III SA/Gd 290/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.),, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 marca 2007 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wnioskiem z dnia 5 lutego 2007 r. J. G. wystąpiła o wymeldowanie T. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy [...] w G., wskazując iż opuścił on opisany lokal w dniu 21 grudnia 2006 r. i przebywa pod adresem: G.-N. P., ul. [...]. Jednocześnie wskazała, że wraz ze swoimi rodzicami jest właścicielem przedmiotowego lokalu. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta [...] ustalił, że wnioskodawczyni wymieniła zamki w drzwiach, uniemożliwiając współmałżonkowi dostęp do przedmiotowego lokalu oraz przewiozła jego rzeczy do rodziców. Ze złożonych przez T. G. wyjaśnień wynika, że bezskutecznie interweniował on na Policji, zaś kiedy w dniu 15 stycznia 2007 r. pojawił się w lokalu z zamiarem zamieszkania został z niego wyprowadzony przez Policję. Natomiast wnioskodawczyni oświadczyła, że zachowanie oraz wypowiedzi współmałżonka jednoznacznie wskazują, iż nie zależy mu na powrocie do rodziny i wspólnym zamieszkiwaniu w przedmiotowym lokalu. Ponadto, T. G. pomimo zadeklarowanego terminu, który upłynął z dniem 28 lutego 2007 r. nie udokumentował, że podjął działania mające na celu przywrócenie naruszonego posiadania. Decyzją z dnia 13 marca 2007 r., nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu T. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy [...] w G. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał dokonane w toku postępowania ustalenia. W ocenie prezydenta okoliczności sprawy potwierdzają wprawdzie, iż T. G. nie opuścił miejsca zameldowania dobrowolnie, jednakże z uwagi, iż nie wniósł on w zadeklarowanym przez siebie terminie roszczenia o przywrócenie posiadania, należało przyjąć, że zaakceptował taki stan rzeczy. Skutkuje to oceną, że sporne mieszkanie opuści on dobrowolnie, tym samym należało orzec o jego wymeldowaniu z pobytu stałego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. G., w którym podniósł, iż spornego lokalu nie opuścił dobrowolnie. Wskazał również, że od momentu opuszczenia lokalu nie upłynął trzymiesięczny okres określony w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 24 kwietnia 2007 r., nr [...] w całości podtrzymał rozstrzygnięcie prezydenta i prezentowane przez niego stanowisko. Przywołał przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie budzi wątpliwości, że odwołujący się nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy podkreślił, że T. G. świadomie zrezygnował z zamieszkiwania w spornym lokalu, o czym świadczy nie wniesienie przez niego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania do dnia rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu nie ma wątpliwości, że T. G. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i że lokal ten nie stanowi jego centrum życiowego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł T. G. Podniósł zarzut niewyjaśnienia przez wojewodę wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności brak ustaleń w zakresie przyczyn opuszczenia spornego lokal i ich charakteru. Wyjaśnił, że pozew o ochronę naruszonego posiadania nie został przez niego wniesiony z przyczyn finansowych (niemożność poniesienia kosztów sądowych). Jego zdaniem należy najpierw wyczerpać wszystkie możliwości dochodzenia swoich praw na drodze postępowania administracyjnego, stwierdził przy tym, że organy administracji nie mogą cedować ciążących na nich obowiązków na sądy powszechne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że skarga jest zasadna. Przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd sprawy jest ocena czy istniały określone prawem przesłanki do stwierdzenia przez organ administracji, że opuszczenie spornego lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i dobrowolny, a w konsekwencji czy przepis art. 15 ust. 2 z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) został zastosowany zasadnie. W toku wszystkich etapów postępowania administracyjnego skarżący twierdził, że nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie, a został do tego zmuszony na skutek wymiany zamków w drzwiach. Okoliczność ta została potwierdzona także przez współwłaścicielkę lokalu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu przez jego właściciela i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej, oznacza brak przesłanki "opuszczenia" (por. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99 Lex nr 79243, z dnia 22 sierpnia 2000 r. sygn. akt V SA 108/00 Lex nr 49954, z dnia 12 kwietnia sygn. akt V SA 3078/00 Lex nr 78937, z dnia 25 października 2005 r. sygn. akt II OSK 127/05 Lex nr 201427). Zgodnie z art. 344 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Z dokonanych przez organy administracji ustaleń faktycznych wynika, że do opuszczenia lokalu przez skarżącego doszło w nocy z dnia 20 na 21 lub z 21 na 22 grudnia 2006 r. Tym samym należy stwierdzić, że przysługujące skarżącemu roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania w dacie wydania zaskarżonej decyzji jeszcze nie wygasło, tym samym nie można było uznać, że skarżący nie skorzystał we właściwym czasie z przysługującego mu roszczenia posesoryjnego i stwierdzić, że dobrowolnie opuścił on lokal. Należy też zauważyć, że organy obu instancji bezpodstawnie przyjęły, że termin do wniesienia przez skarżącego powództwa posesoryjnego upłynął bezskutecznie z dniem 28 lutego 2007 r., tj. z terminem, w którym T. G. zobowiązał się przedstawić organom dowód, iż podjął prawne kroki celem przywrócenia posiadania (dostępu) do spornego lokalu. Organ mógł wyznaczyć taki termin celem zdyscyplinowania uczestnika postępowania, jednak nie dawało to podstaw do uznania, że niezachowanie go będzie wywoływało skutki równoznaczne z upływem terminu, o którym mowa w art. 344 § 2 k.c. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji uwzględnią ocenę prawną przedstawioną w niniejszym orzeczeniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a.