III SA/Gd 339/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 23 lutego 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu A.S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonym przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie A. S. oraz jej siostry M. wystąpiła B. P., obecna współwłaścicielka przedmiotowego lokalu wskazując, iż A. S. od ponad 20 lat mieszka w Stanach Zjednoczonych, gdzie wyjechała przed uzyskaniem pełnoletniości. Fakt niezamieszkiwania w/w pod wskazanym adresem od około 23 lat został potwierdzony przez Komisariat Policji – [...] w G.. Z kolei w toku prowadzonego postępowania od ojca A. S. – C.S. uzyskano adres jego córki w USA. Na adres ten za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP w Nowym Yorku wysłano zawiadomienie o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie wymeldowania przy czym korespondencja ta nie została A.S. doręczono. Nie mniej jednak w dniu 23 listopada 2009 r. swój udział w sprawie zgłosił pełnomocnik A. S., który wniósł o zawieszenie postępowania z uwagi na prowadzone postępowanie cywilne mające na celu unieważnienie umów, na mocy których matka A. S. przeniosła własność lokali nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w G. na osoby trzecie. Zdaniem pełnomocnika strona została pozbawiona możliwości władania lokalem a jej pobyt w USA związany jest wyłącznie z leczeniem ciężkiej choroby. Postępowanie w sprawie meldunkowej nie zostało jednakże zawieszone z uwagi na fakt, iż postępowanie na które powołał się pełnomocnik strony nie stanowi zagadnienia wstępnego. Zebrany zaś w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o tym, że lokal nr [...] przy ul. [...] w G. już dawno przestał być miejscem pobytu stałego A. S. Do przedmiotowego lokalu strona po emigracji do USA nie powróciła., zaś to że utrzymywała kontakt z matką nie oznacza, że zamieszkiwała w lokalu. Zameldowanie w/w osoby w lokalu stanowiło więc w istocie fikcję meldunkową, który to stan – jako niezgodny z prawem – należało wyeliminować, o czym organ orzekł mając za podstawę dyspozycję art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu od w/w decyzji pełnomocnik A. S. wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, względnie o uchylenie decyzji w całości i wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego wymeldowania, względnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in., że organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. jak również art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda decyzją z dnia 27 kwietnia 2010 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję Prezydenta Miasta . W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy nawiązując do dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że sporny lokal nie stanowi centrum życiowego odwołującej się gdyż taki charakter utracił ponad 20 lat temu, kiedy to strona w sposób dobrowolny i trwały zdecydowała się wyjechać za granicę. Meldunek ma zaś potwierdzać fakt pobytu danej osoby w miejscu jej rzeczywistego przebywania. W przypadku A.S. trudno jest mówić o stałym pobycie w spornym lokalu zatem dalsze utrzymywanie zameldowania stanowiłoby fikcję meldunkową. W sprawach dotyczących wymeldowania organ bada zaś fakt zamieszkiwania osoby w danym lokalu i rozstrzyga sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejących w dacie wydania decyzji. Tym samym wszelkie rozstrzygnięcia dotyczące nabycia bądź utraty prawa do lokalu oraz kwestie związane z unieważnieniem nieprawnie zawartej umowy sprzedaży tego lokalu przez matkę strony leżą w kompetencji innych organów i nie mają związku z postępowaniem w przedmiocie wymeldowania. Nadto brak meldunku nie wyklucza możliwości wystąpienia przez A. S. na drogę sądową w celu odzyskania praw do spornego lokalu. Nie mniej jednak w sprawie meldunkowej zachodzą przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wydania decyzji o wymeldowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A.S. działając przez pełnomocnika wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniosła zarzuty: - naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal; - art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej oraz z akt postępowania cywilnego – sygn. [...] Sądu Okręgowego w G.; - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – poprzez niepodpisanie sentencji decyzji, co czyni ją nie istniejącą w sensie prawnym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał m.in., iż odrębność sentencji i uzasadnienia nie budzi żadnych wątpliwości zatem podpisanie przez Wojewodę wyłącznie uzasadnienia zaskarżonej decyzji powoduje, że w sensie prawno - procesowym decyzja nie istnieje. W ocenie pełnomocnika pobyt A. S. za granicą ma charakter wyłącznie czasowy i nie można uznać, że związek z lokalem położonym w G. został zerwany. Skarżąca przebywa bowiem w USA z uwagi na konieczność leczenia ciężkiej choroby i zapewnienia prawidłowej opieki lekarskiej. Co więcej, skarżąca chciałaby objąć spadek po zmarłej matce jednakże nie może tego zrobić na skutek bezprawnych działań osób trzecich. W tym stanie należy uznać, że decyzja Wojewody dotknięta jest wadami uzasadniającymi jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W odwiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że strona w toku prowadzonego postępowania miała prawo do osobistego składania wyjaśnień na okoliczność swojego niezamieszkiwania w lokalu jak i odniesienia się do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponieważ strona działała przez pełnomocnika jego wyjaśnienia uznano za jednoznaczne z wyjaśnieniami strony. W dniu 15 listopada 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło pismo