania potwierdzające traktowanie tego lokalu jako swojego centrum życiowego. Trwająca między byłymi małżonkami niechęć sprawia, że sypia w domu nieregularnie ale fakt ten nie może przesądzać o spełnieniu przesłanki wymaganej powołanym przepisem do wymeldowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej z materiału dowodowego nie wynika aby stale zamieszkiwał u swojej przyjaciółki. Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości, co wcześniej wskazano, nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Jego właściwość ogranicza się bowiem do kontroli przestrzegania prawa. Nie może więc kwestionować konkretnego rozstrzygnięcia administracyjnego na podstawie przesłanek pozaprawnych w sytuacji gdy dana osoba nie zerwała w sposób ostateczny więzi z lokalem, w którym jest zameldowana (która to przesłanka musi być spełniona w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych aby wydać pozytywną decyzję w przedmiocie zameldowania). Subiektywne odczucia skarżącej dotyczące zaistniałej sytuacji oraz zachowań R. S., które potencjalnie mogłyby mieć znaczenie, na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą jednak stanowić podstawy do wyeliminowania wydanych decyzji z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutów merytorycznych zawartych w skardze podnieść należy, iż w niniejszej sprawie podjęte zostały wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nadto, organy wnikliwie i w sposób obiektywny przeprowadziły postępowanie dowodowe, dążąc do ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Jedyny zarzut, jaki można postawić w stosunku do wydanych rozstrzygnięć administracyjnych to w istocie niedostatki w kwestii dogłębnej oceny znaczenia i wartości poszczególnych dowodów. W wydanych rozstrzygnięciach zauważyć można bowiem kompleksowe przedstawienie zebranego materiału dowodowego. Sama ocena poszczególnych dowodów, choć prowadząca do słusznych konkluzji jest jednak dość płytka. Uchybienie to nie może być jednak uznane za takie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Poza w/w zarzutem skarga nie zawiera innych zarzutów merytorycznych, stanowiąc w istocie przejaw polemiki z decyzjami organów administracji. W reasumpcji powyższych rozważań uznać należało, iż organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie spełnione zostały ustawowe przesłanki przemawiające za wymeldowaniem R. S. z pobytu stałego. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy ponownie rozpatrujący i rozstrzygający sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej wprost w art. 15 k.p.a. W tym stanie sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.