III SA/Gd 364/11
WyrokWSA w Gdańsku2011-11-17
Skład orzekający: Felicja Kajut, Tamara Dziełakowska, Jacek Hyla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, wydana z powodu nieuzyskania zaliczenia roku, wymaga szczegółowego uzasadnienia uwzględniającego okoliczności łagodzące i czy organ odwoławczy prawidłowo ocenił charakter pisma studenta jako odwołanie, a nie prośbę o ponowne wpisanie na listę?Ratio decidendi
Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, nawet jeśli przesłanka formalna (nieuzyskanie zaliczenia roku) jest spełniona, wymaga od organu wykazania, że w konkretnym przypadku musiało zapaść takie rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Organ musi rozważyć okoliczności łagodzące, takie jak problemy zdrowotne studenta lub jego rodziny, i szczegółowo uzasadnić swoją decyzję. Ponadto, organ ma obowiązek wyjaśnić intencje studenta w przypadku niejasności co do charakteru jego pisma procesowego, aby uniknąć szkody wynikającej z nieznajomości prawa.Stan faktyczny
Studentka D. T. została skreślona z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia roku. Po utrzymaniu decyzji przez Rektora, studentka wniosła skargę do WSA, która została oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na brak prawidłowego uzasadnienia decyzji organów oraz wadliwą ocenę charakteru pisma studentki. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dziekana.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Rektora oraz decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; zasądza od Rektora na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędzia NSA Jacek Hyla, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego [...] z dnia 25 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego [...] Uniwersytetu Medycznego [...] z dnia 22 września 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego [...] na rzecz skarżącej D. T. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 22 września 2009 r. (nr [...]) Dziekan Wydziału Lekarskiego [...] działając na podstawie art. 190 ust. 2 w zw. z art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i § 27 pkt 2 ppkt 2 Regulaminu Studiów [...] z dnia 29 marca 2007 r. w zw. z § 40 pkt 13 Statutu [...] z dnia 1 września 2006 r. skreślił z dniem 22 września 2009 r. D. E. T. z listy studentów IV roku, kierunek – Lekarski – z powodu - jak to wskazano w jednodaniowym uzasadnieniu decyzji - nie uzyskania zaliczenia roku. W treści decyzji zawarto nadto pouczenie, że "osoba, która została skreślona z listy studentów może uzyskać zezwolenie na ponowne podjęcie studiów zgodnie z postanowieniami § 28 Regulaminu Studiów [...] w G. z dnia 29 marca 2007r.".
W piśmie z dnia 25 września 2009 r. zatytułowanym "podanie" D. T. wskazała, że w istocie o fakcie skreślenia przesądziło niezaliczenie 3 fakultetów, tj. "Choroba jako stres", "Gastroenterologia" i "Alergologia". Na przedmiot "Choroby wewnętrzne" odwołująca nie mogła uczęszczać, gdyż na roku IV miała warunek z "Propedeutyki chorób wewnętrznych" z III roku. Z kolei choroba nowotworowa ojca i konieczność częstych wyjazdów uniemożliwiały jej obecność na zajęciach.
Decyzją z dnia 25 marca 2010 r. nr [...] Rektor [...] działając na podstawie art. 190 ust. 3 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów [...] w zw. z § 40 pkt 13 Statutu w/w uczelni utrzymał w mocy w/w zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w roku akademickim 2006/2007 D. T. – studentka III roku studiów stacjonarnych na kierunku lekarskim nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu "Propedeutyka chorób wewnętrznych" odbywanego na III roku studiów zgodnie i ich harmonogramem. Studentka uzyskała wpis warunkowy na IV rok studiów w roku akademickim 2007/2008, na którym nie uzyskała zaliczenia z przedmiotów "Patomorfologia", "Farmakologia i toksykologia", "Dermatologia i wenerologia" oraz "Psychiatria". Nie został zaliczony przedmiot objęty wpisem warunkowym z III roku studiów.
