III SA/Gd 315/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 31 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy N. O. razem z wniesieniem skargi zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku uzupełnionego na urzędowym formularzu wskazała, że w sierpniu 2016 r. zmuszona była zamknąć działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Oświadczyła, że poszukuje pracy o odpowiednim wynagrodzeniu dającym możliwość nie tylko zaspokajania potrzeb życiowych, ale dające możliwość posiadania środków na inne cele, obecnie zaś jest zatrudniona na umowę o prace w spółce, ale tylko na 1/8 etatu z wynagrodzeniem brutto 231,25 zł. Wspólne gospodarstwo prowadzi wnioskodawczyni z rodzicami. Oświadczyła wnioskodawczyni, że posiada dom o pow. 350 m2 i wartości 700 tys. zł oraz połowę udziału w hali o wartości 300 tys. zł. Pośród obecnie stałych kosztów utrzymania wymieniła jedynie 141 zł za gaz. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączone do niego dokumenty były niewystarczające dla oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z 21 kwietnia 2017 r., skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie szeregu dokumentów i oświadczeń. Na dowód zakończenia działalności gospodarczej wnioskodawczyni przedstawiła VAT-Z wypełniony 31 sierpnia 2016 r. Wyjaśniła, że z powodu dwóch zdarzeń drogowych z należącymi do niej ciągnikami siodłowymi w roku 2014 r. oraz z powodu nieregulowania płatności przez wiodącego kontrahenta zmuszona była zamknąć działalność. Oświadczyła, że zaciągnęła pożyczkę w P. w wysokości 5 tys. zł aby mieć w Polsce środki na dwa pierwsze tygodnie do momentu rozpoczęcia pracy. Wskazała, że do marca 2017 r. wspomagała ją i jej rodziców w zakresie żywności babcia, a obecnie czyni to jej brat Ł. O. Na chwile obecną jedynym źródłem dochodów rodziny jest praca w spółce [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], gdzie wnioskodawczyni zarabia kwotę 215,72 zł, matka taką samą kwotę, a ojciec pracuje jako kierowca ciężarówki z zarobkiem netto 1459,48 zł. Rodzina nie korzysta z żadnych zewnętrznych pomocy socjalnych. Hala zlokalizowana w [...] przy ul. Grunwaldzkiej stanowi współwłasność wnioskodawczyni i jej brata. Po zakończeniu działalności w dniu 15 września 2016 r. została zawarta umowa użyczenia lokalu z [...] sp. z o.o. i to spółka ponosi obecnie koszty związane z mediami. Poszukiwany jest intensywnie kupiec na tę hale. Wraz z bratem ponosi jednak skarżąca koszty podatku od nieruchomości – kwota zaległości wynosi ponad 21 tys. zł Większą część obciążenia przejął na siebie brat – do spłaty pozostało zadłużenie w wysokości 6009,77 zł plus bieżący rok podatkowy (9971,19 zł). Opisując koszty utrzymania domu wskazała wnioskodawczyni, że stanowią je gaz, energia elektryczna, wywóz śmieci, opłaty za wodę i ścieki oraz podatek od nieruchomości. Przedstawione rachunki wystawiane są na Z., J. i N. O. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnych czynnych rachunków bankowych oraz nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Wnioskodawczyni posiada wymagalne wierzytelności: względem duńskiej firmy, którą przelała na ZUS, względem firmy E., która została potrącona oraz wobec firmy C. na kwotę 8.252,99 zł. W odpowiedzi na dodatkowe wezwanie o dokumenty z 1 czerwca 2017 r. wnioskodawczyni przedstawiła wszystkie zeznania podatkowe rodziców za 2016r., zaświadczenie o zarobkach ojca w firmie [...] Usługi Transportowe w miesięcznej wysokości 195 zł netto. Oświadczyła wnioskodawczyni, że razem z rodzicami osiągają miesięcznie dochód w wysokości ok. 2 tys. zł, z czego 450 zł wydatkują na opłaty a pozostałą część na żywność i leki. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku strony stwierdzić należy, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04). Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GZ 379/11, Legalis). Co więcej, w orzecznictwie ustalono również, że strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 ustawy, co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Pierwszą uwagą jaką należy poczynić przystępując do rozpoznania niniejszego wniosku jest wskazanie, że na chwilę obecną koszty sądowe w niniejszej sprawie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 450 zł. Podkreślenia wymaga, że oświadczenie wnioskodawczyni, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało niepełne informacje o stanie majątkowym, sam wniosek zaś uzasadniony został lakonicznie. Stąd wystosowano wezwanie o złożenie dodatkowych dokumentów celem ustalenia stanu majątkowego wnioskodawczyni, jej dochodów. Wskazać też trzeba, że wnioskodawczyni nie podała prawdziwych informacji na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mianowicie pominęła istotną okoliczność, że ona i jej rodzice zatrudnieni są w [...] spółka z o.o. z siedzibą w Rumii, której to spółki wspólnikiem i prokurentem jest jej matka, a prezesem zarządu ojciec. Ta spółka także na zasadzie użyczenia korzysta z majątku należącego do wnioskodawczyni. Siedziba spółki mieści się pod adresem hali, której współwłaścicielem jest wnioskodawczyni. Mając powyższe na uwadze referendarz uznał, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie wynoszą 450 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Skarżąca posiada znaczy majątek w postaci nieruchomości, natomiast dobrowolnie pozbawiła się dochodów z tytułu posiadania tego majątku odstępując go bezpłatnie do używania. W ocenie referendarza osiągane dochody i możliwości zarobkowe skarżącej pozwolą jej na uiszczenie na obecnym etapie koniecznego do rozpoznania sprawy wpisu sądowego. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.