uczestników postępowania – B. i P. P., którzy wnieśli o oddalenie skargi A.S. W uzasadnieniu pisma wskazano m.in., że opuszczenie spornego lokalu było jak najbardziej dobrowolne gdyż sama skarżąca nie kwestionuje wyjazdu do USA w połowie lat 80 – tych. Okoliczność opuszczenia lokalu została nadto potwierdzona przez Policję. Zainicjowane postępowanie ukierunkowane jest zaś na wywarcie presji na obecnych właścicielach spornego lokalu w celu zawarcia przez nich ugody w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Okręgowym w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego trwającego ponad trzy miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma on charakter dobrowolny i trwały (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex 49415). Sąd zwraca też uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Zatem jeżeli w przyszłości skarżąca ponownie zamieszka w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania, winna będzie dokonać w nim zameldowania. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącej, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, iż nie budzi wątpliwości stanowisko organów orzekających w sprawie, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła miejsce stałego zameldowania. Powyższe wynika zwłaszcza z bezspornego faktu nie przebywania w spornym lokalu od szeregu lat i braku więzi z miejscem stałego zameldowania. Poświadczeniem tego ostatniego jest również i to, że skarżąca nie czyniła żadnych prób powrotu do lokalu, zaś o jego sprzedaży przez matkę dowiedziała się prawie dwa lata po tym fakcie. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz winien z tym łączyć się zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego - świadczy to trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, baza Lex nr 190969, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, baza Lex nr 50123). Skarżąca twierdzi, że jej pobyt za granicą ma charakter tymczasowy i jest związany z potrzebą zapewnienia jej odpowiedniego leczenia. Nie negując powyższego nie można jednak, zdaniem Sądu, uznać za czasowy trwający wiele lat pobyt w innym miejscu. Skarżąca nie wykazała przy tym by w trakcie tego pobytu miała jakikolwiek trwały związek z rodzinnym krajem. Z akt sprawy, w tym z pism procesowych skarżącej nie wynika, by były podejmowane przez nią próby powrotu do lokalu, a zwłaszcza by występowała z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Skarżąca podjęła natomiast działania zmierzające do unieważnienia umów w wyniku których właścicielami lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w G. zostali B. P. i P.P. Powyższe przeczy twierdzeniom, że skarżąca nie może zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu na skutek bezprawnych działań osób trzecich. Nadto z twierdzenia skarżącej, że zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu wynika, że de facto może ona podjąć leczenie w kraju, co z kolei świadczy o tym, że długoletni pobyt poza granicami kraju nie jest spowodowany wyłącznie chorobą i koniecznością jej leczenia w USA. W reasumpcji powyższych rozważań uznać należało, iż organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki przemawiające za wymeldowaniem skarżącej z pobytu stałego. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy ponownie rozstrzygający sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Z powyższego wynika, że Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak również naruszenia przepisów prawa procesowego. Odnosząc się do zarzutu braku przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej Sąd pragnie zauważyć, że zgodnie z art. 86 k.p.a. organ prowadzący postępowanie może przesłuchać stronę jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie taka konieczność przesłuchania A. S. nie zachodziła, nadto reprezentowana w postępowaniu przez pełnomocnika, skarżąca nie zaprzeczała dokonanym w toku postępowania ustaleniom, wskazywała natomiast na przyczyny swojej nieobecności w kraju. Niezasadny jest również zarzut braku przeprowadzenia dowodu z akt sprawy sygn. akt [...] Sądu Okręgowego w G., raz z uwagi na fakt, że w toku postępowania skarżąca nie zgłaszała takiego wniosku dowodowego, a nadto postępowanie to nie ma bezpośredniego związku z niniejszą sprawą. Potwierdzeniem tego jest fakt, że skarżąca w toku postępowania występowała o jego zawieszenie do czasu zakończenia w/w sprawy twierdząc, że toczący się przez sądem powszechnym spór stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Odmienne stanowisko w powyższej kwestii miały organy odmawiając zawieszenia postępowania w sprawie, jak również tutejszy Sąd oddalając skargę na postanowienie Wojewody z dnia 3 lutego 2010 r. ( prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 178/10). W końcu nie ma racji skarżąca zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa wobec nie podpisania sentencji decyzji, co w jej ocenie czyni ją nieistniejącą w sensie prawnym. O tym jakie elementy powinna zawierać decyzja administracyjna stanowi art. 107 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji (...). Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Jak wynika z powyższego, w odróżnieniu od orzeczeń wydawanych przez sądy, decyzja administracyjna stanowi jedną czynność objętą jednym dokumentem i jest podpisywana na końcu. Powołane w skardze orzecznictwo dotyczyło innej kwestii, bowiem Sądy rozważały w nich znaczenie braku podpisu pod sentencją orzeczeń wydawanych przez sądy, nie zaś w decyzji administracyjnej. Zważywszy na fakt, iż brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd uznał zarzuty skargi na niezasadne i działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji oddalając skargę.