Pomimo zapewnień ze strony studentki w trakcie powtarzania IV roku studiów studentka nie uzyskała zaliczenia z odbywanych na IV roku przedmiotów: "Choroba jako stres – style radzenia sobie ze stresem", "Alergologia praktyczna" i "Postępy w gastroenterologii", a tym samym po raz kolejny nie uzyskała zaliczenia IV roku studiów.
Zgodnie zaś z § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów [...] w zw. z art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nie uzyskania zaliczenia roku studiów i nie uzyskania warunkowego wpisu na następny rok studiów albo zezwolenia na powtarzanie roku. Zgodnie bowiem z § 15 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] warunkiem zaliczenia roku studiów jest uzyskanie zaliczeń wszystkich kontrolowanych zajęć dydaktycznych i praktyk przewidzianych w planie studiów danego roku oraz uzyskanie, co najmniej dostatecznej oceny ze wszystkich egzaminów przewidzianych w harmonogramie sesji egzaminacyjnej.
Jak wskazuje w/w stan faktyczny odwołująca się nie spełniła w/w wymogów uzyskania zaliczenia roku studiów, co w świetle § 24 pkt 3 Regulaminu Studiów [...] upoważniało dziekana do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D.T. działając przez pełnomocnika wniosła o uchylenie decyzji Rektora [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że organ I instancji wydał prawidłową decyzję;
- naruszenie art. 107 ust. 1 oraz art. 11 w/w aktu prawnego polegające na wadliwym wskazaniu podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca w roku akademickim 2006/2007 nie zaliczyła przedmiotu "Propedeutyka chorób wewnętrznych" co wynikało z nieporozumienia powstałego na skutek różnic programowych pomiędzy harmonogramami sesji egzaminacyjnej [...] w G. a [...] w B., z której skarżąca się przeniosła. W B. zaliczyła w/w przedmiot bez konieczności zdawania egzaminu, wymaganego z kolei w G.. Skarżąca będąc zaś przekonaną o posiadaniu stosownego zaliczenia nie zgłosiła się na zajęcia z "Propedeutyki chorób wewnętrznych" i nie podeszła do egzaminu, co oznaczało niezaliczenie przedmiotu.
Następnie skarżąca z uwagi na problemy zdrowotne nie zaliczyła całości IV roku studiów.
Wskutek decyzji o możliwości powtarzania roku skarżąca podjęła studia na IV roku studiów w roku akademickim 2008/2009, w toku którego zaliczyła warunek z "Propedeutyki chorób wewnętrznych" oraz przedmioty wynikające z harmonogramu za wyjątkiem "Chorób wewnętrznych" oraz fakultetów - "Choroba jako stres – style radzenia sobie ze stresem", "Alergologia praktyczna" i "Postępy w gastroenterologii".
W sytuacji skarżącej niemożliwym było więc zaliczenie przedmiotu "Choroby wewnętrzne" gdyż warunkowo powtarzała "Propedeutykę chorób wewnętrznych".
Mając zaś na uwadze system punktowy ECTS należy wskazać, że skarżąca uzyskując zaliczenie z "Chorób wewnętrznych" mogłaby zaliczyć IV rok pomimo niezaliczenia w/w przedmiotów fakultatywnych.
W osnowie swej decyzji Rektor powołał się na § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów a w uzasadnieniu na § 24 pkt 3 tegoż regulaminu. W ocenie skarżącej taka sytuacja jest niedopuszczalna gdyż jednoczesne zastosowanie w/w przepisów jest niemożliwe. § 27 w/w aktu umożliwia bowiem wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów; z kolei § 24 pkt 3 nakazuje wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty zawarte w skardze za niezasadne.
W piśmie z dnia 17 sierpnia 2010 r. skarżąca podtrzymała wywody zawarte w skardze dodając, że organ dokonał ustaleń faktycznych w sposób dowolny. Co więcej, nie można błędnie wskazanej podstawy prawnej uznać za omyłkę pisarską. Powołanie podstawy prawnej decyzji ma bowiem kluczowe znaczenie w każdym postępowaniu.
