III SA/Gd 323/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z dnia 31 stycznia 2014 r. znak [...] Wójt Gminy odmówił przyznania M. P. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. P. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 3 pkt 22, art. 16a, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3). Uzasadniając wydaną decyzję Wójt Gminy wskazał, że w dniu 25 listopada 2013 r. M. P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W toku postępowania ustalono, że M. P. zamieszkuje z synami S. i W. M. oraz córką A. K. i jej dziećmi. Ustalono również, że wnioskodawca pracował w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej na okres 1 – 30 listopada 2013 r. (rozwiązana z dniem 22 listopada 2013 r.). Organ wskazał dalej, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle tej regulacji warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie organu wnioskodawca nie spełnia przesłanki sprawowania stałej opieki nad matką co potwierdza wywiad środowiskowy oraz notatki urzędowe z dnia 24 grudnia 2013 r. i z dnia 22 stycznia 2014 r. Z dokumentów tych wynika bowiem, że niepełnosprawną M. P. opiekują się domownicy oraz znajoma rodziny. Wnioskodawca odwiedza zaś matkę wtedy gdy jest taka potrzeba. W istocie więc pomaga jedynie w opiece. W tym świetle brak jest podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odwołaniu od ww. decyzji wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. P. wskazał, że wydane rozstrzygnięcie jest niesprawiedliwe. Odwołujący jako osoba sprawująca opiekę nad matką spełnia bowiem wszystkie kryteria warunkujące przyznanie żądanego świadczenia. Decyzją z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Wójta Gminy przywołując w podstawie prawnej wydanej decyzji art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że znaczny stopień niepełnosprawności M. P. datuje się od stycznia 2013 r. Wtedy to zaistniała konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tymczasem odwołujący od sierpnia podjął pracę w ramach umowy zlecenia. W ocenie Kolegium podjęcie pracy po okresie ustalenia niepełnosprawności nie pozwala na ocenę możliwości pogodzenia opieki nad matką z wykonywaniem pracy. W tej sytuacji brak jest przesłanek do przyjęcia istnienia związku przyczynowego i czasowego między ustaniem zatrudnienia i zakończeniem zarobkowania przez odwołującego a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Co nadto istotne, odległość pomiędzy miejscami zamieszkania odwołującego i jego matki uniemożliwia możliwość sprawowania opieki, o której mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pomoc, jakiej udziela odwołujący jest w realiach sprawy pomocą wyłącznie doraźną. Odwołujący odwiedza bowiem matkę 2 lub 3 razy w tygodniu. Nie jest to więc stała lub długotrwała opieka wymagająca całodobowej, bezpośredniej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W skardze na ww. decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. P. wskazał, że spełnia wszelkie kryteria warunkujące przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Matkę odwiedza bowiem 4 razy w tygodniu wykonując wszystkie niezbędne dla niej czynności opiekuńcze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą". Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zwanej dalej ustawą nowelizującą i zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie zostało uzależnione od spełnienia szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do niespełnienia przez skarżącego - zdaniem organów odmawiających przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego - przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z ust. 1 art. 16a tej ustawy z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organy obu instancji ustaliły, że skarżący podjął zatrudnienie w sierpniu 2013 roku, które zakończyło się w listopadzie 2013 roku. Natomiast konieczność podjęcia stałej lub długotrwałej opieki nad matką zachodziła już od stycznia 2013 roku. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie w ocenie Sądu ma prawidłowe ustalenie organów obu instancji, że udzielana przez skarżącego pomoc matce nie spełnia przesłanki o której mowa w wyżej cytowanym przepisie. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje oddzielnie od miejsca zamieszkania swojej matki. M.P. zamieszkuje bowiem z synami S. M., W. M. (legitymującym się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności) oraz córką A. K. z dziećmi. W utrzymaniu porządku w mieszkaniu pomaga M. P. E. D., która jest matką jej wnuka. Z kolei syn S. codziennie pali w piecu. Pomoc otrzymuje wg jej oświadczenia od wszystkich domowników a także od skarżącego (dowód: rodzinny wywiad środowiskowy z dnia 19.12.2013r., notatka służbowa z dnia 24.12.2013r., notatka służbowa z dnia 22.01.2014r. w aktach adm.). Obecność skarżącego dwa , trzy razy w tygodniu u matki, pomoc w dowiezieniu do lekarza nie może stanowić o uznaniu, że to on wyłącznie, zapewnia stałą lub długotrwałą opiekę nad matką, jak wymaga tego przepis art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych określający przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie ulega wątpliwości na podstawie dowodów zebranych w sprawie, że matką skarżącego opiekują się również inni członkowie rodziny z którymi zamieszkuje a także osoba spoza jej formalnego kręgu. Za słuszne zatem należy uznać stanowisko organu odwoławczego, że opieka sprawowana przez skarżącego ma charakter pomocy doraźnej a nie stałej (ciągłej), co uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Z tych względów za zbędną uznać należy analizę przyczyn, które spowodowały rozwiązanie ostatniego stosunku pracy M. P. Gdyby bowiem stan faktyczny sprawy pozwalał na ustalenie, że skarżący opiekę tę sprawuje (co jak wskazano nie zachodzi), fakt rezygnacji bądź nie podejmowania przez niego zatrudnienia nie miałby znaczenia dla przyjęcia, że wymagania określone w tym zakresie przepisem, byłyby spełnione. Stanowisko w tym przedmiocie znane jest organowi z orzecznictwa tut. Sądu i nie ma potrzeby jego prezentowania z uwagi na stan faktyczny sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.