III SA/Gd 370/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia 25 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia 11 czerwca 2008 r. nr [...], 2. przyznaje adwokatowi A. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), zawierającą należny podatek od towarów i usług- tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana. Wojewoda [...] decyzją z dnia 25 lipca 2008 r. po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 11 czerwca 2008 r. orzekającej o wymeldowaniu odwołującej się z pobytu stałego w miejscowości [...] w gminie [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego. Z wnioskiem o wymeldowanie A. M. wystąpił R. M. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym kontroli meldunkowej przez funkcjonariuszy policji oraz rozprawy administracyjnej, organ I instancji ustalił, że A. M. nie zamieszkuje stale w lokalu, w którym jest zameldowana, natomiast pojawia się w nim jedynie sporadycznie. Ustalenia organu I instancji stanowiły podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu A. M. z pobytu stałego. Odwołanie od tej decyzji wniosła A. M. podnosząc, iż zamieszkuje w lokalu, w którym jest zameldowana. W jej ocenie, zeznania świadków złożone podczas rozprawy administracyjnej są niezgodne z prawdą. Odwołująca się pozostaje w konflikcie z rodzicami, którzy nie przekazują korespondencji kierowanej do córki, stąd zdarza się, że nie może złożyć wyjaśnień w sprawie. Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, organ odwoławczy podniósł, iż materiał dowodowy w sprawie usprawiedliwiał wniosek, iż odwołująca się nie zamieszkiwała stale w miejscu zameldowania. Podczas rozprawy administracyjnej świadkowie zeznali, że nie widywali jej w lokalu; kierowana do A. M. korespondencja wracała nieodebrana do nadawcy. Sama zainteresowana w toku postępowania wyjaśniała, że rodzicom zależy na odebraniu jej praw rodzicielskich, gdyż chcą być rodziną zastępczą dla dzieci odwołującej się. Ponadto podniosła, że zamieszkuje w spornym lokalu i opuszcza go jedynie w celu poszukiwania pracy albo załatwienia ważnych spraw życiowych. W związku z tymi wyjaśnieniami, dokonano oględzin miejsca zamieszkania A.M., lecz podczas tej czynności strona była nieobecna, zaś rodzice strony ponownie potwierdzili, że ich córka nie zamieszkuje w lokalu, bywa w nim natomiast sporadycznie, często pijana, sprowadzając obcych mężczyzn. Ponadto ustalono, że w lokalu nie ma mebli należących do odwołującej się, nie ma ona swojego pokoju, zaś z rzeczy osobistych pozostała jedynie bluzka i sweter. Podczas ponownych oględzin w dniu 21 maja 2008 r. zastano A. M. W lokalu znajdowały się rzeczy osobiste (odzież i obuwie), jednak trudno było stwierdzić czy faktycznie należały one do odwołującej się. W mieszkaniu nie było natomiast przedmiotów użytku domowego należących do odwołującej się, nawet łóżka. Według złożonych wyjaśnień, odwołująca się korzysta z mebli i sprzętów należących do rodziców. Z powyższych ustaleń organ odwoławczy wywiódł, że odwołująca się nie zamieszkuje stale w przedmiotowym lokalu i miejsce to nie jest dla niej centrum życiowym. W ocenie organu podnoszony zarzut odbierania przez matkę korespondencji, kierowanej do odwołującej się, potwierdza jedynie fakt nieobecności A. M. w lokalu na stałe. Nie stwierdzono również okoliczności, które podważałyby wiarygodność wyjaśnień składanych podczas rozprawy administracyjnej oraz konieczność ich weryfikacji. A. M. zaskarżyła decyzję Wojewody [...] z dnia 25 lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której powtórzyła co do zasady argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącej, rozprawa administracyjna przeprowadzona została "niesprawiedliwie", zaś złożone zeznania świadków oraz ustalenia poczynione przez organy orzekające w niniejszej sprawie są niezgodne ze stanem faktycznym. Ponadto podniosła, iż wezwanie na rozprawę administracyjną odebrała jej matka, nie informując skarżącej o tym fakcie. W tych okolicznościach decyzje organów obu instancji nie znajdują uzasadnienia faktycznego i prawnego. Skarżąca jest dorosła i nie musi stale przebywać w domu, ma przecież swoje życie i swoje sprawy do załatwienia. Zarówno rodzice jak i kurator wyznaczony do sprawy zeznawali w toku postępowania nieprawdziwie. Skarżącej bardzo zależy na utrzymaniu zameldowania w miejscu zamieszkania rodziców, aktualnie skarżąca przebywa w zakładzie karnym, wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], powołując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest uzasadniona albowiem zaskarżone decyzje podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Przywołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji Wojewody [...] przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania, stanowi, że: organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem dla prawidłowego orzeczenia o wymeldowaniu A. M. z lokalu nr [...] w miejscowości [...] niezbędne było ustalenie, że A. M., w chwili orzekania, w lokalu tym nie zamieszkuje i opuściła trwale i dobrowolnie wskazany lokal. Ze względu na rejestracyjny charakter zameldowania, ustalenia dotyczyć mają czasu poprzedzającego bezpośrednio decyzję o wymeldowaniu. Należy przy tym pamiętać, że fakt zameldowania ma charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinien odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, wskazywać aktualne miejsce pobytu osób i tylko tym celom ma służyć. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku organów, okoliczności niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu ze spornego lokalu A. M. nie zostały stwierdzone w postępowaniu dowodowym poprzedzającym podjęcie decyzji. W szczególności, wbrew twierdzeniu organów, z przeprowadzonych czynności dowodowych nie wynika, że w czasie podejmowania decyzji o wymeldowaniu przez organy I i II instancji, A. M. w lokalu w [...] nie zamieszkiwała. W przedstawionych sądowi aktach postępowania administracyjnego znajdują się następujące dowody świadczące o aktualnym ( w stosunku do czasu podejmowania decyzji) zamieszkiwaniu A. M. w przedmiotowym lokalu: - oświadczenie strony skarżącej – złożone osobiście w organie I instancji pismo z dnia 29.10.2007 roku, informujące, że skarżąca od dnia 29.10.07r. będzie przebywała pod adresem zameldowania ( k-12 akt administracyjnych), - prośba skarżącej – złożona osobiście - pismo z dnia 11.01. 2008 roku adresowane do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o udzielenie pomocy finansowej, gdyż skarżąca w związku z problemami meldunkowymi zrezygnowała z pracy dorywczej i jest bez środków do życia, mieszka w [...] ( k-28 akt administracyjnych), - skierowanie do pracy od Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z informacją, że skarżąca zgłosiła się do pracodawcy w dniu 17.01.2008 roku i nie została przyjęta z powodu braku kwalifikacji ( k-29 akt administracyjnych), - oświadczenie strony skarżącej – przesłuchanie do protokołu z dnia 18.01.2008 roku -"nie zgadzam się z tym, co powiedział ojciec, mieszkam i przebywam w [...] , była u mnie kurator D. R. i dzielnicowy" (k-30 akt adm.), - informacja od Komendy Powiatowej Policji w [...]"...z chwilą, gdy zorientowała się, że ma zostać wymeldowana wróciła do domu lecz z wypowiedzi rodziców wynika, ze przebywa tam nieregularnie" (k- 31 akt administracyjnych), - zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji podpisane w dniu 30.11.2007 roku osobiście przez A. M. (karta 20 akt administracyjnych), - zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji podpisane w dniu 10.01.2008 roku osobiście przez A. M. (karta 24a akt administracyjnych), - dwa zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji podpisane w dniu 29.01.2008 roku osobiście przez A. M. ( pomiędzy kartami 32 i 33 akt administracyjnych – bez numerów), - zeznania świadka D. R., kuratorki, że "w dniu 14.01.2008 roku A. M. była w domu, kiedy przeprowadzałam wywiad" (k-33 akt adm.), - zeznania zainteresowanego R. M., "powodem wniosku było w pierwszym momencie to, że w mieszkaniu syna odbywały się głośne libacje, w których obydwoje uczestniczyli, nie licząc się z naszymi potrzebami" (k-33 akt. adm.), - informacja od Komendy Powiatowej Policji w [...] z dnia 28.02.2008 roku "pod wskazanym adresem przebywała sporadycznie, przeciętnie jeden raz w roku i chodzi tu o lata 2005 do 2007. Z chwilą, gdy zorientowała się pod koniec 2007 roku, że ma zostać wymeldowana wróciła do domu" (k-41 akt administracyjnych), - oświadczenia A. M. z dni 12.05.2008r. i 6.08 2008 roku informujące, z jakich przyczyn będzie nieobecna w miejscu zamieszkania w tych dniach ( k-56 i 60 akt adm.), - zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji podpisane w dniu 13.06.2008 roku osobiście przez A. M. (karta 68 akt administracyjnych), - złożone przez skarżącą do akt administracyjnych kopie pocztowych zleceń wypłaty pieniędzy, 18 sztuk, mające dowodzić w intencji strony, że w dniach doręczenia pieniędzy skarżąca przebywała w domu w [...] ( k-35 do 39 akt adm.). Wyszczególnione wyżej dowody, w zestawieniu z ogólnikowymi i sprzecznymi z powyżej przytoczonymi faktami informacjami od Komendy Powiatowej Policji w [...], że skarżąca nie przebywa w lokalu (k – 14, 31,41,59 akt adm.) świadczą, iż nieuprawnione i całkowicie błędne było twierdzenie organu I instancji wyrażone w uzasadnieniu do decyzji o wymeldowaniu A. M., iż, cyt.: "na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oraz po przeprowadzonej rozprawie organ I instancji uznaje za spójne i logiczne wyjaśnienia świadków, którzy twierdzą, że pobyty mają charakter dorywczy, uznając, że taki pobyt nie może być traktowany za stały" ( k-67 odwrót akt adm.). W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z przepisami art. 6 ust. 1 omawianej ustawy o ewidencji ludności(...) pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Skarżąca podczas trwania postępowania konsekwentnie twierdziła, że dom rodziców w [...] jest miejscem, w którym skarżąca zamieszkuje i ma zamiar stale zamieszkiwać (np.k-34, 75 i 76 akt adm.). Z uwagi na treść przytoczonego przepisu deklarowany zamiar skarżącej nie może być pomijany prze organy orzekające przy analizowaniu materiału dowodowego sprawy. Zauważyć również należy, że zawiadomienia o terminie rozprawy administracyjnej z dnia 11.06.2008 roku ( k-62 i n. akt adm.), wysłane zostały w dniu 5.06.08r., a więc – nie mogły dotrzeć do adresatów z zachowaniem terminu, o jakim mowa w art.92 kpa ( siedem dni przed rozprawą). Z tej przyczyny z faktu nieobecności skarżącej na rozprawie nie można wywodzić twierdzeń niekorzystnych dla strony. Nadto – skoro w toku postępowania ustalono, że A. M. nie ma własnych rzeczy typu: meble, sprzęt agd., wyposażenie pokoju, gdyż zawsze korzystała z rzeczy trwałych, które znajdowały się w mieszkaniu rodziców, to trudno z tego faktu wyciągać wniosek, że lokal w [...] nie jest miejscem, w którym skarżąca ześrodkowuje swoje interesy życiowe, tym bardziej, że w domu tym zamieszkuje dwoje dzieci skarżącej. Przeprowadzona analiza materiału dowodowego sprawy ma na celu wykazanie, że zgromadzenie i ocena materiału dowodowego w sprawie, dokonane przez organy orzekające, w tym w szczególności organ I instancji, nastąpiło wadliwie, z uchybieniem przepisom art.7,8,10,75 § 1,77§ 1 i 80 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Nieprawidłową decyzję organu I instancji utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody [...]. Przedstawione fakty uzasadniają ocenę, iż w opisywanej sprawie organy obu instancji dokonały nieprawidłowego zastosowania przepisu do ustalonego stanu faktycznego sprawy, albowiem na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego brak było podstaw do przyjęcia, że bezpośrednio przed podjęciem decyzji przez organ I instancji ( tj. przed dniem 11 czerwca 2008 roku) A. M. w lokalu nie zamieszkuje i że w sposób trwały i dobrowolny opuściła ona miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stanowisko takie było i jest konsekwentnie przyjmowane w orzecznictwie sądowym i administracyjnym (wyrok WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 600/05 z dnia 22.09.2005 r., LEX nr 192912: "1. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. 2. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych"; oraz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.08.2005 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 506/05, LEX nr 192004: "Ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji"; a nadto: wyrok NSA w Warszawie z dnia 17.03.2003 r. w sprawie V SA 2323/02, LEX nr 159183: "Prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01)" i inne. Przedstawione fakty uzasadniają stwierdzenie, że decyzje organów obu instancji w tej sprawie podjęte zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 9, 77 §1, 80, 107 § 1 i 3 kpa i art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a uchybienia tym przepisom miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w myśl art. 250 ustawy, a orzeczenie zawarte w pkt. 3 sentencji wyroku podjęto na podstawie art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy o wymeldowanie A. M. z opisywanego lokalu organy wezmą pod uwagę powyższe stwierdzenia sądu oraz przeprowadzą prawidłową ocenę materiału dowodowego w sprawie prowadzonej na wniosek R. M. Podjęta decyzja winna zawierać prawidłową ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy uwidocznioną w uzasadnieniu do decyzji.