III SA/Gd 349/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 13 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej postanawia: przywrócić skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał W. K. prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Rada Radców Prawnych wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika w osobie E. T. W dniu 10 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W. K. Wniosek pełnomocnika o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem został wniesiony w dniu 11 października 2012 r. W dniu następnym W. K. poinformował Sąd, że z dniem 12 października cofa udzielone E. T. pełnomocnictwo z powodu utraty zaufania. Skarżący zaznaczył, że wobec zaistniałej sytuacji wnosi o doręczanie mu wyroku wraz z uzasadnieniem do rąk własnych. Dwukrotnie awizowana przesyłka nie została podjęta przez adresata i pozostawiona w aktach sprawy z adnotacją, że doręczenie uznano za dokonane w dniu 26 listopada 2012 r. W dniu 18 grudnia 2012 r. skarżący zwrócił się do Sądu o ponowne doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wyrok został przesłany skarżącemu wraz z informacją, że skuteczne doręczenie pisma nastąpiło już w dniu 26 listopada 2012 r. w trybie art. 73 §1- 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej jako P.p.s.a.). W dniu 20 grudnia 2012 r. Okręgowa Rada Radców Prawnych wyznaczyła W. K. nowego pełnomocnika do reprezentowania go w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 349/12 w osobie I. K. Sporządzona przez pełnomocnika skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 349/12 została skierowana do sądu w dniu 31 stycznia 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w czasie, w którym bez własnej winy nie mógł on korzystać z profesjonalnej pomocy prawnej. Nowy pełnomocnik został bowiem wyznaczony w dniu 20 grudnia 2013 r., przy czym zawiadomienie go o tym fakcie doręczono mu dopiero w dniu 2 stycznia 2013 r. W okresie od 26 listopada 2012 r. do 20 grudnia 2012 r., skarżący nie był zatem reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co uniemożliwiło mu wniesienie skargi kasacyjnej z zachowaniem wymogu z 175 § 1 P.p.s.a. Pełnomocnik podkreślił końcowo, że złożony wniosek spełnia wszelkie warunki określone w art. 87 P.p.s.a., w tym został przez niego terminowo wniesiony. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA o sygn. akt I FZ 198/06, dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.) jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Wniesienie skargi kasacyjnej (dzień 31 stycznia 2013 r.) nastąpiło zatem z zachowaniem ww. terminów, gdyż nastąpiło w ciągu 30 dni od dnia zawiadomienie pełnomocnika o wyznaczaniu go pełnomocnikiem z urzędu (dzień 2 stycznia 2013 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Dokonywanie czynności przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć m.in. zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie mówi art. 85 P.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie dyspozycji przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 87 ustawy to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia takiego wniosku i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Podkreślić należy, iż brak winy w uchybieniu terminowi można przyjąć tylko wtedy gdy strona nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W razie, gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia terminu świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy – w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Mając na uwadze treść art. 177 § 1 w zw. z art. 73 § 4 i art. 83 § 2 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie rozpoczął swój bieg w dniu 27 listopada 2012 r. i bezskutecznie upłynął z dniem 27 grudnia 2012 r. Stan faktyczny niniejszej sprawy potwierdza, że w tym okresie skarżący nie miał realnej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Nowy pełnomocnik strony został co prawda wyznaczony już w dniu 20 grudnia 2012 r., został jednak o tym zawiadomiony dopiero w dniu 2 stycznia 2013 r., a więc już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd podziela stanowisko wyrażone m.in. w powołanym przez stronę skarżącą wyroku WSA w Krakowie, o sygn. akt I SA/Kr 345/11, że skoro ustawa P.p.s.a. wprowadza wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, rozstrzyganie w przedmiocie wniosku o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu stanowi niezależną od strony przeszkodę do wniesienia skargi w ustawowym terminie. Bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, z powodu wcześniejszego wypowiedzenia pełnomocnictwa E. T., przypadł na okres oczekiwania przez skarżącego na wyznaczanie kolejnego już pełnomocnika z urzędu w tej samej sprawie. Okoliczność ta musi jednak pozostać bez znaczenia dla rozważenia zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Wypowiedzenie pełnomocnictwa konkretnemu pełnomocnikowi nie może być utożsamiane z rezygnacją z prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2009 r., II FZ 444/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z tych względów Sąd stwierdza, że cofnięcie pełnomocnictwa z powodu utraty zaufania do pełnomocnika wyznaczonego z urzędu nie może być uznawane za okoliczność zawinioną przez skarżącego, wobec czego w sprawie wykazano brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W przypadku skarg kasacyjnych spóźnionych na skutek oczekiwania na wyznaczanie pełnomocnika z urzędu, kwestia zgodnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. czasu dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Wyrażane w tym zakresie w orzecznictwie poglądy nie są jednak spójne. W powołanym przez stronę skarżącą orzeczeniu NSA o sygn. akt I FZ 198/06, wskazano, że za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia do o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Stanowisko odmienne zostało zaprezentowane m.in. w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 124/12 (postanowienia opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzeczeniu tym Sąd potwierdził, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie. Uznał jednak, że taką możność pełnomocnik z urzędu zyskuje w chwili zapoznania się z aktami sprawy, co umożliwia staranne sporządzenie pisma procesowego w zakreślonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. terminie 7 dni. Wyznaczona w dniu 20 grudnia 2012 r. na pełnomocnika z urzędu I. K. została zawiadomiona o tym fakcie w dniu 2 stycznia 2013 r. Pomimo, że pełnomocnik został wyznaczony jeszcze w czasie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zapoznał się z aktami sprawy dopiero w dniu 10 stycznia 2013 r. i wniósł skargę kasacyjną w dniu 31 stycznia 2013 r., Sąd przychylił się do pierwszego z opisanych stanowisk i uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony we właściwym czasie. Zajęte w tym zakresie przez Sąd stanowisko daje skarżącemu możliwość rzeczywistego skorzystania z przysługującemu na mocy art. 45 Konstytucji prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 p.p.s.a.