III SA/Gd 291/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 lutego 2009 r., nr [...]. Decyzją z dnia 5 lutego 2007 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po raz kolejny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u W. Z. choroby zawodowej – obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. W. Z. złożyła od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o ponowne sprawiedliwe rozpoznanie sprawy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 26 marca 2007r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W.Z. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 14 listopada 2007 r. Sygn. akt IIISA/Gd 237/07 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 19 lutego 2008 r. nr [...] ponownie rozpatrzył odwołanie W. Z. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 5 lutego 2007 r. i orzekł o utrzymaniu tej decyzji w mocy. Po rozpoznaniu skargi W. Z. na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 maja 2008 r. Sygn. akt III SA/Gd 98/08 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak również decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Sąd wskazał, że rzy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien w pierwszej kolejności ustalić datę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, co pozwoli na - nie budzące wątpliwości - wskazanie przepisów prawa na podstawie, których dojdzie do jej rozpatrzenia. Decyzją z dnia 26 lutego 2009 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.), art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie stwierdził u W.Z. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydał dysponując obszernym materiałem dowodowym, w tym kartą oceny narażenia zawodowego wraz z załącznikami, wywiadem środowiskowym, umowami o pracę, orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. wraz z pismami uzupełniającymi oraz orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. W świetle przedmiotowej dokumentacji odnoszącej się do czynności, które strona wykonywała w trakcie pracy zawodowej brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Stwierdzony z kolei w trakcie badania charakter niedosłuchu obustronnego typu odbiorczego wyklucza hałas jako przyczynę "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu". Stąd też stwierdzony ubytek słuchu nie spełnia wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej. W następstwie odwołania wniesionego przez W. Z. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 16 kwietnia 2009 r. nr [...] działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie takiej choroby. Przeprowadzone w sprawie specjalistyczne badania lekarskie jak i zgromadzona dokumentacja lekarska nie dały podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony gdyż brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy brakiem narażenia i stwierdzoną chorobą. Ponadto u odwołującej wykazano dysfunkcję lewego błędnika, co nie odpowiada klinicznemu obrazowi przewlekłego urazu akustycznego. Rozpoznane u odwołującej schorzenie - obustronne odbiorcze upośledzenie słuchu typu pozaślimakowego - nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Tym samym rozstrzygnięcie organu I instancji uznać należało za w pełni prawidłowe. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. Z. podniosła, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są krzywdzące. Skarżąca nie zgadza się bowiem z wywiadem środowiskowym jak i wydanymi orzeczeniami lekarskimi. W jej ocenie progresja niedosłuchu nie nastąpiła po ustaniu narażenia zawodowego co błędnie sugerują organy. Praca wykonywana była w warunkach szczególnie szkodliwych dla zdrowia i to hałas był wyłączną przyczyną jej schorzenia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej istotny jest fakt, że organy obu instancji, zarówno prowadząc postępowanie, jak i wydając decyzje w sprawie skarżącego stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), wydanym w oparciu o art. 231 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( Dz. U Nr 24, poz. 141 ze zm.). Rozporządzenie to zostało zastąpione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które zostało wydane w oparciu o art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest tożsamy z art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w brzmieniu z dnia wydania rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 ( Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia) , jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia RM, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny przyznał, że można wskazać argumenty przemawiające za zasadnością umieszczenia wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu. Takie rozwiązanie nie rodziłoby niebezpieczeństwa nadużyć ze strony władzy wykonawczej, gdyby w ustawie – zgodnie z art. 92 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji – były zawarte wytyczne wiążące Radę Ministrów przy tworzeniu katalogu chorób zawodowych. Wobec powyższego stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych(...) jest niezgodne z Konstytucją jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – należy odnieść również do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Skoro bowiem żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, jak też takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, co powoduje, że przepis kodeksu pracy, zawierający upoważnienie do wydania rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją, to pociąga to również skutek w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. które – jako oparte na takiej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które stanowią, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, odmówił zastosowania przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Z tych samych co wskazane wyżej przyczyn Sąd odmówił zastosowania przepisu aktu rangi podstawowej tj. § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105, poz. 869). Wydając orzeczenie w niniejszej sprawie Sąd uwzględnił fakt wejścia w życie z dniem 3 lipca 2009 r. powołanego wyżej rozporządzenia. Zawarty w nim § 11 ust. 2 nakazuje stosowanie do postępowań w sprawie chorób zawodowych wszczętych przed dniem 3 września 2002 r. przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Należy jednak zauważyć, że przepis rangi podustawowej nie może konwalidować "niekonstytucyjności" rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Sąd stwierdził, że choć art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, zaś w sprawie niniejszej wydane zostały uprzednio wyroki przez sądy administracyjne, to uznanie przepisów, które były podstawą rozstrzygania za sprzeczne z Konstytucją powoduje, iż obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku ciążący na sądzie zostaje wyłączony. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań - organy administracji powinny rozpatrzyć sprawę skarżącej na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105, poz. 869 ).