III SA/Gd 289/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, , , po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 kwietnia 2005 Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 28 lutego 2005 r. nr [...], 2. określa, ze zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2005 r. Starosta [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wydaną przez Starostę [...] z dnia 4 listopada 2002 r. nr [...]. Następnie zaś, decyzją z dnia 28 lutego 2005 r. ten sam organ uchylił własną decyzję z dnia 4 listopada 2002 r. nr [...] i orzekł o odmowie uznania Z. W. za osobę bezrobotną z dniem 29 października 2002 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Z. W. w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. był zatrudniony, o czym nie poinformował organu. Decyzją z dnia 28 lutego 2005 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o uznaniu pobranego za okres od 6 listopada 2002 r. do 5 listopada 2003 r. zasiłku dla bezrobotnych jako nienależnie pobrane świadczenie i o zobowiązaniu Z. W. do zwrotu tegoż świadczenia na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w S. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu organ podał, iż Z. W. zarejestrował się jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku w dniu 4 lutego 2005 r. Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, iż był zatrudniony w okresie od 15 czerwca 2002 r. do 31 października 2002 r. w Zakładzie "A" w J. Fakt ten zataił przed organem zatrudnienia, nie informując o tym przy poprzedniej rejestracji, tj. 29 października 2002 r. W tej sytuacji, pobrany przez niego zasiłek dla bezrobotnych za okres od 6 listopada 2002 r. do 5 listopada 2003 r. należy uznać za pobrany nie słusznie i podlega on zwrotowi. W odwołaniu od decyzji z dnia 28 lutego 2005 r. nr [...] Z. W. wskazał, iż w dniu rejestracji nie posiadał świadectwa pracy, gdyż pracodawca dosłał mu je pocztą w późniejszym terminie. W tej sytuacji uznał, że może zarejestrować się na podstawie przedostatniego świadectwa pracy. W skazał, iż według nieprzedłożonego świadectwa pracy zatrudniony był do 31 października 2002 r., zaś zasiłek przyznano mu od 6 listopada 2002 r. Od dnia rejestracji, tj. 29 października 2002 r. do pracy się już nie stawił i nie interweniował u byłego pracodawcy o sprostowanie świadectwa pracy, gdyż zasiłek został mu przyznany od 6 listopada 2002 r. Z. W. podniósł nadto, iż zasiłek stanowił jedyne źródło utrzymania dla rodziny i dlatego nie czekał z zarejestrowaniem się w Urzędzie Pracy. Decyzją z dnia 20 kwietnia 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ, powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazał, iż z definicji osoby bezrobotnej wynika, że nie jest ona zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, nie uczy się w szkole w systemie dziennym oraz zarejestrowana jest w e właściwym dla miejsca zameldowania Urzędzie Pracy. Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji kwoty otrzymanego świadczenia. Organ wywiódł, iż dokonując rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 29 października 2002 r., Z. W. był zatrudniony w "A" w J. O okoliczności tej, pomimo pouczenia zawartego na karcie rejestracyjnej bezrobotnego nie poinformował urzędu Pracy, zaś fakt ten był negatywną przesłanką uniemożliwiającą nabycie statusu osoby bezrobotnej, a tym samym - prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie organu, złożenie nieprawdziwego oświadczenia na karcie rejestracyjnej bezrobotnego, pomimo właściwego pouczenia w tym zakresie, świadczy o świadomym wprowadzeniu w błąd Urzędu Pracy. Świadomości tej, zdaniem organu, nie wyłącza okoliczność, że świadectwo pracy zostało wystawione w dniu 4 listopada 2002 r., gdyż Z. W. musiał wiedzieć na jaki okres zawarł umowę o pracę i w jakim okresie ją świadczył. W tej sytuacji, stosownie do treści art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pobrany przez Z. W. zasiłek dla bezrobotnych za okres od 6 listopada 2002 r. do 5 listopada 2003 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym. Organ odwoławczy wskazał, iż wbrew twierdzeniom odwołującego, miał on motyw w ukryciu zatrudnienia przed Urzędem Pracy, gdyż - gdyby świadectwo pracy ujawnił w dacie pierwszej rejestracji - nie zostałby zarejestrowany. W tej sytuacji, decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Z. W. wskazał, iż decyzje organów administracji publicznej są dla niego krzywdzące. Rejestrując się posiadał ponad 20 lat pracy, a że po raz pierwszy znalazł się w takiej sytuacji, z powodu zdenerwowania mógł popełnić błąd, co nie oznacza jednak, że chciał wyłudzić pieniądze od Państwa. Wskazał, iż zgadza się ponieść konsekwencje finansowe za dwa ostatnie dni października 2002 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył. co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Zgodnie z treścią art. 145 § l pkt 5 k.p.a., podstawę do wznowienia postępowania stanowią istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Jak wynika z analizy akt administracyjnych, postępowanie w sprawie zostało wznowione, gdyż skarżący w dniu pierwszej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w S., tj. w dniu 29 października 2002 r., nie poinformował, iż nadal pozostaje w stosunku pracy do dnia 31 października 2002 r. Stwierdzić zatem należy, iż organ administracji miał podstawę do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego. Zgodnie z treścią art. 127 § l k.p.a, od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z kolei, stosownie do art. 16 § l zdanie l k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Z kolei, przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje natomiast wykonanie decyzji (art. 130 § l i 2 k.p.a.). Wskazać należy, iż od decyzji Starosty [...] z dnia 28 lutego 2005 r. nr [...] uchylającej decyzję tegoż organu w sprawie uznania skarżącego za bezrobotnego z dniem 29 października 2002 r. i przyznaniu prawa do zasiłku służyło odwołanie do Wojewody [...]