III SA/Gd 326/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 27 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 9 czerwca 2011 r. Prezydent odmówił R. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad ciotką W. S. oraz opłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołując treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazał, że obowiązek dostarczania środków utrzymania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Natomiast na stronie nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem ciotki, dlatego należało odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od decyzji R. B. wniosła o jej zmianę. Podniosła, że ciocia nie posiada krewnych w linii prostej, jej rodzeństwo nie żyje. Ona jest jedyną osobą blisko spokrewnioną, która może sprawować opiekę nad W. S., będącą siostrą jej nieżyjącej matki. Wskazała, że z uwagi na treść art. 5 k.c. decyzja została wydana z nadużyciem prawa podmiotowego, godząc w zasady współżycia społecznego. Decyzją z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy, odnosząc się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego warunkuje istnienie obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Mając zaś na uwadze art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na stronie nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec W. S., gdyż R. B. nie stanowi dla niej krewnej w linii prostej ani też rodzeństwa. Ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe tylko w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia wszystkie przesłanki warunkujące ustalenie prawa do tego świadczenia. Organ dodał ponadto, że art. 5 k.c., na który powołała się strona nie może mieć zastosowania w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności nie może on stanowić podstawy do dokonania wykładni, która w sposób oczywisty byłaby sprzeczna z jednoznacznie brzmiącym przepisem materialnego prawa administracyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła R. B.. Podniosła, że organ rozpatrując jej sprawę oparł się na przepisach, ale nie odniósł się do sytuacji W. S., która nigdy nie była mężatką i nie ma krewnych w linii prostej. Zadała pytanie, kto w tej sytuacji ma się nią zajmować, skoro na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny, a innych krewnych nie ma. Skarżąca jest dla niej najbliższą krewną i jedyną jej rodziną. Zajmuje się ciotką od 8 lat. Przepisy nie są dopracowane, ponieważ nic nie mówią o osobach samotnych nie mających krewnych w linii prostej. Wniosła o indywidualne rozpoznanie jej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest bezzasadna. Podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka (...). Tak więc ustawa wiąże możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego – poza przypadkiem opiekuna faktycznego dziecka- zawsze z istnieniem obowiązku alimentacyjnego. Obowiązek taki regulowany jest przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o. W myśl art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, który obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 617 k.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Zgodnie z art. 139 k.r.o. obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego. Jak wynika z akt , skarżąca jest córką siostry W. S.. Matka skarżącej nie żyje. Skarżąca nie należy do kręgu osób, na których zgodnie z wyżej przytoczoną regulacją ciąży obowiązek alimentacyjny, a obowiązek alimentacyjny jej matki wobec W. S. na skarżącą - z uwagi na treść art. 139 k.r.o. – nie przeszedł. Organ decydujący o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jest związany wskazanymi wyżej przepisami. W oparciu o przedłożone dokumenty i złożone w sprawie oświadczenia stwierdza, czy wnioskodawca spełnia ustawowe wymagania do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, czy też nie. Niespełnienie przez stronę ustawowych kryteriów otrzymania świadczenia obliguje organ do wydania decyzji odmownej. Ustawodawca nie zamieścił w ustawie przepisu, dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone we wskazanych wcześniej przepisach. Tym samym nie pozostawił organom pomocy społecznej prawa przyznawania przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego. W tej sytuacji należało uznać, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoją ciotką. Jak już wyżej wskazano istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przedmiotowe świadczenie rodzinne jest przesłanką konieczną, od której wystąpienia uzależnione jest przyznanie świadczenia. Skarżąca nie jest żadną z wymienionych w przepisach ustawy osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Do kręgu tych osób zaliczone są bowiem, poza opiekunem faktycznym dziecka tylko te, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Podkreślenia wymaga, że skarżąca kwestionowała w istocie nie tyle zasadność wydanych w sprawie decyzji, co przyjętych przez ustawodawcę uregulowań prawnych. Tych zaś zmienić nie mogą ani organy administracji, ani sąd administracyjny. W postępowaniu administracyjnym nie można też skutecznie powoływać się na treść przepisu art. 5 kodeksu cywilnego czy też na zasady współżycia społecznego. Nie było w tej sytuacji możliwe przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ani opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne , którą opłaca wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tj. Dz. U. z 2008 r., nr 164 ,poz. 1027 ze zm.). W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.