W piśmie z dnia 8 września 2010 r. stanowiącym uzupełnienie skargi skarżąca podniosła zarzuty: naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 2, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 i art. 109 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, nieodpowiedniego zastosowania § 40 ust. 1 pkt 13 Statutu [...] oraz niezastosowania § 12 ust. 3, § 15 ust. 4 i § 28 ust. 1 Regulaminu Studiów w/w uczelni w zw. z art. 2, art. 7 i art. 87 Konstytucji RP. Następnie na rozprawie w dni 16 września 2010 roku cofnęła powyższe zarzuty.
Wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że D. T. nie zaliczyła trzech przedmiotów fakultatywnych na które zapisała się w powtarzanym IV roku studiów i które uwzględniał plan studiów tj.: "Choroba jako stres – style radzenia sobie ze stresem", "Alergologia praktyczna", "Postępy w gastroenterologii". Przedmioty te, jak wynika z regulaminów dydaktycznych, są przedmiotami kontrolowanymi a warunkiem ich zaliczenia jest obecność kontrolowana na każdych zajęciach. A zatem za zasadne uznać należało argumenty organu, że niezaliczenie tych przedmiotów skutkowało brakiem możliwości zaliczenia powtarzanego przez studentkę IV roku studiów.
W ocenie Sądu wskazanie przez organ w zaskarżonej decyzji na obowiązujący § 15 ust. 2 Regulaminu studiów, którego przesłanki w niniejszej sprawie zostały spełnione powoduje, iż rozstrzygnięcia organu nie można uznać za dowolne.
Nadto w ocenie Sadu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 77 § 1 w zw. z art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy rozpatrzył bowiem w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazując przyczynę skreślenia z listy studentów.
Z kolei pismem z dnia 25 września 2009 roku skarżąca zwróciła się "o ponowne wpisanie na listę studentów [...]" i skierowała je do organu odwoławczego a nie do Dziekana Wydziału Lekarskiego. Tym samym pismo to zostało potraktowane jako odwołanie od decyzji z dnia 22 września 2009 roku. W świetle oświadczenia złożonego przez skarżącą na rozprawie w dniu 16 września 2010 roku nie ulegało zaś wątpliwości, że jej pismo z dnia 25 września 2009 roku organ potraktował prawidłowo rozpoznając je jako odwołanie od decyzji a nie pisemną prośbę o wydanie przez Dziekana decyzji o jakiej mowa w § 15 ust. 4 Regulaminu studiów z dnia 29 czerwca 2009 r.
W następstwie skargi kasacyjnej skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r. uchylił w/w wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że jednozdaniowe uzasadnienie decyzji Dziekana Wydziału Lekarskiego [...] z dnia 22 września 2009 r. ograniczało się do stwierdzenia, że skreślenie nastąpiło z powodu nieuzyskania zaliczenia roku. Z kolei, w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego jako przyczynę skreślenia skarżącej z listy studentów wskazano nieuzyskanie zaliczenia z odbywanych na IV roku przedmiotów (fakultatywnych): "Choroba jako stres – style radzenia sobie ze stresem", "Alergologia praktyczna" i "Postępy w gastroenterologii", a także, iż po raz kolejny nie uzyskała ona zaliczenia IV roku studiów. Z uzasadnienie tej decyzji wynika zatem, że Rektor [...] skupił się na podaniu okoliczności, z powodu których nastąpiło skreślenie, lecz nie rozważył, czy w sprawie istniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Tymczasem skarżąca w pismach z dnia: 25 września 2009 r. oraz 3 marca 2010 r. zwracała uwagę na własne problemy zdrowotne oraz chorobę jej ojca. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestia ta nie została wyjaśniona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że decyzje organów obu instancji nie zawierają uzasadnienia wskazującego na podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji nie zauważył zaś, iż brak prawidłowego uzasadnienia decyzji w przypadku, jej zaskarżenia uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego oraz czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Ponadto Sąd pierwszej instancji przyjął, iż organ odwoławczy prawidłowo uznał, że intencją pisma D. T. z dnia 25 września 2009 r. było zaskarżenie decyzji o skreśleniu jej z listy studentów, a nie ponowne wpisanie jej na listę studentów na podstawie przepisów Regulaminu Studiów [...] z dnia 29 marca 2007 r. Tymczasem w sytuacji, gdy w decyzji organu pierwszej instancji zawierającej jednozdaniowe uzasadnienie zawarto pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania, w którym wskazano organ do którego winno być ono skierowane, ale jednocześnie zamieszczono informację o możliwości złożenia wniosku o ponowne wpisanie na listę studentów, przy ustaleniu charakteru wniesionego przez skarżącą pisma z dnia 25 marca 2009 r. nazwanego "podaniem" z uwagi na jego treść niezbędne było wyjaśnienie jej intencji. Obowiązkiem organu było bowiem przekazanie skarżącej informacji o sytuacji procesowej w zależności od złożonego środka obrony jej praw tak, aby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek dokładnego ustalenia przedmiotu żądania zgłoszonego przez skarżącą wynika przed wszystkim z przepisów określających ogólne zasady postępowania, w tym z art. 9 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola rozstrzygnięć wydanych w niniejszej sprawie dokonana w oparciu o powyższe kryterium prowadzi do wniosku, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Decyzja organu odwoławczego, jak również decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało ich uchyleniem w całości.