. Tymczasem organ pierwszej instancji, nie czekając na uostatecznienie się tejże decyzji, wydał w tym samym dniu (tj. w dniu 28 lutego 2005 r.) decyzję o uznaniu wypłaconego skarżącemu w okresie od 6 listopada 2002 r. do 5 listopada 2003 r. zasiłku dla bezrobotnych za świadczenie nienależne i zobowiązującą go do jego zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Wskazać należy, mając na względzie wyżej cytowane przepisy, iż ugruntowany w orzecznictwie jest pogląd, że bez wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Brak uzyskania waloru ostateczności przez taką decyzję bowiem sprawia, że decyzja w obrocie prawnym nadal funkcjonuje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 1999 r. w sprawie II SA/Lu 1032/98, niepublikowany). Wydając zatem decyzję o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zanim ostateczna stała się decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącemu status bezrobotnego z dniem 29 października 2002 r. i prawo do zasiłku dla bezrobotnych, organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo podkreślić należy, że w sytuacji, gdy w tym samym dniu wydane zostały dwie decyzje administracyjne, rolą organu było rozważyć, czy odwołanie skarżącego od decyzji z dnia 28 lutego 2005 r. stanowiło w istocie odwołanie od decyzji, mocą której nastąpiło uchylenie decyzji o przyznaniu mu statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych, czy też od decyzji nakładającej na niego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dla bezrobotnych. Założenie z góry, bez wyjaśnienia tej kwestii, iż skarżący odwołał się od drugiej decyzji również stanowi naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 9 kpa. przez organy administracji orzekające w sprawie. Odnosząc się dodatkowo do kwestii obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, stwierdzić należy, iż faktycznie skarżący w dacie rejestracji w dniu 29 października 2002 r. zataił fakt pozostawania w stosunku pracy do dnia 31 października 2002 r. W ocenie Sądu, stanowisko organów administracji w kwestii oceny tego faktu jest jednak bardzo restrykcyjne, tym bardziej, że z okoliczności sprawy niezaprzeczalnie wynika, że skarżący uzyskałby status bezrobotnego i wynikające z tego faktu świadczenie, lecz nastąpiłoby to dwa dni później. Skarżący, usprawiedliwiając swoje uchybienie, powołuje się na okoliczność, iż faktycznie pracował do dnia 29 października 2002 r., choć w świadectwie pracy, które otrzymał kilka dni później, widnieje data zakończenia stosunku pracy - 31 października 2002 r. Wprawdzie rację mają organy administracji, co również przyznaje skarżący, że w braku dokumentu świadectwa pracy w dacie rejestracji, skarżący powinien był - otrzymawszy je kilka dni później z datą zakończenia stosunku pracy w dniu 31 października 2002 r. - dążyć do sprostowania tegoż świadectwa lub zgłosić fakt braku zatrudnienia od dnia l listopada 2002 r. to jednak nie sposób nie zauważyć, że skarżącemu świadczenie dla bezrobotnych niewątpliwie przysługiwałoby a zatem w tych szczególnych okolicznościach sprawy należałoby rozważyć, czy fakt pozbawienia skarżącego zasiłku dla bezrobotnych za cały okres jego pobierania, jest sprawiedliwy uwzględniając normę wynikającą z art.8 kpa. Zważyć bowiem należy, iż skarżący pierwszy raz znalazł się w tak trudnej sytuacji dlatego nie dziwi, że był skoncentrowany na uzyskaniu źródła dochodu a w sytuacji gdy już nie świadczył pracy w dniu rejestracji wiarygodne wydaje się,że jego działania nie były świadome. Mając na względzie wyżej stwierdzone uchybienia, których dopuściły się organy administracji, rozstrzygając niniejszą sprawę, Sąd na mocy art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia 28 lutego 2005 r. nr [...]. Rozpoznając sprawę ponownie, organy administracji uwzględnią powyższe rozważania i ocenią-o ile skarżący nie będzie mógł przedstawić sprostowanego świadectwa pracy- czy w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest uznanie skarżącego za osobę bezrobotną w dacie skutkującej zwrot zasiłku dla bezrobotnych za cały okres jego pobierania. Na mocy art. 152 ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.Nie ulega bowiem wątpliwości, że zaskarżona decyzja ze swej natury kwalifikuje się do wykonania a wobec stwierdzonych przez Sąd uchybień jakich dopuściły się organy przy jej wydaniu zasadne jest wstrzymanie jej wykonania po wydaniu wyroku, a przed jego uprawomocnieniem.