III SA/Gd 310/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: WSA Alina Dominiak (spr.) WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 30 marca 2006r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 31 grudnia 2004 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] stwierdził u H. D. chorobę zawodową w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Na skutek odwołania "A" Sp. z o.o. w G. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 31 marca 2005 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 6 stycznia 2006 r. nr [...] stwierdził u H. D. chorobę zawodową w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. W uzasadnieniu wskazał, iż H. D. pracował zawodowo od 1960 r. do 2004 r. W latach 1960 - 1963 zatrudniony był w [...] Stoczni Remontowej jako stażysta ślusarz. Następnie od 9.11.1964 r. do 27.02.1965r. był pracownikiem "B", zatrudnionym na stanowisku ślusarza. W latach 1965 - 1969 pracował w "C" w P. na stanowisku ślusarz – konserwator, zaś od 13 maja 1969 r. do 30 czerwca 2004 r. zatrudniony był w "D" Sp. z o.o. w G. na stanowisku ślusarza remontowego. Do obowiązków zawodowych ślusarza remontowego należało między innymi: usuwanie awarii, wykonywanie remontów, napraw i wymiany urządzeń na hali; wymiana przekładni i mieszadeł reaktorów, konserwacja pomp próżniowych, remonty taśmociągu, remonty zsypów i filtrów; ponadto obchody i kontrole urządzeń, drobne naprawy. Analiza zatrudnienia i narażenia zawodowego wskazuje, że podczas wykonywania pracy zawodowej H. D. narażony był na hałas. Pomiary środowiskowe przeprowadzone w w/w zakładzie wykazują przekroczenia NDN hałasu w środowisku pracy. Z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika, że warunki pracy H. D., pracującego ponad 33 lata w "E" Sp. z o.o. w G. w narażeniu na ponadnormatywny hałas stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej. W wyniku specjalistycznych badań przeprowadzonych w Poradni Laryngologicznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. rozpoznano u H. D. niedosłuch obustronny typu odbiorczego z lokalizacją ślimakową ISO ucho prawe - 53 dB, ucho lewe - 45 dB. Lekarz orzecznik wskazał, że analiza audiogramów z 1995 r., 1997 r., 1999 r., 2000 r. wskazuje na pogłębiający się ubytek słuchu typu odbiorczego. W ocenie organu udokumentowane narażenie na hałas w przebiegu pracy zawodowej oraz rozpoznanie ubytku słuchu spełniającego kryteria prawne pozwala stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy H. D.. W tej sytuacji organ stwierdził związek przyczynowy między rozpoznaną u H. D. chorobą - "obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem", a pracą w warunkach narażenia na czynnik ją wywołujący - ponadnormatywny hałas w miejscu pracy. Rozpoznając odwołanie "F" Sp. z o.o. w G. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 30 marca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż z karty narażenia zawodowego wynika, że H. D. pracował od 1960 r. do 1963 r. w [...] Stoczni Remontowej jako stażysta - ślusarz. Następnie przez 3 miesiące był zatrudniony na stanowisku ślusarza w "G" w G.. W latach 1965-69 pracował w "H" w P. jako ślusarz – konserwator, przy czym brak jest wyników pomiarów natężenia dźwięku z tych zakładów. W latach 1969 - 2004 zatrudniony był w "I" Sp. z o.o. w G. na stanowisku ślusarza remontowego. Organ odwoławczy wskazał, iż wyniki badań środowiskowych znajdujących się w dokumentacji sprawy odnoszą się przede wszystkim do stanowisk pracy aparatowych, gdzie stwierdza się znaczne przekroczenia norm hałasu. Badania poziomu dźwięku przedstawione przez "J"" pochodzą z września 2004 r., kiedy strona nie była już pracownikiem odwołującego. Ponadto praca odbywała się w pobliżu stanowisk pracy, na których występował znaczny hałas. Organ podniósł, iż hałas o poziomie 85 dB nie jest poziomem dźwięku całkowicie bezpiecznym (nie wywołującym ujemnych skutków zdrowotnych), szczególnie u osoby narażonej na hałas przez wiele lat. Dlatego też należy przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że H. D. pracował w narażeniu na hałas. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. rozpoznał u strony obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem jako chorobę zawodową, zaś z analizy dokumentacji wynika, że od 1995 r. obserwowano u strony postępujący ubytek słuchu. Wykluczenie innych pozazawodowych przyczyn niedosłuchu pozwoliło na uznanie jego etiologii zawodowej. Na powyższą decyzję skargę wniosły "K" Spółka z o. o. z siedzibą w G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając naruszenie zasad postępowania w sprawach rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a w szczególności § 2 ust.3 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach( Dz. U. nr 132.1115), niewystarczające wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nie dokonanie dostatecznej analizy charakteru pracy ślusarza remontowego, błędne ustalenie jego miejsc pracy i przyjęcie do podstawy decyzji badań czynników obciążających w miejscach nie mających związku z pracą osoby, u której orzeczono chorobę zawodową. