III SA/Gd 306/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Inspektora Pracy z dnia 28 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wykonania czynności pokontrolnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Pracy zawartą w pkt 1 nakazu z dnia 18 stycznia 2012 r. nr [...], 2) zasądza od Inspektora Pracy na rzecz skarżącej "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją zawartą w nakazie z dnia 18 stycznia 2012 r. nr rej. [...] Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w G. (stanowiącym następstwo kontroli Zakładu Produkcyjnego [...] w K.) nakazano A Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. zamontowanie w pomieszczeniu jadalni zakładu produkcyjnego spółki w K. co najmniej 94 dodatkowych indywidualnych szafek zamykanych na klucz i przeznaczonych na własny posiłek dla wszystkich osób wykonujących pracę na liniach produkcyjnych. W nakazie określonych zostało jeszcze 5 innych obowiązków. W nakazie określono termin wykonania wszystkich w/w obowiązków na dzień 31 marca 2012 r. W podstawie prawnej decyzji odnoszącej się do obowiązku zamontowania w/w szafek wskazano art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, 589 ze zm.), art. 233 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz § 111 i § 34 ust. 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm.) W odwołaniu od w/w nakazu w części dotyczącej obowiązku zamontowania przedmiotowych szafek A Spółka Akcyjna wniosła o jego uchylenie zarzucając naruszenie § 111 i § 34 ust. 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in., że w zakładzie, w którym zatrudnionych jest łącznie 306 pracowników zamontowanych jest łącznie 212 szafek zamykanych na klucz. Na jednej zmianie pracuje maksymalnie 160 osób i pracownicy jednej zmiany korzystają z przerw śniadaniowych w czterech następujących po sobie turach. Tym samym jednocześnie w jadalni może przebywać około 40 osób, wyjątkowo około 60 osób. W jadalni zapewniono szafki zamykane na klucz, w których jest przechowywany indywidualny posiłek każdego pracownika (dla całej jednej zmiany liczącej 160 osób). Inspektor pracy nakazał zaś zamontowanie dodatkowych 94 szafek tak, aby w jadalni zapewnić szafki wszystkim zatrudnionym pracownikom. Uwzględniając liczbę pracowników jednej zmiany na chwilę obecną w jadalni znajdują się niewykorzystane szafki pod klucz. Tym samym nakazanie pracodawcy zamontowania dodatkowych 94 szafek (oprócz 212 już zamontowanych), które w trakcie jednoczesnego przebywania w zakładzie pracy na jednej zmianie do 160 osób jest niecelowe i nie znajduje uzasadnienia dla ponoszenia przez pracodawcę wysokich kosztów zakupu szafek, które nie są niezbędne i nie będą wykorzystywane. § 34 ust. 1 załącznika do w/w rozporządzenia stanowi, że dla każdego pracownika spożywającego posiłek w jadalni należy zapewnić indywidualne miejsca siedzące przy stole. Oznacza to, że ustawodawca nakazuje pracodawcy zapewnienie takiej ilości miejsc siedzących w jadalni, aby każdy ze spożywających tam posiłek pracowników miał jednocześnie zagwarantowane miejsce siedzące przy stole. Podobnie interpretować należy § 34 ust. 4 załącznika, stanowiący o konieczności zapewnienia przez pracodawcę szafek przeznaczonych do przechowywania żywności w higienicznych warunkach. Dodatkowo § 111 w/w rozporządzenia wskazuje, że pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne w ilości dostosowanej do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii, rodzajów i warunków pracy, w jakich jest ona wykonywana. Tym samym należy uwzględnić pracę zmianową, która jest stosowana w zakładzie pracy. W reasumpcji odwołująca spółka podniosła, że nawet przy uwzględnieniu łącznej liczby pracowników na jednej zmianie w jadalni znajduje się wystarczająca liczba szafek, która pomieści posiłki dla każdego z pracowników