III SA/Gd 307/05
WyrokWSA w Gdańsku2005-12-14
Skład orzekający: Alina Dominiak, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Felicja Kajut
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy z powodu niespełnienia przez pożyczkobiorcę warunków umowy dotyczących rozliczenia pożyczki w terminie, pomimo późniejszej spłaty całości zadłużenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo odmówił umorzenia pożyczki. Kluczowe znaczenie miało niespełnienie przez pożyczkobiorcę warunku rozliczenia pożyczki w terminie określonym w umowie, co stanowiło przeszkodę do jej umorzenia, nawet jeśli pożyczka została później w całości spłacona. Sąd uznał, że uchybienie art. 9 k.p.a. w zakresie pouczenia strony nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a późniejsze rozliczenie pożyczki z ponad dwuletnim opóźnieniem nie mogło być podstawą do uwzględnienia wniosku o umorzenie.Stan faktyczny
Skarżąca B. D. zawarła umowę pożyczki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. Wnioskowała o umorzenie części pożyczki, jednak organ odmówił, wskazując na niespełnienie warunku rozliczenia pożyczki w terminie miesiąca od jej wypłaty. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji z powodu nieuczestniczenia poręczycieli w postępowaniu i braku pouczenia, organ ponownie odmówił umorzenia, podtrzymując stanowisko o niespełnieniu warunków umowy. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając m.in. nadmierny formalizm i nieuwzględnienie wytycznych sądu. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy oddala skargę.
W dniu 6 grudnia 1999 r. B. D. zawarła z Powiatowym Urzędem Pracy [...] umowę pożyczki, na mocy której organ udzielił jej ze środków Funduszu Pracy pożyczkę w wysokości 30.000 zł na podjęcie działalności gospodarczej.
W dniu 14 grudnia 1999 r. Powiatowy Urząd Pracy [...] dokonał przelewu kwoty 30.000 zł na konto B. D..
W dniu 17 stycznia 2000 r. B. D. złożyła rozliczenie pożyczki, podając kwotę 29.950,53 zł oraz przedstawiła dokumenty na tę kwotę. W tym samym dniu została sporządzona "notatka z rozliczenia pożyczki" na kwotę 29.950,53 zł.
W piśmie z dnia 10 kwietnia 2002 r. skierowanym do Powiatowego Urzędu Pracy
[...] B. D. zawarła wniosek o umorzenie nie spłaconej części pożyczki w kwocie 14.000 zł.
Starosta [...] decyzją z dnia 30 kwietnia 2002 r. nr [...] odmówił B. D. umorzenia pozostałej do spłaty kwoty pożyczki stwierdzając, że umowie pożyczki zawarto zapis, iż pożyczka może ulec umorzeniu między innymi pod warunkiem rozliczenia się z niej w terminie 1 miesiąca od daty jej wypłacenia.
B. D. z obowiązku tego się nie wywiązała, bowiem dokumenty niezbędne do rozliczenia złożyła w Urzędzie w dniu 17 stycznia 2000 r. na kwotę 29.950,53 zł,
czyli w niepełnej wysokości i z opóźnieniem - wyznaczony termin rozliczenia upłynął 14 stycznia 2000 r. W związku z tym naruszyła postanowienia umowy.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. D. podała, że spełniła w całości warunki umowy w tym złożyła rachunki na kwotę 30.027,54 zł. Ostatnią fakturę otrzymała
z opóźnieniem w dniu 15 stycznia 2000 r. W dniach 15 i 16 stycznia 2000 r. Powiatowy Urząd Pracy był nieczynny (sobota, niedziela) i w tej sytuacji ostatnie dokumenty złożyła 17 stycznia 2000 r.