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ II instancji przyznaje, że wyniki badań środowiskowych odnoszą się przede wszystkim do stanowisk pracy aparatowych, a badania przeprowadzone dla stanowiska pracy ślusarza remontowego pochodzą z 2004 r., kiedy H. D. nie był już pracownikiem Spółki. Dlatego przyjmuje "z dużym prawdopodobieństwem", że strona pracowała w narażeniu na hałas. Skarżąca podniosła, że już w odwołaniu przedstawiła informację Kierownika Laboratorium Kontroli Jakości do zestawienia pomiarów hałasu na stanowisku ślusarza remontowego wykonującego remonty w wytwórni kwasu fosforowego w latach 1993 - 1996 i 2001 - 2003. Wyniki tych pomiarów potwierdziło sprawozdanie nr [...] Laboratorium Higieny Pracy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w G. z badań natężenia dźwięku wykonane w dniu 9.12.2004 r., jak też karta oceny ryzyka zawodowego z 2005 r. W ocenie skarżącej fakt, że ostatnie dwa dokumenty sporządzone zostały w czasie, kiedy H. D. nie był już pracownikiem skarżącej, nie mają znaczenia, bowiem choć spółka dokonywała zmian organizacyjnych, to rodzaj, ilość i rozmieszczenie urządzeń w wytwórni kwasu fosforowego nie uległo zmianie, bo nie uległ zmianie proces technologiczny produkcji kwasu. Sporządzając ocenę narażenia zawodowego organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę wyników podanych wyżej badań, sposobu wykonywania pracy oraz częstotliwości wykonywania przez pracownika poszczególnych czynności. Produkcja w wytwórni kwasu fosforowego jest produkcją potokową, aparaturową. Praca ślusarza remontowego, poza krótką kontrolą bierną, nie odbywa się nigdy w czasie ruchu. Do usuwania awarii, prac konserwacyjnych i remontowych proces produkcyjny zostaje zatrzymany. Nie można zatem w ocenie skarżącej uznawać za tożsame pracy na stanowisku aparatowego, obsługującego urządzenia w ruchu przez pełnych 8 godzin pracy i pracy ślusarza remontowego, którego czas ekspozycji przy pracujących urządzeniach wynosił od 15 do 30 minut dziennie. Skarżąca podniosła, iż organy administracji publicznej nie zwróciły uwagi na fakt, że stanowiące w części uzasadnienie podjętych decyzji karty narażenia zawodowego sporządzone w dniach 18.04.2005 r., 05.05.2005 r., 30.06.2005 r. i 02.01.2006 r. powołują się na pomiary natężenia dźwięku wykonane w wytwórni nawozów fosforowych, która znajduje się w innym budynku, nie będącym nigdy miejscem pracy H. D.. Powyższe pozwala na twierdzenie, że oba organy nie dokonały analizy i nie uwzględniły w ocenie narażenia zawodowego specyfiki pracy ślusarza remontowego, jak również nie dokonały wystarczająco dokładnych ustaleń dotyczących miejsca wykonywania obowiązków służbowych przez osobę, co do której orzeczono wystąpienie choroby zawodowej w przedmiotowej sprawie. Na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż interes prawny skarżącej do wniesienia skargi do Sądu wynika z faktu, że orzeczenie choroby zawodowej wpływa na zmianę statystyki zachorowań na choroby zawodowe, co z kolei wpływa na podwyższenie składki ubezpieczeniowej, jak również wpływa na wystąpienia o odszkodowania do sądu powszechnego przez pracowników zakładu pracy. H. D. oświadczył, iż nie jest prawdą, jakoby w narażeniu na hałas pracował tylko 15 minut w ciągu dnia. Podał, iż w trakcie naprawy danego urządzenia było ono wyłączane, lecz pracowały wszystkie pozostałe urządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przede wszystkim rozważyć należało, czy wnosząca skargę Spółka z o. o. w G. - "L" , pomimo, że została dopuszczona do postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym , ma interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego . W poprzednim stanie prawnym interes prawny zakładów pracy w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wyrażał się w tym, że były one zobowiązane do wypłaty jednorazowych odszkodowań poszkodowanym pracownikom, niezależnie od świadczeń wypłacanych z tego tytułu przez ZUS. Ten system świadczeń ustąpił jednak obecnej regulacji, zgodnie z którą wyłącznie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje świadczenie z tytułu choroby zawodowej. Problem ten dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 1231/05 ( niepublikowany). Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 199 , poz. 1673 ) stanowi, że ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 w zw. z art.2 pkt. 14 cytowanej ustawy, przyznanie lub odmowa przyznania jednorazowego odszkodowania oraz ustalenie jego wysokości następuje w drodze decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc choć nie zakład pracy w obecnym stanie prawnym dokonuje wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej, to stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych dla zakładu pracy jako płatnika składek jest różnicowana w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków ( Dz. U. Nr 200, poz. 1692). Przepis art. 30 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy stanowi, że stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe dla grupy działalności ustala się w zależności od kategorii ryzyka ustalonej dla tej grupy. Natomiast kategorię ryzyka dla grupy działalności ustala się w zależności od ryzyka określonego wskaźnikami częstości, m.in. stwierdzonych chorób zawodowych ( art. 30 ust. 2 ). Wynika z powyższego, że każdy stwierdzony przypadek choroby zawodowej ( obok innych czynników) ma wpływ na wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ustalanej dla zakładu pracy jako płatnika składek. Stanowi to o istnieniu interesu prawnego zakładu pracy do wniesienia skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o stwierdzeniu choroby zawodowej. Odnosząc się do meritum sprawy - skarga, w ocenie Sądu, nie zasługiwała na uwzględnienie. § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ) ustala wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia. W załączniku tym, w poz. 21, wymieniony został, jako choroba zawodowa, stwierdzony u H. D. obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Przepis § 2 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Należy w tym miejscu podkreślić, że przepis nie wymaga jedynie kategorycznego stwierdzenia , iż choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, lecz dopuszcza na równi z "bezspornym stwierdzeniem" możliwość dokonania takiego stwierdzenia "z wysokim prawdopodobieństwem". H. D. zatrudniony był w skarżącej Spółce od 1969 r. do 2004 r. ( z niewielką przerwą ) na stanowisku ślusarza remontowego. Wykonywana przez niego praca odbywała się w pobliżu stanowisk pracy, na których panował ponadnormatywny hałas, co wykazały pomiary. Skarżąca w skardze twierdziła, że karty narażenia zawodowego powołują się jedynie na pomiary dźwięku wykonane w wytwórni nawozów fosforowych, która nigdy nie była fizycznie miejscem pracy H. D.. Nie jest to jednak twierdzenie zgodne z prawdą, bowiem pomiary dźwięku w kartach narażenia zawodowego dotyczą przede wszystkim wyników badań w Wydziale Kwasu Fosforowego, choć ujęto w nich też wyniki badań z wydziału superfosfatu i działu produkcji nawozów. Sama zresztą skarżąca w treści odwołania z dnia 18.01.2006 r. od decyzji organu I instancji twierdzi inaczej, niż w skardze - że wyniki te tylko w części dotyczą innych miejsc, niż formalne miejsce pracy H. D.. Podkreślenia wymaga fakt, że wszystkie wyniki wskazują na przekroczenie 85 dB ( 88 - 95 dB). Powoływana przez skarżącą informacja Kierownika Laboratorium Kontroli Jakości do zestawienia pomiarów hałasu na stanowisku ślusarza remontowego wykonującego remonty w wytwórni kwasu fosforowego w latach 1993 - 1996 i 2001 – 2003 ( bez daty) wskazuje jedynie na to , że w dniach, kiedy przeprowadzano pomiary poziom dźwięku wynosił 85 dB lub mniej. Organ odniósł się w treści uzasadnienia do tej ostatniej kwestii, choć nie powołał się wprost na informację Kierownika Laboratorium Kontroli Jakości. Stwierdzić też trzeba, że przesłuchany w sprawie B. K. dokładnie opisał sposób i warunki wykonywania pracy przez H. D.. Ślusarze remontowi, w tym H. D. wykonywali pracę przy włączonych maszynach, wyłączana była jedynie maszyna, która uległa awarii. Wobec tego okoliczność, że wyniki natężenia hałasu dotyczą innego stanowiska pracy ( aparatowego), nie może, w ocenie Sądu , wpłynąć na treść ustaleń dokonanych przez organy, iż H.D. był na hałas narażony. Przedłożone przez skarżącą Spółkę dokumenty , na które powołuje się ona w skardze - tj. sprawozdanie nr [...] Laboratorium Higieny Pracy Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w G. z badań natężenia dźwięku wykonane w dniu 9.12.2004 r. oraz karta oceny ryzyka zawodowego z roku 2005 r., nie mogą być brane pod uwagę w niniejszej sprawie, bowiem zostały sporządzone w czasie, gdy H. D. w skarżącej Spółce już nie pracował. Organ miał na uwadze, że już od 1995 r. obserwowano u H. D. postępujący ubytek słuchu oraz że wykluczono u niego pozazawodowe przyczyny niedosłuchu, co wskazuje na zawodową etiologię choroby. Wobec powyższego – w ocenie Sądu – organy mogły w wyniku oceny warunków pracy stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Choć można organowi zarzucić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma pewne braki dotyczące omówienia całego zebranego materiału , to jednak w sprawie niniejszej to naruszenie przepisów postępowania nie jest takim naruszeniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, uznając skargę za niezasadną, oddalił ją na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.