jednej zmiany indywidualnie. Decyzją z dnia 28 lutego 2012 r. nr rej. [...] Okręgowy Inspektor Pracy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy utrzymał w mocy decyzję nr 1 z w/w nakazu z dnia 18 stycznia 2012 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że nakaz zamontowania co najmniej 94 dodatkowych szafek indywidualnych był następstwem zapisów zawartych w protokole kontroli nr [...] podpisanym w dniu 11 stycznia 2012 r. przez osobę reprezentującą pracodawcę. Do treści protokołu zastrzeżeń nie wniesiono. Okręgowy Inspektor Pracy wskazał dalej, że nie może zgodzić się z rozszerzającą interpretacją przepisu dotyczącego ilości miejsc siedzących w jadalni i rozciągnięcia go na zagadnienie indywidualnych, zamykanych szafek, gdyż zagadnienie to jest regulowane oddzielnie. Istotą regulacji prawnej stanowiącej podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia jest zaś zapewnienie miejsca do higienicznego przechowywania posiłków własnych przez pracujących. Treść przepisu wskazuje jednoznacznie, że na fakt, iż szafka powinna być przydzielona indywidualnie i zamykana, co wyklucza użytkowanie tych samych szafek przez różne osoby pracujące, zatrudnione na różnych zmianach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A Spółka Akcyjna wniosła o uchylenie decyzji Okręgowego Inspektora Pracy (w części dotyczącej decyzji nr 1 nakazu z dnia 18 stycznia 2012 r.) oraz decyzji nr 1 zawartej w przedmiotowym nakazie. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest § 111 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że w jadalni zakładu zamontowanych jest łącznie 212 szafek zamykanych na klucz. Uwzględniając liczbę pracowników na jednej zmianie, tj. 160 osób należy przyjąć, że w jadalni znajdują się niewykorzystane szafki w ilości minimum 52. Tym samym nakazanie pracodawcy urządzenia dodatkowych szafek jest w istocie niecelowe. W ocenie skarżącej przepisy w/w rozporządzenia należy rozumieć w ten sposób, że pracodawca zobligowany jest zapewnić indywidualną szafkę dla każdego pracownika wykonującego pracę na jednej zmianie. Oczywistym jest bowiem, że pracownicy winni mieć możliwość korzystania z szafek "na przemian". W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. W ocenie organu § 34 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy odnosi się do przestrzeni i koresponduje z § 31 ust. 1 przedmiotowego aktu normatywnego określającym minimalne normy powierzchniowe, przy czym stosowany jest w odniesieniu do ilości pracowników jednocześnie spożywających posiłek. Poprzez indywidualne miejsce przy stole należy rozumieć także wyposażenie jadalni w krzesła a nie ławki, z których mogłoby korzystać jednocześnie kilku pracowników. Stosowanie § 34 ust. 4 rozporządzenia ma odniesienie do rzeczy, jaką jest szafka przeznaczona do przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku pracownika. Korzystanie z jednej szafki przez kilku pracowników poddaje zaś w wątpliwość przechowywanie posiłków w warunkach higienicznych. Należy mieć bowiem w tym przypadku na uwadze nie tylko obiektywny stan rzeczy lecz także subiektywne odczucia poszczególnych osób, których sfera prywatności zostaje naruszona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kognicji sądu administracyjnego poddano w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Okręgowego Inspektora Pracy, utrzymujące w mocy decyzję Państwowego Inspektora Pracy zawartą w pkt 1 nakazu z dnia 18 stycznia 2012r. nr [...] zgodnie z którym Inspektor Pracy nakazał zamontowanie w pomieszczeniach jadalni, co najmniej 94 dodatkowych szafek, zamykanych na klucz przeznaczonych na własny posiłek dla wszystkich osób wykonujących pracę na liniach produkcyjnych u skarżącej. Na wstępie wskazać należy, iż podstawę prawną dla przedmiotowego rozstrzygnięcia stanowi