III SA/Gd 376/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 376/16 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody z dnia 15 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. III SA/Gd 376/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia J. J. zwrócił się, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 27 października 2016 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przy czym w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 maja 2016 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w rozpoznaniu jego poprzedniego wniosku zawartego w skardze. Ustalono, na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy, że wnioskodawca jest kawalerem bezdzietnym, odbywa karę pozbawienia wolności, nie pracuje ze względu na podstawowe wykształcenie bez zawodu i zły ogólny stan zdrowia. Wnioskodawca dołączył kopię zaświadczenia Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 26 sierpnia 2016 r., w którym podano, że skazany nie jest zatrudniony odpłatnie oraz wskazano, że posiada on sześć zajęć komorniczych na łączną kwotę [...] zł. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy zarządzeniem z dnia 2 listopada 2016 r. referendarz sądowy wezwał go do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: - nowych (zmienionych) okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, w tym pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego, jaka jest kwota środków pieniężnych do dyspozycji wnioskodawcy, pozostających obecnie w depozycie, ewentualnie jaka kwota środków pieniężnych została przez wnioskodawcę przekazana z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy, jak również pisemnej informacji Dyrektora Aresztu Śledczego o ewentualnych jakichkolwiek środkach pieniężnych i ich wysokości przekazanych osobom trzecim albo otrzymanych od osób trzecich w okresie od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy; - oświadczenia czy w okresie od dnia 1 marca 2015 r. do chwili obecnej skarżący inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego; jeżeli tak – do wskazania przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; - oświadczenia, czy wnioskodawca występuje obecnie w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym, aresztom śledczym i zakładom karnym, organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca zobowiązany był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania toczą się oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien był podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca wyjaśnił, że w okresie wskazanym w wezwaniu nie zmieniła się jego sytuacja majątkowa i życiowa, nie składał żadnych pozwów i skarg na przewłokę i nie osiągał żadnych dochodów, w postaci określonej w wezwaniu. Dołączył do pisma zaświadczenie Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 13 października 2016 r., w którym podano, że wnioskodawca odbywa karę pozbawienia wolności, której koniec przypada na 25 lipca 2019 r. oraz zaświadczenie Aresztu Śledczego z dnia 19 października 2016 r., że wnioskodawca nie jest zatrudniony odpłatnie. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania J. J. prawa pomocy w zakresie wynikającym z wniosku, uznając że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że z art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym można jedynie wówczas gdy strona wykaże okoliczności uzasadniające uwzględnienie żądania w tym zakresie. Referendarz sądowy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nadal nie nadesłał zaświadczenia w sprawie środków będących w jego dyspozycji, bądź przekazanych osobom trzecim lub otrzymanych wpłat od osób trzecich. Zdaniem referendarza zaświadczenie z dnia 19 października 2016 r. potwierdza jedynie, że wnioskodawca obecnie nie zarobkuje, jednakże nie pozwala na dokonanie pełnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W zaświadczeniu tym brak jest bowiem jakichkolwiek danych dotyczących konta depozytowego skarżącego, natomiast z samej informacji, że posiada on zajęcia komornicze (załączone do formularza urzędowego PPF), nie wynika jeszcze, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem. Referendarz sądowy nadto nie dał wiary oświadczeniu wnioskodawcy o nieinicjowaniu jakichkolwiek postępowań sądowych o przewlekłość lub o zapłatę, skoro z akt administracyjnych niniejszej sprawy ze skargi na decyzję Wojewody wynika jednoznacznie, że przed Sądem Okręgowym toczy się lub toczyło się postępowanie o sygn. akt [...] z powództwa J. J. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie, a z urzędu znany jest przy tym fakt inicjowania przez skarżącego szeregu postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. Referendarz sądowy zaakcentował, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że niezbędnym jest, aby oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej wiarygodne, rzetelne i kompletne. Tymczasem nadesłane przez stronę oświadczenie i zaświadczenie tylko częściowo czynią zadość obowiązkowi nałożonemu w ww. zarządzeniu, przez co nie można dokonać pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącego, tym samym nie przedstawił jakichkolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 14 grudnia 2016 r. J. J. wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 5 grudnia 2016 r. wnosząc o jego zmianę zgodnie z treścią wniosku. Stwierdził, że jego wniosek został potraktowany arbitralnie, gdyż z oświadczenia o stanie majątkowym i zaświadczenia z Aresztu Śledczego jednoznacznie wynika brak możliwości opłacenia przez niego kosztów sądowych w całości. Jego warunki zdrowotne są zła i przemawiają za przyznaniem pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący obejmuje zwolnienie od opłat sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niezbędnym jest, aby oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej wiarygodne, rzetelne i kompletne (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13 oraz z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie mimo wydanego w sprawie zarządzenia, których treść Sąd wyżej przytoczył, wnioskodawca nie usunął wątpliwości co do swojej sytuacji osobistej i majątkowej, uniemożliwiając tym samym ocenę przedstawionego wniosku. Wnioskodawca, w ocenie Sądu, nie wykazał okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Ograniczył się do złożenia zaświadczenia o braku odpłatnego zatrudnienia, zaświadczenia o sześciu zajęciach komorniczych na łączną kwotę [...] zł oraz oświadczył, że nie składał skarg na przewłokę ani pozwów o zapłatę w okresie wskazanym w zarządzeniu. W ocenie Sądu wnioskodawca unika złożenia zaświadczenia w sprawie środków będących w jego dyspozycji, bądź przekazanych osobom trzecim lub otrzymanych wpłat od osób trzecich, uważając niesłusznie, że pozostałe dane dają pełny obraz jego sytuacji majątkowej i świadczą o jego możliwościach w zakresie pokrycia kosztów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że Sąd lub referendarz sądowy są uprawnieni do wzywania o dokumenty i oświadczenia, które pozwalają ocenić sytuację majątkową osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca został dokładnie poinformowany, jakie dokumenty oraz w jakim celu ma złożyć, a mimo to nie wykonał należycie nałożonego nań zobowiązania. Nie zrobił tego też przy wniesieniu sprzeciwu. W zaświadczeniu wnioskodawcy brak jest danych dotyczących konta depozytowego skarżącego, natomiast z samej informacji, że nie pracuje odpłatnie i posiada zajęcia komornicze, nie wynika jeszcze, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem. Należy również podzielić stanowisko referendarza sądowego odnośnie oświadczenia wnioskodawcy o nieinicjowaniu jakichkolwiek postępowań sądowych przed sądami powszechnymi w zakresie przewlekłego postępowania oraz o zapłatę. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy oraz z urzędu Sądowi znany jest fakt inicjowania przez skarżącego szeregu postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. Wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy, stąd też złożone oświadczenie należało uznać za niewyczerpujące, niepozwalające na dokonanie rzetelnej oceny sytuacji skarżącego, co w konsekwencji uniemożliwiło przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd nie ma przy tym podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny tej sytuacji dokumentów. Z uwagi na powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.