III SA/Gd 336/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego I.C. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 20 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Postanowieniem wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w G. wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego z urzędu radcę prawnego I. C. W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2012 r. (data stempla pocztowego; data wpływu do Sądu 22 listopada 2012 r.) pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego (sporządzenia opinii prawnej) świadczonego z urzędu według norm przepisanych. Do pisma dołączono opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Wniosek radcy prawnego I. C. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie zawierał oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania ww. radcy prawnemu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. W dniu 13 grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął sprzeciw od ww. postanowienia. W treści sprzeciwu wskazano, że radca prawny ustanowiony z urzędu nie korzystał z wynagrodzenia za zastępstwo procesowe (w tym nawet częściowe) a okoliczności te wynikają wprost z akt sprawy. Ponadto § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) nie określa formy stosownego oświadczenia. W związku z tym każda forma złożenia takiego oświadczenia (w tym tzw. oświadczenie dorozumiane wynikające z aktywności procesowej pełnomocnika) winna być dopuszczona. Ponadto § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu winien być interpretowany celowościowo. Unormowanie to nie miało bowiem na celu wyłącznie określenie wymaganego, formalnego elementu wniosku. Przepis ten ma przede wszystkim na celu ochronę Skarbu Państwa przed ponoszeniem nieuzasadnionych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do treści art. 223 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 ze zm.) koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa. Z kolei w świetle § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (wydanego w oparciu o upoważnienie ustawowe zawarte w art. 223 ust. 2 i art. 225 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści tych przepisów wynika, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi, konieczne jest złożenie oświadczenia, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia. Z § 16 wymienionego rozporządzenia wynika ponadto, że pismo wnoszone w sprawie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nosi nazwę ,,wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej". W ocenie Sadu brak oświadczenia w przedstawionym brzmieniu nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie w trybie art. 49 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oświadczenie że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części, jest bowiem nieodzownym elementem wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutek w postaci utraty prawa do wynagrodzenia. Należy ponadto podkreślić, że negatywne skutki złożenia wadliwego wniosku obciążają tylko i wyłącznie pełnomocnika. W ocenie Sądu wynikają one bowiem z niedołożenia należytej staranności przez pełnomocnika, który jako profesjonalista - w realiach sprawy radca prawny - powinien wykazywać się wiedzą z zakresu procedury sądowej i być świadom ciążących na nim obowiązków (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe jako niezasadne poczytać należy argumenty mówiące o konieczności celowościowej interpretacji § 16 ww. rozporządzenia, względnie domniemywaniu, że z uwagi na niewskazanie formy oświadczenia jego brak da się konwalidować na podstawie samej aktywności procesowej pełnomocnika. Skoro zatem przedmiotowy wniosek nie zawierał wskazanego oświadczenia wymaganego przez przepis prawa, należało odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i zastosowania art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 223 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, o czym orzeczono na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.