przepis § 111 oraz § 34 ust.4 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U z 2011r., Nr 173 poz. 1034), zwanego dalej rozporządzeniem. W myśl § 111 ust.1 pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. Natomiast ust.2 stanowi, że wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. Stosownie do § 34 ust.4 w/w załącznika w jadalniach typu I i II lub przy nich powinny znajdować się indywidualne zamykane szafki przeznaczone do przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku pracownika. Jak wynika z akt sprawy w zakładzie skarżącej zatrudnionych jest łącznie 306 pracowników zaś w jadalni zamontowanych jest łącznie 212 szafek zamykanych na klucz. Na jednej zmianie pracuje maksymalnie do 160 osób. W jadalni zapewniono szafki zamykane na klucz, w których jest przechowywany indywidualny posiłek każdego pracownika, dla całej jednej zmiany liczącej do 160 osób. Sąd zwraca uwagę, że § 34 znajduje się w rozdziale 5 załącznika nr 3 rozporządzenia, który zawiera regulację dotyczącą również wymogów w zakresie urządzenia jadalni. Z § 29 ust.1 wynika, że pracodawca zatrudniający powyżej dwudziestu pracowników na jednej zmianie zobowiązany jest do zapewnienia pracownikom pomieszczenia do spożywania posiłków zwanego jadalnią. Z kolei § 34 ust.1 nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia każdemu pracownikowi spożywającemu posiłek w jadalni indywidualnego miejsca siedzącego przy stole. Słusznie zatem skarżący akcentuje konieczność wykładni przepisu dotyczącego indywidualnych szafek na posiłek, w powiązaniu z innymi przepisami zmieszczonymi w tym rozdziale. Skoro ustawodawca uzależnił obowiązek zapewnienia jadalni w zakładzie objętym systemem zmianowym pracy, zatrudniającym określoną ilość pracowników, to zobowiązanie pracodawcy do urządzenia indywidualnych szafek na własny posiłek pracownika również powinien uwzględniać system zmianowy pracy. Istotą bowiem wskazanej regulacji jest zapewnienie miejsca do higienicznego przechowywania posiłków własnych przez pracujących. Wbrew stanowisku organu, pracownik dysponujący szafką na czas trwania zmiany ma zapewniony indywidualny dostęp do niej, umożliwiający przechowywanie własnego posiłku w higienicznych warunkach poprzez jej zamknięcie na klucz i dzięki temu dysponowania szafką przez cały czas trwania zmiany. Zaprezentowana wykładnia uwzględnia obowiązki pracodawcy ciążące na nim z mocy § 111 ust.1 rozporządzenia. Zważywszy cel uregulowania zawartego w § 34 ust.4 rozporządzenia, przyjęcie interpretacji organu byłoby nieracjonalne albowiem na każdej zmianie byłoby niewykorzystanych 146 szafek. Tymczasem warunki higienicznosanitarne korzystania z indywidualnych zamykanych szafek powinny być zapewnione przez pracodawcę w każdej sytuacji bez względu na to w jakim systemie pracy zakład pracuje i jakie rozwiązanie przyjął pracodawca celem wykonania obowiązku wynikającego z w/w przepisu. Na marginesie jedynie wskazać należy, że wykładnia omawianego przepisu nie jest jednolita w organach inspekcji pracy. Jak wynika z wyroku WSA we Wrocławiu w sprawie IV SA/Wr 186/07, Okręgowy Inspektor Pracy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, wskazał, że "z przepisu § 34 ust.4 załącznika nr 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp nie wynika wprost, że każdy pracownik powinien posiadać indywidualną zamykaną szafkę przeznaczoną do przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku". W reasumpcji powyższych rozważań należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 152 w/w aktu normatywnego orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania Sąd orzekł mając za podstawę art. 200 w/w ustawy. W dalszym toku postępowania organ winien uwzględnić w/w rozważania koncentrujące się na prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów.