III SA/Gd 343/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na czynność Starosty [...] z dnia 4 maja 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 10 kwietnia 2006 r. A. S. wystąpił do Starosty [...] o zwrot kwoty 501 zł za wydanie karty pojazdu, którą uiścił w dniu 30 marca 2006 r. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 4 maja 2006 r. Nr [...] (doręczonym wnioskodawcy w dniu 10 maja 2006 r.), organ poinformował A. S., że wysokość pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (500 zł) określona została w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Natomiast opłata ewidencyjna w kwocie 1 zł została pobrana na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 grudnia 2003 r. w sprawie opłaty ewidencyjnej, o której mowa w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 227 poz. 2254). Z powołanych przepisów wynika, iż starosta jest jedynie organem pobierającym, nie posiada natomiast kompetencji do ustalania wysokości opłaty, jej zmiany lub umarzania. W ocenie organu, opłatę za wydanie karty pojazdu należy uznać za niepodatkową należność budżetową, albowiem jest to opłata o charakterze publicznoprawnym, której wysokość ustalono przy pełnej ekwiwalentności za wykonanie konkretnych działań organów jednostek samorządu terytorialnego. Organ poinformował, iż wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny: z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Jednocześnie orzekł, iż powyższy przepis traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Wcześniej, w dniu 15 kwietnia 2006 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421), określając ją na 75 zł. Z powyższego Starosta [...] wywiódł, iż brak jest możliwości wystąpienia z żądaniem zwrotu opłaty za kartę pojazdu, a także nieokreślone zostały działania organu administracji w sytuacji złożenia takiego wniosku. W świetle przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (jednolity tekst Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz.60 ze zm.), starosta nie jest organem podatkowym, nie on bowiem ustala wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu, nie wydaje decyzji w tej sprawie, i nie ma kompetencji do umarzania opłaty lub zwolnienia z niej. Starosta poinformował o możliwości dochodzenia roszczeń przez wnioskodawcę w postępowaniu cywilnym. Nadto pouczył go o prawie wniesienia skargi na czynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za swoim pośrednictwem, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2006 r. A. S. domagał się zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej różnicę pomiędzy uznaną za niezgodną z Konstytucją RP, opłatą za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł - a obowiązującą od 15.04.2006 r. opłatą w wysokości 75 zł. W odpowiedzi na skargę organ powołując dotychczasową argumentację wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy ocenić, czy zaskarżone pismo mieści się w zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Nie jest ono decyzją, ani postanowieniem. Nie należy także do aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na zaskarżone pismo zależy więc od tego, czy spełnia ono warunki określone w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne, niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ustawową podstawę pobierania opłaty za kartę pojazdu stanowi przepis art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Przepis ten stanowi, że kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na mocy art. 77 ust. 4 pkt 2 prawa o ruchu drogowym, do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu upoważniony został minister właściwy do spraw transportu. Na podstawie tego upoważnienia wydane zostało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Według przepisu § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Dla określenia charakteru zaskarżonego aktu znaczenie ma także przepis § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ rejestrujący pobiera określone przepisami opłaty stosownie do prowadzonego postępowania. Opłata za kartę pojazdu należy do opłat publicznoprawnych, stanowiących dochody powiatu określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) - por. E. Ruśkowski, [w:] E. Ruśkowski, J. Salachna, Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Komentarz, Warszawa 2004, teza 1.3 do art. 5). Nie ma podstaw do stosowania wobec opłaty za kartę pojazdu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz ustalania obowiązku uiszczenia opłaty w formie decyzji administracyjnej. Zarówno obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Organ administracji jest tylko zobowiązany, przed wydaniem karty pojazdu, do pobrania opłaty, którą według przepisu prawa osoba rejestrująca pojazd ma obowiązek uiścić, bez wydania wcześniej jakiegokolwiek aktu konstytutywnego lub deklaratywnego ze strony organu rejestrującego. Odnosząc się do kwestii możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego pisma odmawiającego zwrotu uiszczonej części opłaty za kartę pojazdu, należy zauważyć, iż pismo Starosty [...] dnia 4 maja 2006 r. Nr [...] niewątpliwie nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem. Odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu podjęta została przez organ administracji publicznej i odnosi się do obowiązku publicznoprawnego. Pismo zawierające stanowisko organu należy więc do zakresu administracji publicznej. Dotyczy ono obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Spełnione są wszystkie niezbędne przesłanki uznania zaskarżonego aktu za czynność materialno-techniczną unormowaną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. M. Bogusz, Pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisu prawa w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA, "Samorząd Terytorialny" 2000, nr 1-2, s. 176). W konsekwencji przyjąć należy, że wyartykułowana przez Starostę w piśmie odmowa zwrotu opłaty za kartę pojazdu, która to opłata została pobrana na podstawie art. 77 ust. 3 prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, stanowi czynność materialno-techniczną, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na tego rodzaju czynność przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego. Prezentowany pogląd wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w postanowieniu z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Op 380/05 ZNSA 2006/2/116. Niezależnie od tego co wyżej powiedziano, na przeszkodzie merytorycznego rozpoznania niniejszej skargi stanęły następujące okoliczności. Po pierwsze, skarżący nie wyczerpał trybu wymaganego przepisem art. 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tzn. nie wezwał organu administracji do usunięcia naruszenia prawa. Wprawdzie organ, wbrew treści art. 52 § 3 i art. 53 § 2 powołanej ustawy błędnie pouczył skarżącego o możliwości wniesienia skargi do sądu już na pierwsze pismo w sprawie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu - w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania - jednakże okoliczność ta może uzasadniać ewentualny brak winy w zachowaniu terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Po drugie, zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2006 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) zobowiązano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 27 czerwca 2006 r. (dowód: potwierdzenie odbioru - akta sprawy) i do tej pory pozostało niewykonane. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przepis art. 220 § 3 powołanej ustawy stanowi natomiast, że sąd odrzuci skargę, od której mimo wezwania nie został uiszczony wpis. Wobec braku wezwania organu administracji do usunięcia naruszenia prawa oraz nieuiszczenia należnego wpisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 220 § 3 powołanej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.