Stosownie do art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa cyt. przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji.
Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, bądź po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny.
Odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy podnieść należy, iż brak jest przesłanek, które dopuszczałyby odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/08. Oznacza to, że dalsze rozważania dotyczące legalności zaskarżonej decyzji Rektora [...] muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko, jakie Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował w powołanym orzeczeniu.
Jak wynika z ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. .U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej zwana ustawą o szkolnictwie wyższym) jej przepisy – wraz ze statutem i regulaminem studiów - normują – między innymi – prawa i obowiązki zarówno studentów uczelni jak i – organów wyższych uczelni, do których odnoszą się przepisy tej ustawy.
Zgodnie z art. 160 ust. 1 cyt. ustawy organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.
W art. 190 ust. 2 pkt. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym postanowiono, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej (dziekan) może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, czyli – że w wymienionych przypadkach istnieje możliwość fakultatywnego skreślenia studenta z listy studentów ( w odróżnieniu od sytuacji obligatoryjnego skreślenia – art. 190 ust. 1 ustawy, gdzie postanowiono, w jakich sytuacjach dziekan skreśla studenta z listy ). Wynika z powyższego, że na organie orzekającym o skreśleniu studenta z listy studentów ciąży obowiązek wykazania, że w danym konkretnym przypadku zachodzi wymieniona w ustawie o szkolnictwie przesłanka uzasadniająca wydanie takiej decyzji.
Z kolei stosownie do § 15 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji warunkiem zaliczenia roku studiów jest uzyskanie zaliczeń wszystkich kontrolowanych zajęć dydaktycznych i praktyk przewidzianych w planie studiów danego roku oraz uzyskanie, co najmniej dostatecznej oceny ze wszystkich egzaminów przewidzianych w harmonogramie sesji egzaminacyjnej, co warunkuje uzyskanie wymaganej liczby punktów ECTS.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 omawianej ustawy do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Sprawa skreślenia studenta z listy należy do wymienionych kategorii spraw, zatem do podejmowanych decyzji w tym przedmiocie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.
Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., o którym mowa w cytowanym art. 207 ustawy polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy oraz zapewnienia gwarancji procesowych wynikających z przepisów k.p.a.
W utrwalonym od lat orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, działanie organu nie może polegać wyłącznie na wykazaniu, że została spełniona przesłanka niezaliczenia semestru ( roku), lecz winien on również w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadnić, że w sprawie tej musiało zapaść takie a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym ( por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 572/09 LEX nr 523031). W tym miejscu przytoczyć należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10 zwrócił uwagę, że brak prawidłowego uzasadnienia decyzji wydanych w tego rodzaju sprawach daje podstawę do postawienia organom skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 Kpa), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji ogranicza się do stwierdzenie, że skreślenie nastąpiło z powodu nieuzyskania zaliczenia roku, tym samym decyzja ta nie odpowiada standardom przewidzianym dla decyzji wydawanych w tego rodzaju sprawach, czego nie zauważył organ odwoławczy utrzymując tę decyzję w mocy. Tym samym organ ten dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny na wynik sprawy, winien był bowiem decyzję organu pierwszej instancji uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ ( art. 138 § 2 k.p.a.) bądź na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić tę decyzję i wydać nowe orzeczenie w sprawie.
Mając na uwadze, że organowi odwoławczemu przysługują zarówno kompetencje kontrolne jak i merytoryczne, winien on sprawę rozpatrzyć nie tylko z punktu widzenia kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale nadto winien te sprawę rozpoznać merytorycznie, uwzględniając zgłoszone w odwołaniu zarzuty i zajmując w tej kwestii odpowiednie stanowisko w wydanej przez siebie decyzji. Powyższe wynika zwłaszcza z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Zdaniem Sądu w/w zasada nie znajduje żadnego ograniczenie w przypadku postępowania odwoławczego w sprawie skreślenia z listy studentów.
W niniejszej sprawie, poza wskazanymi powyżej uchybieniami organu odwoławczego, również uzasadnienie wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom. Podano w nim, że przyczyną skreślenia skarżącej z listy studentów było nieuzyskanie zaliczenia z odbywanych na IV roku trzech przedmiotów kontrolowanych, zatem po raz kolejny nie uzyskała ona zaliczenia IV roku studiów. Z powyższego wynika, że Rektor [...] skupił się na podaniu okoliczności, z powodu których nastąpiło skreślenie skarżącej z listy studentów, nie rozważył on natomiast, czy w sprawie istniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Skarżąca w pismach z dnia: 25 września 2009 r. oraz 3 marca 2010 r. zwracała uwagę na własne problemy zdrowotne oraz chorobę jej ojca, jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestia ta nie została wyjaśniona.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe daje podstawę do stwierdzenia, że orzekając w sprawie organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 107 § 3, art. 9, art. 10 art. 11 i art. 15 oraz 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w stopniu mającym istotny na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę kasacyjną D. T., Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10 wskazał również, że organ odwoławczy wadliwie dokonał oceny charakteru pisma skarżącej z dnia 25 marca 2009r. W decyzji organu pierwszej instancji zawarto pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania, ale jednocześnie zamieszczono informację o możliwości złożenia wniosku o ponowne wpisanie na listę studentów, zatem przy ustaleniu charakteru wniesionego przez skarżącą pisma z dnia 25 marca 2009 r. nazwanego podaniem - z uwagi na jego treść - niezbędne było wyjaśnienie jej intencji. Tymczasem organ odwoławczy nieprawidłowo uznał, że intencją tego pisma skarżącej było zaskarżenie decyzji o skreśleniu jej z listy studentów, a nie ponowne wpisanie jej na listę studentów na podstawie przepisów Regulaminu Studiów [...] z dnia 29 marca 2007 r. Sąd II instancji podkreślił, że w tej sytuacji obowiązkiem organu było przekazanie skarżącej informacji o sytuacji procesowej w zależności od złożonego środka obrony jej praw tak, aby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek dokładnego ustalenia przedmiotu żądania zgłoszonego przez skarżącą wynika przed wszystkim z przepisów określających ogólne zasady postępowania, w tym z art. 9 K.p.a. ( podobnie por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r., I OSK 1661/10, LEX nr 745118).
Biorąc zatem pod uwagę opisane naruszenia przepisów procesowych, dostrzeżone w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji Rektora [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzuty skargi, których przedmiotem były powyższe kwestie należało uznać za zasadne.
Z kolei z uwagi na wady, jakimi było dotknięte postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, jako przedwczesne należy ocenić sformułowane przez skarżącą zarzuty co do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Reasumując powyższe należy wskazać, że dokonana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10, wykładnia prawa, którą jest związany Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, nie może wykraczać poza zakres kontroli i orzekania wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej. Zatem Sąd, któremu przedmiotowa sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia gdyż jest on związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni powyższe stanowisko, a po przeprowadzeniu postępowania podejmie rozstrzygnięcie stosowne do poczynionych ustaleń.
Mając powyższe na względzie, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło