III SA/Gd 380/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 27 września 2007 r., I. O. zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącą, prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwojgiem małoletnich dzieci, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca posiada samochód osobowy marki Opel Kadett, rok produkcji – 1992. Źródłem dochodu czteroosobowej rodziny jest zasiłek macierzyński otrzymywany przez skarżącą oraz wynagrodzenie za pracę jej małżonka w łącznej wysokości około 2 200 zł brutto miesięcznie. Uzasadniając wniosek skarżąca podała m.in., że ponosi wydatki mieszkaniowe w wysokości około 500 zł miesięczne oraz koszty związane z uprawianiem lekkoatletyki przez jej córkę. W tych okolicznościach nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przepis art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przy czym ubiegający się o skorzystanie z instytucji prawa pomocy winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Na podstawie art. 255 cyt. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd ma prawo zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tej możliwości skorzystał, wzywając skarżącą pismem z dnia 2 października 2007 r. (doręczonym w dniu 5 października 2007 r.) do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów zeznań podatkowych za 2006 r., złożonych przez nią oraz małżonka, a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią oraz małżonka rachunków bankowych, maklerskich i innych na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; zaświadczenia od pracodawcy małżonka o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy; dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego oraz kopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, wskazanych w uzasadnieniu wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 15 października 2007 r. tj. po upływie wyznaczonego terminu sądowego, skarżąca przedłożyła odpis zeznania podatkowego za 2006 r., w którym wspólnie z małżonkiem zadeklarowała dochód w łącznej wysokości 40 874,64 zł. Z załączonej kopii umowy o pracę zawartej przez małżonka w dniu 1 września 2006 r. wynika, że ustalone w niej wynagrodzenie zasadnicze wynosi 1 742 zł brutto miesięcznie. Ponadto w piśmie procesowym z dnia 15 października 2007 r. skarżąca podała m.in., że pozostałe dokumenty wskazane w wezwaniu Sądu zostaną przedłożone po zakończeniu leczenia przez męża oraz załączyła kopię zaświadczenia lekarskiego o jego niezdolności do pracy w okresie od 9 do 30 października 2007 r. Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd stwierdził, iż jest on niepełny. Pomimo upływu terminu sądowego określonego w wezwaniu, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżąca nie przedstawiła bowiem wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią oraz małżonka rachunków bankowych, maklerskich i innych; dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego oraz kopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, wskazanych w uzasadnieniu wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż Sąd ma obowiązek rozpoznania prawidłowego pod względem formalnym wniosku w oparciu o te informacje i dokumenty, które są w jego posiadaniu (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05, ONSA i WSA 2006, nr 1, poz. 13). Uwzględniając powyższe stanowisko, w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała dostatecznie, aby nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Świadczy o tym zarówno stałe źródło utrzymania męża wnioskodawczyni, jak i pobieranie zasiłku macierzyńskiego. Natomiast niewyjaśnienie pozostałych, istotnych okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej skarżącej oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo uniemożliwia dokonanie pełnej oceny, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.