III SA/Gd 375/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 375/16 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody z dnia 15 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 listopada 2016 r. odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w sprawie jego skargi na decyzję Wojewody z dnia 15 lutego 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wcześniejszym postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016r. W piśmie z dnia 29 lipca 2016 r. J. J. zawarł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak majątku. W dniu 6 września 2016 r. do akt sprawy wpłynął złożony na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że jest kawalerem bezdzietnym, odbywa karę pozbawienia wolności od dnia 1 lutego 2000 r. do dnia 26 maja 2019 r., nie pracuje z uwagi na wykształcenie podstawowe bez zawodu i zły ogólny stan zdrowia. Zarządzeniem z dnia 22 września 2016 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania: a) pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego w S., czy skarżący posiada aktualnie do dyspozycji środki pieniężne, a jeżeli tak, to jaka jest ich wysokość; b) pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego w S., czy skarżący przekazywał w okresie ostatnich trzech miesięcy jakiekolwiek kwoty pieniężne osobom trzecim, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości; c) pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego w S., czy skarżący otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy jakiekolwiek wpłaty od osób trzecich, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości; d) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do chwili obecnej skarżący inicjował jakikolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi lub sądami administracyjnymi; jeżeli tak – do wskazania przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; e) oświadczenia w przedmiocie wszystkich spraw o zapłatę zainicjowanych przez skarżącego w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do chwili obecnej przed sądami powszechnymi przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym, Aresztowi Śledczemu w W. i S., Zakładowi Karnemu w S., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym; w przedmiotowym oświadczeniu skarżący zobowiązany był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto skarżący winien był precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 28 września 2016 r. W odpowiedzi J. J. wyjaśnił, że w okresie wskazanym w wezwaniu nie składał przed organami wymiaru sprawiedliwości żadnych skarg na przewłokę i pozwów o zapłatę, przy czym dotyczy to także innych podmiotów, w związku z czym nie osiągał żadnych środków pieniężnych. Dołączył do pisma kopię zaświadczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 26 sierpnia 2016 r., w którym podano, że skazany nie jest zatrudniony odpłatnie oraz wskazano, że posiada on sześć zajęć komorniczych na łączną kwotę 31.324,31 zł. Referendarz sądowy podkreślił, że wnioskodawca pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 22 września 2016 r. nie złożył do akt sprawy całości żądanych od niego dokumentów. W szczególności, pomimo że już dwukrotnie kierowano do niego stosowne wezwania, wnioskodawca nie nadesłał zaświadczenia w sprawie środków będących w jego dyspozycji, bądź przekazanych osobom trzecim lub otrzymanych wpłat od osób trzecich. Skarżący został dokładnie poinformowany, jakie dokumenty oraz w jakim celu ma złożyć, a mimo to nie wykonał należycie nałożonego nań zobowiązania. Nadesłane zaświadczenie z dnia 26 sierpnia 2016 r. potwierdza tylko, że wnioskodawca obecnie nie zarobkuje, jednakże nie pozwala na dokonanie pełnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W zaświadczeniu tym brak jest bowiem jakichkolwiek danych dotyczących konta depozytowego skarżącego, natomiast z samej informacji, że posiada on zajęcia komornicze, nie wynika jeszcze, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem. Ponadto oświadczeniu wnioskodawcy o nieinicjowaniu od dnia 1 stycznia 2015 r. jakichkolwiek postępowań sądowych przed sądami powszechnymi w zakresie przewlekłego postępowania oraz o zapłatę referendarz sądowy nie dał wiary. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że przed Sądem Okręgowym w P. toczy się lub toczyło się postępowanie o sygn. akt I C 97/15 z powództwa J. J. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie, w którym wnioskodawca został zobowiązany do podania adresu pozwanych. To zobowiązanie stanowiło podstawę do wystąpienia do Prezydenta Miasta z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. Z urzędu znany jest przy tym fakt inicjowania przez wnioskodawcę szeregu postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. W postępowaniach tych w charakterze pozwanych występują najczęściej pełnomocnicy procesowi udzielający mu pomocy prawnej z urzędu jak i poszczególne sądy prowadzące sprawy z udziałem wnioskodawcy (w tym sądy administracyjne). Co ważne, w kolejnym już wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie przedstawił jakikolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Nadesłane oświadczenie i zaświadczenie tylko częściowo czynią zadość obowiązkowi nałożonemu w zarządzeniu referendarza, przez co nie można dokonać pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Z uwagi na niewiarygodność oświadczeń wnioskodawcy oraz niewyjaśnienie sytuacji materialnej wnioskodawcy należało odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 24 listopada 2016 r. J. J. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Twierdził w uzasadnieni, że jego wniosek został potraktowany arbitralnie, gdyż z oświadczenia o stanie majątkowym i zaświadczenia z Aresztu Śledczego w W. jednoznacznie wynika brak możliwości opłacenia przez niego kosztów sądowych w całości. Jego warunki zdrowotne są zła i przemawiają za przyznaniem pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przytoczone przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygniecie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Niezbędnym jest, aby oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej wiarygodne, rzetelne i kompletne (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13 oraz z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Skoro oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 p.p.s.a. uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Wnioskodawca, pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 22 września 2016 r. nie złożył do akt sprawy całości żądanych od niego dokumentów. Nadesłał on jedynie kserokopię zaświadczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 26 sierpnia 2016 r., z którego wynika, że skarżący nie jest zatrudniony odpłatnie, a ponadto, że posiada on sześć zajęć komorniczych na łączoną kwotę 31.324,31 zł, jak również oświadczył, że nie składał skarg na przewłokę ani pozwów o zapłatę w okresie wskazanym w wezwaniu. W ocenie Sądu wnioskodawca unika złożenia zaświadczenia w sprawie środków będących w jego dyspozycji, bądź przekazanych osobom trzecim lub otrzymanych wpłat od osób trzecich, uważając niesłusznie, że pozostałe dane dają pełny obraz jego sytuacji majątkowej i świadczą o jego możliwościach w zakresie pokrycia kosztów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że Sąd lub referendarz sądowy są uprawnieni do wzywania o dokumenty i oświadczenia, które pozwalają ocenić sytuację majątkową osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca został dokładnie poinformowany, jakie dokumenty oraz w jakim celu ma złożyć, a mimo to nie wykonał należycie nałożonego nań zobowiązania. Nie zrobił tego też przy wniesieniu sprzeciwu. W zaświadczeniu wnioskodawcy brak jest danych dotyczących konta depozytowego skarżącego, natomiast z samej informacji, że posiada on zajęcia komornicze, nie wynika jeszcze, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem. Należy również podzielić stanowisko referendarza sądowego odnośnie oświadczenia wnioskodawcy o nieinicjowaniu od dnia 1 stycznia 2015 r. jakichkolwiek postępowań sądowych przed sądami powszechnymi w zakresie przewlekłego postępowania oraz o zapłatę. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy oraz z urzędu Sądowi znany jest fakt inicjowania przez skarżącego szeregu postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. J. J. we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił jakichkolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy, a Sąd nie ma podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam uchyla się od złożenia niezbędnego do oceny tej sytuacji dokumentu. Z uwagi na powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.