III SA/Gd 360/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Wojewody z dnia 14 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi K.P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), zawierającą należny podatek od towarów i usług- tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 10 czerwca 2008 r. nr [...] Burmistrz Miasta, powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz.993) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego w L. ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na wniosek najemcy lokalu E. M. zostało wszczęte postępowanie o wymeldowanie J. M. Organ ustalił na podstawie zeznań wnioskodawcy, że 4 lata temu jego syn J. dobrowolnie opuścił lokal w L. przy ul. [...]. Od tej pory nie utrzymuje z nim kontaktu i nie wie gdzie przebywa. W toku postępowania J. M. potwierdził fakt opuszczenia lokalu i podał, że klucze zwrócił ojcu dobrowolnie bo nie chciał awantur. Zostawił w lokalu rzeczy osobiste. Świadkowie zeznający w sprawie podali, że J. M. nie jest widywany w miejscu zameldowania. Oceniając zebrany materiał dowodowy, organ pierwszej instancji uznał, że brak wystąpienia z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania, mimo pouczenia w tym zakresie, świadczy, że J. M. opuścił lokal trwale i dobrowolnie co skutkuje koniecznością jego wymeldowania. W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. podniósł, iż nie zgadza się na wymeldowanie bo nie ma gdzie mieszkać i jest bezdomny. Podał, że oddał dobrowolnie klucze ojcu bo nie chciał awantur ale liczył na to, że po jakimś czasie wróci do domu. Zostawił tam swoje rzeczy osobiste. Nie występował z pozwem o ochronę naruszonego posiadania, gdyż nie było go stać na poradę prawną a samodzielnie nie potrafił wystąpić z pozwem ze względu na niepełnosprawność i jedynie podstawowe wykształcenie. Rozpoznając odwołanie J. M. Wojewoda decyzją z dnia 14 lipca 2008r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy J. M. trwale i dobrowolnie opuścił omawiany lokal. Jak bowiem ustalono zamieszkuje on w innym miejscu. Zgromadzony materiał dowodowy w ocenie organu odwoławczego potwierdził, że sporny lokal nie jest centrum życiowym J. M. Świadkowie, których przesłuchano na okoliczność jego zamieszkiwania potwierdzili, że skarżący w przedmiotowym lokalu aktualnie nie zamieszkuje. Natomiast sam zainteresowany nie podjął żadnych działań prawnych aby powtórnie w lokalu zamieszkać i brak środków finansowych nie stanowi tu wytłumaczenia bo zawsze można zwrócić się do sądu o zwolnienie z kosztów sądowych. Organ podkreślił, że instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny i powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny. W skardze J. M. podniósł kolejny raz, iż opuszczenie przez niego lokalu nie było dobrowolne. Został do tego zmuszony przez najbliższą rodzinę. Natomiast niepełnosprawność spowodowała, że nie potrafił skutecznie walczyć o powrót do mieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podnieść należy, że istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest jedynie ustalenie czy strona skarżąca mieszka w spornym lokalu, a jeśli nie – czy opuściła go w sposób trwały i dobrowolny. Organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy przyjęły za udowodnione, że skarżący z własnej woli opuścił sporny lokal. Ustalenie to, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2002 r. nr 87, poz. 960 ze zm.), jako podstawy prawnej wymeldowania zostało w ocenie Sądu należycie ocenione i udowodnione w toku postępowania administracyjnego. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy stanowił, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, przy czym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie K 20/01, kwestia uprawnień do przebywania w lokalu nie ma znaczenia w postępowaniu o wymeldowanie z miejsca stałego pobytu. Obecnie badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (por. wyrok NSA z 23.04.2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej Lex nr 50123). Z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że "opuszczenie" spornego lokalu przez stronę skarżącą miało charakter trwały i wynikało z jej woli, tak jak wymaga tego dyspozycja art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zauważyć bowiem należy, że nawet pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym lokalu. Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd uznał za zasadne wnioski jakie wyciągnął organ odnośnie jego twierdzeń, iż opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego i pozbawione było cech dobrowolności. Brak podjęcia jakichkolwiek działań prawnych mających na celu powrót do lokalu, dowodzi o braku takiego zamiaru. Usprawiedliwieniem nie może być brak umiejętności radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, na które powołuje się skarżący, z uwagi na niskie wykształcenie i inwalidztwo. Zauważyć trzeba, iż w niniejszym postępowaniu skarżący potrafił sobie poradzić mimo, że jego sytuacja nie uległa poprawie. Podkreślić należy, iż w toku postępowania przed organami administracji, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów przemawiających za jego stanowiskiem. Podał, że klucze ojcu zwrócił dobrowolnie i nie chcąc awantur lokal opuścił ale też, na co wyżej wskazano, nie podjął żadnych skutecznych działań zgodnie z prawem, aby do lokalu wrócić. Świadkowie obcy dla skarżącego zeznali, że nie jest on widywany w miejscu stałego zamieszkania a on sam nie kwestionuje faktu, że od czterech lat w lokalu już nie zamieszkuje, tym samym zasadnie organy ustaliły, że lokal nr [...] przy ul. [...] w L. nie stanowi dla niego centrum życiowego. Z tych względów Sąd nie znalazł podstaw aby zarzucić zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego, Sąd podkreśla, iż instytucja zameldowania po przywołanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego ma charakter wyłącznie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby, co oznacza, że ani organy administracji publicznej ani dokonujący kontroli ich decyzji sąd administracyjny nie zajmuje się w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie tytułem prawnym do lokalu, będącego przedmiotem postępowania. Z powyższego wynika, iż osobie, która faktycznie zamieszkuje w lokalu, organ ewidencyjny nie może odmówić w nim zameldowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.