Wojewoda [...] decyzją z dnia 10 czerwca 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał,
że organ administracyjny ma możliwość umorzenia należności przy spełnieniu przez stronę ustawowych warunków oraz warunków wynikających z treści umowy, w tym m.in. rozliczenia się z wykorzystanej pożyczki w terminie 1 miesiąca od daty jej wypłacenia. Strona w dniu 17 stycznia 2000 r. przedłożyła rachunki na łączną kwotę 29.950,53 zł, a więc na kwotę niższą niż wynosi kwota pożyczki, a na wykorzystanie pozostałej kwoty nie przedłożyła żadnego dowodu. Zatem kwota pożyczki nie została w całości rozliczona , co, zgodnie z § 7 pkt 2 umowy jest przeszkodą do umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki udzielonej stronie ze środków Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. Nadto organ wskazał, iż w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających jakoby strona w dniu 17 stycznia 2000 r. dokonała rozliczenia kwoty wykorzystanej pożyczki w całości poprzez przedłożenie rachunków na łączną kwotę 30.027,54 zł. W tym dniu bowiem przedstawiła pismo
z zestawieniem rachunków na kwotę 29.950,53 zł. Zestawienie to jest prawidłowe, gdyż odpowiada ono treści przedłożonych rachunków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznając skargę B. D. wyrokiem z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie sygn. akt 3 II SA/Gd 1730/02 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 10 czerwca 2002 r. nr [...] oraz decyzję Starosty [...]
z dnia 30 kwietnia 2002 r. nr [...].
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że poręczyciele pożyczki udzielonej skarżącej nie brali udziału w postępowaniu o umorzenie pożyczki. Nie zostali oni zawiadomieni
o niniejszym postępowaniu jak również nie doręczono im decyzji wydanych przez organy obu instancji. Postępowanie w przedmiocie umorzenia pożyczki udzielonej
z Funduszu Pracy dotyczy interesu prawnego oraz obowiązku poręczycieli.
Od wyniku niniejszego postępowania zależy bowiem dalszy byt prawny umowy poręczenia zawartej z Powiatowym Urzędem Pracy. Wobec tego, że organy pominęły poręczycieli jako strony postępowania doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nadto Sąd wskazał, że udzielenie pożyczki następuje w drodze umowy cywilnoprawnej, zaś jej umorzenie w stosownej części może nastąpić jedynie
w formie decyzji administracyjnej. Podmiotem udzielającym pożyczkę jest starosta
(w dacie zawierania przez skarżącą umowy pożyczki był to powiatowy urząd pracy), który następnie jest organem decydującym w drodze decyzji administracyjnej o jej częściowym umorzeniu. Wobec tego obowiązkiem organu, zawierającego umowę pożyczki jest stosowne wyjaśnienie i pouczenie strony takiej umowy
o konsekwencjach uchybienia postanowieniom umowy, które w przyszłości mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia części pożyczki. Obowiązek taki wynika bowiem z art. 9 k.p.a. Sąd podniósł, że organ pierwszej instancji zaniechał pouczenia skarżącej o skutkach uchybienia postanowieniom § 7 umowy. Nadto przyjmując od skarżącej rozliczenie pożyczki organ nie wyjaśnił czy posiada ona rachunki na rozliczenie niewielkiej kwoty brakującej do 30.000 zł. Przyjęcie rozliczenia złożonego przez skarżącą mogło również oznaczać, iż organ uważa pożyczkę za rozliczoną. Zdaniem Sądu skoro celem pożyczek określonych w art. 18 ustawy o zatrudnieniu
i przeciwdziałaniu bezrobociu jest aktywizacja zawodowa bezrobotnych, to brak jest podstaw do nadmiernego formalizmu w interpretowaniu postanowień umów pożyczki, w tym również tych, od spełnienia których zależy możliwość umorzenia jej części. Sąd wskazał, że kwestię terminów reguluje art. 115 k.c., który wobec braku innych postanowień umowy pożyczki dotyczących terminu, ma zastosowanie przy sposobie obliczania terminu rozliczenia się z wykorzystanej pożyczki. W związku z tym nieprawidłowe jest stanowisko organu drugiej instancji, iż bez znaczenia pozostaje okoliczność czy upływ terminu do wykonania czynności przypada na dzień ustawowo wolny od pracy czy też nie. Ponadto Sąd podniósł, iż organy pominęły art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z którego wynika - w razie braku przesłanek z ust. 4 art. 18 obowiązek organu zatrudnienia zbadania,
czy za umorzeniem pożyczki przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Ponownie rozpatrując sprawę Starosta [...] decyzją z dnia 24 lutego 2005 r. nr [...] odmówił B. D. umorzenia kwoty 14.000 zł z tytułu udzielonej pożyczki ze środków Fundusz Pracy w ramach zawartej umowy Nr [...] z dnia
6 grudnia 2002 r. na podjęcie działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia
20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 6 ust. 6 lit. "d" oraz art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli:
w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,
w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,
pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,
wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,
przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Ponadto zgodnie z ust. 4 "b" cytowanego artykułu 18, "umorzenie pożyczki,
za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić,
gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych". Organ wskazał, że umorzenie pożyczki jako środek nadzwyczajny stosowany jest przez pożyczkodawcę dla tych pożyczkobiorców, którzy dołożyli należytej staranności przy spełnieniu wszystkich warunków umowy.
W ocenie organu pierwszej instancji B. D. nie spełniła warunków określonych przez ustawodawcę w obowiązujących przepisach prawa w przedmiocie umorzenia pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W tej sytuacji nie ma podstaw do zastosowania wobec niej instytucji umorzenia, tym bardziej, iż z akt sprawy wynika, że cała należność została w dniu
27 listopada 2003 r. całkowicie spłacona, a zatem ewentualne umorzenie pożyczki jest bezprzedmiotowe.
Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie B. D. od powyższej decyzji utrzymał
w mocy decyzję organu pierwszej instancji decyzją z dnia
21 kwietnia 2005 r. nr [...].
Organ wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wszyscy poręczyciele pożyczki udzielonej skarżącej zostali powiadomieni o toczącym się postępowaniu
i mieli możliwość czynnego uczestnictwa w toczącym się postępowaniu. Organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę zbadał, czy strona została poinformowana w sposób jednoznaczny o treści i skutkach umowy pożyczki, jaka została zawarta pomiędzy stronami. Uznać należy, iż B. D. miała świadomość wszystkich konsekwencji wiążących się z podpisaniem umowy, w tym także zapoznała się z warunkami uzależniającymi umorzenie pozostałej do spłaty kwoty pożyczki. O fakcie, iż zapoznała się z wszelkimi postanowieniami umowy,
nie zgłaszając do nich żadnych zastrzeżeń świadczy jej własnoręczny podpis. Organ odwoławczy podkreślił, iż w umowie dwukrotnie, w § 5 pkt 2 oraz w § 7 pkt 2 zaznaczono, iż obowiązkiem pożyczkobiorcy jest rozliczenie się z wykorzystania pożyczki w terminie jednego miesiąca od daty jej wypłacenia. § 7 umowy w sposób jasny stwierdza, iż umorzenie pożyczki w wysokości 50 % kwoty jej udzielenia może nastąpić wyłącznie w przypadku spełnienia przez pożyczkobiorcę określonych, wyraźnie w umowie wymienionych warunków. Strona podpisując umowę nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń co do jej treści, co jest jednoznaczne z tym,
że przyjmując do wiadomości obowiązki nałożone umową pożyczki wyraziła zgodę
i w pełni zaakceptowała konieczność ich wypełnienia, co ostatecznie potwierdziła podpisując umowę pożyczki.
W ocenie organu spełniony został nałożony nań przez art. 9 k.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nadto tak sama umowa pożyczki jak
i przepisy ustawowe odnoszące się do przedmiotowej kwestii sformułowane są
w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, które musiałyby być szeroko wyjaśniane
i wymagały dodatkowej interpretacji.
Organ wskazał, że niewywiązanie się przez B. D. z obowiązku rozliczenia pobranej pożyczki w terminie 1 miesiąca od jej wypłaty, tj. w terminie do dnia
14 stycznia 2000 r., uznać należy za niezachowanie przez nią należytej staranności, nie zaś za efekt uchybień organu administracji publicznej. Organ ten bowiem
w sposób odpowiadający wymogom ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poinformował stronę o jej obowiązkach i konsekwencjach ich niedopełnienia.
Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż strona przedstawiła pełne rozliczenie uzyskanej pożyczki z naruszeniem przewidzianego ustawą oraz umową terminu. Ostatni rachunek bowiem dokumentujący spożytkowanie całej udzielonej skarżącej pożyczki wpłynął do Powiatowego Urzędu Pracy [...] dopiero w dniu
17 stycznia 2002 r. Tym samym bez znaczenia pozostaje kwestia, na którą uwagę również zwrócił uwagę Sąd, mianowicie nieprawidłowość ustalenia terminu, w którym upływał termin 1 miesiąca od daty wypłaty pożyczki pożyczkobiorcy. Skoro bowiem B. D. dopiero w 2002 roku rozliczyła całość kwoty objętej umową, bezwzględnie nie dopełniła ciążących na niej obowiązków określonych ustawą oraz umową.
W ocenie organu drugiej instancji za umorzeniem pożyczki nie przemawiają również szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Przede wszystkim dla zastosowania przepisu art. 18 ust. 4a pkt 5 konieczne jest, by owe szczególne względy odnosiły się do wszystkich dłużników solidarnie odpowiadających za spłatę pożyczki (art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu).
Brak jest jednak przesłanek przemawiających za możliwością zastosowania przepisu art. 18 ust. 4a pkt 5. Postępowanie w przedmiocie umorzenia pożyczki udzielonej
z Funduszu Pracy jest postępowaniem wnioskowym, wobec czego jeśli strona żąda wydania określonej decyzji winna w swym wniosku przedstawić wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jej żądań. Ani skarżąca, ani pozostali dłużnicy na żadnym etapie postępowania nie podnosili, że za umorzeniem pożyczki przemawiają szczególne względy gospodarcze czy społeczne. Brak jest zatem podstaw dla przyjęcia, iż możliwe jest umorzenie pożyczki z uwagi na szczególną sytuację gospodarczą czy społeczną dłużników, a z informacji uzyskanych od B. D. wynika,
iż prowadzona przez nią działalność prosperuje dobrze.
Organ odwoławczy wskazał, iż brak jest podstaw do umorzenia pożyczki z uwagi na fakt, iż pożyczka ta została w całości spłacona. Przepis § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty nie przewiduje możliwości umarzania tej części pożyczki, która faktycznie została spłacona. Przepisy nie przewidują również umorzenia pożyczki
w ten sposób, że zwraca się stronie kwotę, która uległa umorzeniu.
W ocenie organu odwoławczego strona w toku postępowania mogła skorzystać
z możliwości wystąpienia o wstrzymanie wykonania decyzji nieuwzględniającej jej wniosku o umorzenie pożyczki. Nie wykorzystała jednak tego środka prawnego
i w efekcie doprowadziła do sytuacji, w której wydanie decyzji umarzającej pożyczkę stało się bezprzedmiotowe.
Od powyższej decyzji B. D. wywiodła skargę, wnosząc o jej uchylenie.
Zarzuciła brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia
24 listopada 2004 r. poprzez przyjęcie, iż nie spełniła warunków uprawniających do umorzenia kwoty udzielonej pożyczki, określonych w umowie pożyczki nr [...]
i w przepisach prawa w przedmiocie umorzenia pożyczki, nierozpatrzenie kwestii umorzenia pożyczki w świetle przepisu art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przykładanie nadmiernego formalizmu przy interpretowaniu postanowień umowy pożyczki, od których zależy możliwość umorzenia pożyczki, w tym przez przyjęcie, że za odmową umorzenia przemawia spłata pożyczki. Zarzuciła również, że organ błędnie przyjął, że nie ma obowiązku podejmowania czynności z urzędu celem ustalenia, czy za umorzeniem pożyczki przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne oraz
że okoliczności te muszą dotyczyć także poręczycieli pożyczki również w sytuacji, gdy pożyczka została spłacona. Zarzuciła, że organ błędnie przyjął, iż za odmową umorzenia pożyczki w niniejszej sprawie przemawia fakt spłacenia pożyczki
w całości w sytuacji, gdy jednym z warunków umorzenia jest również to,
aby terminowo spłacać pożyczkę. Skarżąca zarzuciła również błędne przyjęcie przez organ, że mogła skorzystać z możliwości wystąpienia o wstrzymanie wykonania decyzji nie uwzględniającej jej wniosku o umorzenie pożyczki, bowiem decyzje takie nie ulegały wykonaniu oraz naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, obarczonej naruszeniami prawa tożsamymi co zaskarżona decyzja Wojewody, a także naruszeniem przepisów art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. przez brak poinformowania wnioskodawczynię
o okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy i brak umożliwienia wnioskodawczyni wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Skarżąc wskazała, iż w należyty sposób rozliczyła pożyczkę i brak było podstaw do kwestionowania tego stanowiska przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Kwestia rozliczenia umowy pożyczki nie powinna zatem być już przeszkodą do uwzględnienia wniosku o umorzenie pożyczki. Organ drugiej instancji nie powołał się bowiem na jakiekolwiek inne uchybienia przepisom prawa lub postanowieniom umowy. W ocenie skarżącej twierdzenia organów administracji jakoby nie rozliczyła w terminie pożyczki są nadużyciem, sprzecznym z zasadami współżycia społecznego, gdyż
w wymaganym terminie rozliczyła 99,84 % pożyczki, natomiast ostatni rachunek
z dnia 15.01.2000 r. dający w sumie kwotę 30.027.54 zł przedłożyła w dniu 17.01.2000 r. który to dzień był pierwszym dniem pracującym w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] po dniach 15 i 16.01.2000 r. Nadto organy winny – mając na uwadze wytyczne Sądu bez przykładania nadmiernego formalizmu podejść do wniosku skarżącej w taki sposób, aby zapewnić jej zwrot tej części kwoty pożyczki, której nie musiałaby ona uiścić, gdyby organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów prawa i już w swej pierwszej decyzji z dnia 30 kwietnia 2002 r. nr [...] orzekł o umorzeniu pożyczki. W ocenie skarżącej postępowanie o umorzenie pożyczki nie jest bezprzedmiotowe, a po wydaniu decyzji o umorzeniu pożyczki powstanie taka sytuacja, w myśl której kwotę wpłaconej przez wnioskodawczynię pożyczki należy jej zwrócić.
Nadto B. D. wskazała, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji ponownie dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a., gdyż nie zawiadomił jej o wszczęciu postępowania w sprawie ponownego rozpoznania wniosku, ani nie umożliwił w jakikolwiek sposób zapoznania się
z materiałami sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001) , pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych.
Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu
i przeciwdziałaniu bezrobociu ( t. j . Dz. U. Nr 58 z 2003 r. , poz. 514 ze zm. ) pożyczka może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50%, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej
24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie.
Ponadto Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli m. in. za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne ( art. 18 ust. 4 a ustawy), z tym, że umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić,
gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.
Stwierdzić należy, że uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia
10 czerwca 2004 r. oraz decyzji Starosty [...] z dnia 30 kwietnia 2002 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2004 r. nastąpiło przede wszystkim z tego względu, że poręczyciele przedmiotowej umowy pożyczki nie zostali zawiadomieni o postępowaniu oraz nie doręczono im decyzji administracyjnych wydanych przez organy obu instancji. Sąd dodatkowo wskazał
w uzasadnieniu wyroku, że organ zawierający umowę pożyczki zaniechał pouczenia skarżącej o skutkach uchybienia postanowieniom § 7 umowy, czym naruszył przepis art. 9 kpa. Sąd podkreślił fakt, że udzielenie pożyczki następuje umową cywilnoprawną, zaś jej umorzenie w części – decyzją administracyjną.
W tej sytuacji twierdzenie organów, jakoby nie naruszyły w tym zakresie art. 9 kpa jest niedopuszczalną polemiką z twierdzeniem Sądu.
Tego rodzaju uchybienie – tj. naruszenie przepisu art. 9 kpa podlega jednak ocenie Sądu w płaszczyźnie przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270), tj. czy naruszenie przepisów postępowania, inne niż określone
w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a / i b/ w/w ustawy , mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu obecnie rozpoznającego sprawę, mimo powyżej wykazanego uchybienia, skarżąca - z uwagi na treść zapisów umowy pożyczki , będącej umową cywilnoprawną, była poinformowana o warunkach i zasadach umorzenia pożyczki, na co powoływały się organy obu instancji, a co za tym idzie – mimo braku wyraźnego pouczenia ze strony organu - z treści samej umowy wynikały skutki uchybienia postanowieniom § 7 umowy. Uchybienie więc art. 9 kpa w tym zakresie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia
24 listopada 2004 r. zauważył , że dopiero kumulatywne spełnienie warunków umorzenia pożyczki – tj. prowadzenie działalności przez co najmniej 24 miesiące oraz spełnienie innych warunków określonych w umowie może skutkować decyzją umarzającą część udzielonej pożyczki, choć zwrócił też uwagę , że brak podstaw do nadmiernego formalizmu w interpretowaniu postanowień umów pożyczki w tym również tych, od spełnienia których zależy możliwość umorzenia jej części.
