III SA/Gd 350/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na stanowisko Rady Miejskiej w B. z dnia 11 września 2013 r. w przedmiocie rozbiórki pomnika postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 3 lipca 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 11 lipca 2014 r.), W. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazano, że wnioskodawcy odebrano bydło i sprzęt rolniczy, które służyły do prowadzenia produkcji rolnej. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączono dokumenty z prowadzonych przeciwko wnioskodawcy spraw egzekucyjnych z lat 2007 – 2012, dwa zarządzenia Prezesa Sadu Rejonowego w B. z dnia 11 października 2012 r. w przedmiocie umorzenia kosztów sądowych oraz sentencję postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Z uwagi na to, że oświadczenia zawarte w formularzu PPF okazały się niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lipca 2014 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: a) oświadczenia czy wnioskodawca jest obecnie zatrudniony, otrzymuje świadczenia emerytalno – rentowe bądź pomoc finansową od członków rodziny; w przypadku odpowiedzi przeczącej wnioskodawca winien był wskazać z jakich środków zaspokaja swoje podstawowe potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem; b) oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był przedłożyć kopię dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; c) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); d) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy; e) oświadczenia czy w okresie ostatnich dwóch lat wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego (gminom, powiatom), osobom prawnym lub osobom fizycznym; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, sygnatury prowadzonych spraw, daty wydanych orzeczeń oraz informację o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz; f) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania wraz z dokumentami je potwierdzającymi w okresie ostatnich trzech miesięcy; g) oświadczenia czy wnioskodawca pozostaje nadal w związku małżeńskim; jeżeli tak wnioskodawca winien był przedstawić dokumenty obrazujące wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto małżonki oraz dokumenty obrazujące jej stan majątkowy, w tym posiadane przez nią nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, w tym zarejestrowane na małżonkę pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez małżonkę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. W dniu 4 sierpnia 2014 r. wnioskodawca wysłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pismo, w którym wskazał, że: - nie otrzymuje świadczeń emerytalno – rentowych; - nie jest osobą zatrudnioną; - nie ma środków na utrzymanie; - nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej; - nie posiada pojazdów mechanicznych; - posiada zadłużenie wobec KRUS, urzędów i innych instytucji aczkolwiek nie ma dokumentów obrazujących to zadłużenie; - nie wnosił pozwów przeciwko Skarbowi Państwa. Wnioskodawca podał ponadto, że pozostaje w związku małżeńskim, w którym zniesiono majątkową wspólność ustawową. W związku z tym wnioskodawca nie jest w stanie odnieść się do stanu majątkowego i dochodów generowanych przez małżonkę. W tym stanie należało wskazać, co następuje. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie takich okoliczności należy zatem do strony wnioskującej, która powinna w treści składanego formularza PPF dokładnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Prawa pomocy należy odmówić, jeżeli podawane fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami i oświadczeniami dotyczącymi majątku i dochodów. O dostatecznym udowodnieniu okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje sąd (referendarz), który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może na podstawie art. 255 ww. ustawy wezwać do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych dokumentów i oświadczeń wykazała, że dane co do sytuacji materialnej wnioskodawcy są dalece rozbieżne a sam wnioskodawca nie chce usunąć wszelkich zaistniałych w tej materii niejasności. Co warte podkreślenia, referendarz sądowy nie jest zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych z uwagi na postawę danego wnioskodawcy nie jest możliwa. Takiej oceny nie sposób dokonać w niniejszej sprawie a przyczyną takiego stanu rzeczy jest postawa samego wnioskodawcy. Pierwszą okolicznością przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy jest niekompletność oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. Warto bowiem zauważyć, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawarto jakichkolwiek danych, które w istocie mogłyby obrazować sytuację majątkową wnioskodawcy. Wszystkie rubryki formularza PPF mające zobrazować ww. okoliczności faktyczne (tj. rubryki od 7 do 11) zostały przez wnioskodawcę wypełnione sformułowaniem "nie posiadam", względnie brak". Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego obecnej, rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też zarządzeniem z dnia 16 lipca 2014 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty należy w tej materii złożyć. Podkreślić należy, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy w postaci niedostarczenia dokumentów bądź niezłożenia wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z pisemnej odpowiedzi udzielonej na powyższe wezwanie wynikało, że wnioskodawca nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów oraz nie posiada jakiegokolwiek majątku. Mając na uwadze podane przez wnioskodawcę okoliczności należy wskazać, że ww. nie jest w stanie racjonalnie wyjaśnić jak przy braku jakichkolwiek źródeł dochodu jest w stanie pokrywać koszty swojej codziennej egzystencji. W ocenie referendarza może to oznaczać, że skarżący posiada źródła dochodu, które w niniejszej sprawie nie zostały ujawnione pomimo stosownego obowiązku. Wnioskodawca musi mieć zaś świadomość, że chcąc skorzystać z prawa pomocy winien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do sytuacji materialnej, a także potwierdzania podnoszonych okoliczności stosownymi dokumentami. W rozpatrywanym przypadku wnioskodawca nie dołożył zaś wszelkich starań, by w sposób zupełny i zgodny z rzeczywistością zobrazować swoją aktualną sytuację majątkową i aktualne możliwości płatnicze. Powyższego zapatrywania nie mogą w sposób automatyczny zmienić dokumenty z prowadzonych postępowań egzekucyjnych (z lat 2007 – 2012), zarządzenia w przedmiocie umorzenia należności sądowych (z roku 2012) jak i fakt przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w postępowaniu o sygnaturze II GZ 644/13. Należy mieć bowiem na uwadze, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się indywidualnie, zestawiając należycie wykazaną i udokumentowaną aktualną sytuację materialną strony z wysokością obciążających stronę kosztów danego postępowania. Za uznaniem, że wnioskodawca nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przemawia również fakt, iż w niniejszym postępowaniu wnioskodawca w celu sporządzenia środka odwoławczego skorzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, którego ustanowienie musiało wiązać się z wygenerowaniem określonych nakładów finansowych. Okoliczność ta w oczywisty sposób kontrastuje w ocenie referendarza ze wskazywanym przez wnioskodawcę brakiem jakichkolwiek dochodów. W reasumpcji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.