III SA/Gd 371/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 maja 2025 r. nr SKO Gd/3944/24 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 19 września 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 371/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 maja 2025 r. nr SKO Gd/3944/24 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Sąd wskazał, że skarżącemu zostało skutecznie doręczone wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, którego nie wykonał. W piśmie procesowym z dnia 16 października 2025 r., skarżący, działając przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na ww. postanowienia oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2025 r. w związku z powyższym pismem procesowym zarządzono, aby akta z zażaleniem przedstawić Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Zarządzono jednocześnie, aby akta przedstawić sędziemu sprawozdawcy w celu rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2025 r., sygn. akt II GZ 743/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego. W uzasadnieniu wskazano, że z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; aktualnie t.j.: z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") wynikają przesłanki konieczne do wystąpienia kumulatywnie celem możności przyjęcia oceny o skuteczności doręczenia zastępczego. Przesłanki warunkujące prawidłowość wskazanej czynności procesowej, wobec doniosłości prawnej ryzyka zamknięcia stronie dalszej drogi sądowej, zwłaszcza w trybie tzw. doręczenia zastępczego, będącego wyjątkiem od reguły doręczania korespondencji do rąk adresata, winny być interpretowane ściśle. Jakakolwiek nieprawidłowość w poinformowaniu adresata o pozostawieniu pisma do odbioru wpływa na skuteczność doręczenia. Fikcja prawna wskazanej formy doręczenia opiera się na przyjęciu domniemania, jakoby przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie jej nie odebrał, niemniej domniemanie to nie występuje, ilekroć w toku doręczenia przesyłki przez doręczyciela pocztowego nie spełniono warunków określonych w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. Konieczna w takiej sytuacji pozostaje ocena, czy na kanwie określonego stanu faktycznego uczyniono zadość przepisom proceduralnym traktującym o trybie doręczenia przesyłek sądowych, w tym przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 819), znajdującego co do zasady zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że relewantna w tej materii pozostaje okoliczność, że ilekroć analizy tej dokonuje się w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie odrzucenia środka zaskarżenia, po stronie zainteresowanego spoczywa ciężar obalenia wspomnianego domniemania poprzez stanowcze wykazanie uchybień w procesie doręczania korespondencji bądź – jak w sprawie niniejszej – innej daty doręczenia aniżeli wynikająca z adnotacji operatora. Zaznaczono, że jak wynika z adnotacji pocztowych, znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w odniesieniu do spornej przesyłki zachodziła awizacja. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że po pierwszej próbie doręczenia pismo zostało złożone w placówce pocztowej 25 lipca 2025 r., a zatem od tej daty rozpoczął się bieg 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a. Ostatni dzień tego terminu przypadał na 8 sierpnia 2025 r. W rezultacie termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął z końcem 18 sierpnia 2025 r. Wobec powyższego wskazano, że postanowienie sądu pierwszej instancji wydane w przedmiocie odrzucenia skargi było prawidłowe. Podkreślono, że na tym etapie poza zakresem badania pozostawały kwestie zawinienia w uchybieniu terminu oraz dopuszczalności przywrócenia terminu. Zwrot akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego nastąpił w styczniu 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na tym etapie postępowania Sąd był zobligowany do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na podstawie dyspozycji przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, tylko wtedy gdy strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 87 p.p.s.a. to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia takiego wniosku i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Biorąc pod uwagę treść art. 86 i 87 p.p.s.a., to na stronie wnoszącej wniosek o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek wykazania, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, ponieważ z obiektywnych i niezależnych od niej przyczyn nie można było dokonać czynności w określonym czasie. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W razie, gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia terminu świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy – w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Reasumując, brak winy w uchybieniu terminowi można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Ponadto strona musi w pierwszej kolejności wykazać i uprawdopodobnić, że dana przeszkoda w dochowaniu terminu rzeczywiście w ogóle zaistniała. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał i nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wnosząc o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący "nie uzupełnił skargi w terminie z uwagi na brak wiedzy skarżącego o fakcie pozostawienia przez pracownika poczty awiza przesyłki poleconej kierowanej do skarżącego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - dokumentu pocztowego przekazanego do rąk osoby niesamodzielnej, cierpiącej na głębokie zaniki pamięci". W rozwinięciu powyższej argumentacji wskazano, że: "Skarżący nie odebrał kierowanej do niego przesyłki pocztowej zawierającej zarządzenie Przewodniczącego Wydziału WSA w Gdańsku z dnia 22 lipca 2025 r. W momencie podjęcia przez listonosza próby doręczenia skarżący przebywał w pracy. Awizo powiązane ze wskazaną przesyłką zostało przekazane do rąk matki skarżącego – I. W. - zamieszkującej wraz ze skarżącym pod tym samym adresem. W związku ze schorzeniami matki skarżącego, jakie ujawniły się już w 2023 r. osoba ta nie była zdolna do zakomunikowania skarżącemu kluczowych lub dokumentu pocztowego wskazującego na konieczność pobrania przesyłki z placówki pocztowej - zaburzenia I. W. związane z chorobą Alzhaimera potwierdzono załączoną dokumentacją. Matka skarżącego nie przekazała skarżącemu informacji o podjętej próbie doręczenia przesyłki do niego adresowanej - skarżący nie wiedział więc o fakcie kierowania do niego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wezwania do uzupełnienia braków formalnych złożonej uprzednio skargi. Fakt ten - informacja o awizowaniu przesyłki - wyszedł bowiem na jaw dopiero wraz z otrzymaniem przez skarżącego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odebranego przez niego osobiście w placówce pocztowej w dniu 9 października 2025 r." Do wniosku dołączono kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni z dnia 30 lipca 2025 r. o zaliczeniu I. W. do znaczonego stopnia niepełnoprawności, na jej wniosek, w którym jako powód wnioskowania o orzeczenie I. W. wskazała na zmianę w zakresie zdrowia w zakresie samodzielnego poruszania się oraz że celem złożenia wniosku jest uzyskanie wskazania dotyczącego karty parkingowej oraz ustalenia wskazania dotyczącego zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że analiza całości akt sprawy, w tym zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia 26 czerwca 2025 r., potwierdza, że nastąpiło pogorszenie w zakresie możliwości samodzielnego poruszania się i przemieszczania się I. W. W orzeczeniu stwierdzono m.in., że I. W. wymaga pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, spełnia przesłanki określone w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) oraz nie wymaga prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Do wniosku dołączono ponadto kserokopię innego, niż wskazane w ww. orzeczeniu, zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia 19 stycznia (dopisek Sądu: rok wydania zaświadczenia niemożliwy do odczytania z dostarczonej kserokopii), że I. W. ma od 1,5 roku problemy z pamięcią o zmiennym nasileniu i zmniejszoną samodzielność. Jako rozpoznanie choroby zasadniczej wskazano "otępienie atypowe lub mieszane w chorobie Alzheimera". Sąd stwierdza, że samo wskazanie, iż skarżący zamieszkuje z matką, która jest od dłuższego czasu osobą mocno schorowaną - to jest, która poza chorobą Alzheimera, ma jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącego, problemy z samodzielnym poruszeniem się i przemieszczaniem oraz wymaga wsparcia drugiej osoby w codziennej egzystencji, samo w sobie nie jest wystarczające do wykazania, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, co potwierdziło postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, było prawidłowe. W tym zakresie skarżący nie przedstawił dowodów przeciwnych. Sąd nie ma zaś żadnych podstaw, aby uznać za wiarygodne, czy prawdopodobne twierdzenie skarżącego, że awizo przesyłki zostało przekazane do rąk matki skarżącego I. W. Na przesyłce znajdują się właściwe adnotacje i pieczęcie dotyczące awizacji. Wynika z nich przede wszystkim to, że informacja o awizowaniu przesyłki nie została wręczona do rąk matki skarżącego, ale zgodnie z procedurą pozostawiona przez doręczyciela w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Niewątpliwie również adnotacje na przesyłce potwierdzają, że doręczyciel nie miał kontaktu z żadnym dorosłym domownikiem skarżącego, nawet jeżeli skarżący go posiada. Uwzględnić bowiem należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi. Doręczenie w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. jest zaś skutkiem tego, że przesyłki nie można było doręczyć m.in. w trybie art. 70- 72 p.p.s.a. (o czym stanowi art. 73 § 1 p.p.s.a.), a zatem doręczyć dorosłemu domownikowi. Dodatkowo wskazać należy, że z poczynionych przez doręczyciela adnotacji wynika również, że przesyłka została awizowana dwukrotnie. Do skarżącego skierowane były więc dwa awiza. Niezależnie od tego, Sąd wskazuje, że strona ma zawsze możliwość podania w skardze adresu do doręczeń, który może być inny od adresu zamieszkania. Dodatkowo przysługuje jej także uprawnienie do działania w sprawie przez pełnomocnika, na którego adres są dokonywane doręczenia. Jeżeli strona obawia się z określonych względów związanych z osobami, z którymi zamieszkuje, komplikacji w doręczaniu korespondencji, chcąc należycie zabezpieczyć swoje interesy i dochować w tym zakresie standardu najwyższej staranności, może skorzystać z ww. przewidzianych przez ustawę p.p.s.a. rozwiązań. Z tych względów w ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, aby nie mógł odebrać przesyłki i dokonać koniecznych czynności procesowych z powodu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Skarżący ograniczył się bowiem w istocie do zakwestionowania prawidłowości doręczenia przesyłki przez pocztę, który to fakt nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy (przesyłka została prawidłowo doręczona), a skarżący nie przedstawił w tym zakresie żadnych dowodów przeciwnych, to jest, aby awizo zostało przekazane przez doręczyciela do rąk I. W. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.