Twierdzenia zawarte w skardze i szczególnie w niej eksponowane, że " skarżąca przedłożyła w wymaganym terminie rachunki na łączną kwotę 29.950,53 zł , a zatem już w wymaganym terminie rozliczyła 99,84 % pożyczki , natomiast ostatni rachunek z dnia 15.01.2000 r., dający w sumie kwotę 30.027,54 zł , skarżąca przedłożyła
w dniu 17.01.2000 r., a był to pierwszy dzień pracujący w Powiatowym Urzędzie
[...] , po dniach 15 i 16 .01.2000 r." nie są w istocie prawdziwe.
Twierdzenia te sugerują, że skarżąca złożyła najpierw rachunki na kwotę 29.950, 53 zł, a następnie - w najwcześniejszym możliwym dla siebie terminie, bo w dniu 17.01.2000 r. , złożyła rachunek (otrzymany z opóźnieniem ) z dnia 15.01 2000 r.
Tymczasem faktem bezspornie wynikającym z akt administracyjnych jest to,
że skarżąca w styczniu 2000 r. rachunki przedłożyła jedynie raz - w dniu 17 stycznia 2000 r. - na kwotę 29.950,53 zł, a ta ostatnia wielkość wyraźnie wynika z jej rozliczenia z dnia 17 stycznia 2000 r. znajdującego się w aktach administracyjnych.
Notatka z dnia 17 stycznia 2000 r. zatytułowana "notatka z rozliczenia pożyczki nr [...]" podpisana "F." jest jedynie wynikiem sprawdzenia danych wskazanych przez skarżącą , co wyraźnie wynika z odręcznego zapisku na rozliczeniu skarżącej "p. F. proszę sprawdzić".
Wobec powyższego niemożliwe jest, by skarżąca, która przedłożyła w dniu
17 stycznia 2000 r. rachunki wraz z pismem zawierającym m. in. ich zestawienie
i wartość, nie była świadoma, że przedłożone przez nią rachunki nie obejmują
w całości kwoty udzielonej pożyczki, czyli 30.000 zł. Jej późniejsze twierdzenia,
że w styczniu 2000 r. przedłożyła rachunki na kwotę 30.027, 54 zł są gołosłowne. Ostatni rachunek na kwotę 77,04 zł skarżąca przedłożyła bowiem w 2002 r. i to
w istocie nie w dniu wskazanym przez organy – czyli 17.01.2002 r. , gdyż jest to data sporządzenia pisma przez skarżącą , ale w dniu 17 maja 2002 r. – gdyż taka jest data wpływu pisma skarżącej z załączonym rachunkiem do Powiatowego Urzędu Pracy.
W tej sytuacji organy zasadnie przyjęły, że skarżąca nie wywiązała się z postanowień umowy co do rozliczenia pożyczki, nie naruszając wskazań Sądu, iż brak podstaw do nadmiernego formalizmu w interpretowaniu postanowień umowy, w tym także tych, od spełnienia których należy możliwość umorzenia jej części. Skoro skarżąca składając dokumenty wyraźnie wskazała, że składa je na kwotę 29.950,53 zł, (mimo wysokości pożyczki - 30.000 zł) , a rachunek "uzupełniający" tę kwotę przedłożyła
z upływem ponad 2 lat , to nie można dopatrywać się w decyzjach organu nadmiernego formalizmu w interpretowaniu postanowień umowy zawartej ze stroną skarżącą.
Stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji organ odniósł się również do możliwości umorzenia części pożyczki na mocy art. 18 ust. 4 a pkt 5 ustawy. Organ – w ocenie Sądu - niefortunnie użył sformułowania że "nie ma obowiązku podejmowania w tym przypadku czynności z urzędu" , bowiem obowiązek wyjaśnienia tej kwestii wynikał choćby z wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Niezależnie od tego organ prawidłowo w ocenie Sądu przyjął, że tego rodzaju możliwość nie zachodzi, bowiem strona w toku postępowania nie wskazywała żadnych powodów gospodarczych czy społecznych, pozwalających na zastosowanie tego przepisu. Skarżąca także w skardze, mimo że zarzucała niezbadanie tej kwestii, nie powołała się na jakiekolwiek powody społeczne czy gospodarcze,
które uprawniałyby do innej , niż przyjęta, oceny. Z treści skargi wynika pośrednio,
że przedsiębiorstwo skarżącej prosperuje należycie, co pokrywa się ze stwierdzeniami zawartymi w decyzji. Jeszcze we wniosku o umorzenie pożyczki skarżąca wskazywała, że zamierza rozszerzyć prowadzoną działalność gospodarczą, co jednoznacznie świadczy o dobrym prosperowaniu jej działalności.
Nie są trafne wywody skarżącej, że szczególne względy społeczne czy gospodarcze nie muszą dotyczyć jednocześnie i biorącego pożyczkę, i poręczycieli, bowiem wyraźnie wynika to z treści art. 18 ust. 4 b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, cytowanego wyżej. Wynika z tego przepisu ponadto, że o ile przyczyny takie nie zachodzą choćby wobec jednej z zobowiązanych osób, nie jest możliwe zastosowanie art. 18 ust. 4 a ustawy.
Jako chybiony należy uznać zarzut skarżącej o nie zawiadomieniu jej
"o wszczęciu postępowania w sprawie ponownego rozpoznania wniosku", bowiem przepisy kpa nie przewidują obowiązku dokonania takiego zawiadomienia. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 10 kpa przez organ I instancji stwierdzić trzeba,
że jedynym dokumentem dołączonym w sprawie przez ten organ ponownie rozpatrujący sprawę była informacja o spłaceniu przez skarżącą w całości pożyczki , która to okoliczność skarżącej była znana, bowiem to ona dokonywała spłaty.
W tej sytuacji uchybienie przepisowi art. 10 kpa przez organ I instancji nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że skarżąca miała możliwość wypowiedzenia się przed organem odwoławczym, który w istocie rzeczy nie jest jedynie organem kontrolnym, ale organem ponownie rozstrzygającym sprawę
( porównaj wyrok NSA z dnia 22.03.1996 r. , SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) .
Na koniec – niezależnie od powyższego - stwierdzić trzeba, że pożyczka została w całości przez skarżącą spłacona w dniu 27 listopada 2003 r., co wynika
z pisma z dnia 1.12.2003 r., dołączonego do akt administracyjnych przed wydaniem decyzji przez organ I instancji ponownie rozpatrujący sprawę.
Wywody skarżącej zawarte w skardze na temat tego, co miał na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku w dniu 24 listopada 2004 r. (" miał jednak na względzie właśnie powyższe orzecznictwo odnośnie kwestii umorzenia zaległości podatkowych") są niedopuszczalną nadinterpretacją wyroku sądu.
Z uzasadnienia wyroku nie można bowiem wyciągać wniosków, których w nim nie zawarto.
Przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty ( Dz. U. Nr 35 poz. 174 ze zm. ) stanowi, że kwota umorzenia pożyczki nie może przekroczyć, w dniu jej umorzenia, nie spłaconej części pożyczki.
Spłacenie przez skarżącą całej kwoty pożyczki wyklucza, w świetle przepisu § 6 ust. 2 cytowanego rozporządzenia , dokonanie umorzenia pożyczki.
Należy też stwierdzić, mając na uwadze okoliczności sprawy i powyższe wywody – że rozważania dotyczące kwestii możliwości dokonania wstrzymania wykonania decyzji nieuwzględniającej wniosku skarżącej o umorzenie pożyczki są zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wobec powyższego Sąd uznając, że nie zachodzą podstawy z art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uwzględnienia skargi, oddalił skargę na mocy art.151 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło