III SA/Gd 384/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skarg Prokuratora Rejonowego w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 10 maja 2007 r. nr [...] ,nr [...] w przedmiocie cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta [...] z dnia 23 marca 2007 r. o nr. [...], nr. [...] 2. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia 23 marca 2007 r. odmówił cofnięcia zezwolenia z dnia 25 września 2003 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, wydanego H. W. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą - [...] w B. Kolejną decyzją z tego dnia i w stosunku do tej samej strony Burmistrz Miasta [...] orzekł o odmowie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18 % zawartości alkoholu. Organ w decyzjach powołał się na art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 3 i ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.). W analogicznych uzasadnieniach decyzji organ wskazał, że Prokurator Rejonowy w B. wystąpił do organu o cofnięcie zezwoleń w związku ze sprzedażą piwa osobie nieletniej potwierdzonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt VK 433/06. Na podstawie tego wniosku wszczęto postępowanie w sprawie cofnięcia H. W. trzech zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie przy ul. [...] w B. obejmujących odpowiednio sprzedaż napojów alkoholowych: - do 4,5 % zawartości alkoholu oraz piwa, - powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), - powyżej 18 % zawartości alkoholu. Organ powołał się na art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zabraniający sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18. W art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawa ta przewiduje, że w następstwie naruszenia zakazu organ zezwalający cofa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. Zdaniem organu każde z wyżej wymienionych zezwoleń należy traktować oddzielnie i gdy naruszenie dotyczy konkretnego rodzaju alkoholu, wskazanego w zezwoleniu, uzasadnione jest jedynie cofnięcie tego zezwolenia. W związku z tym, że na skutek wspomnianego, potwierdzonego wyrokiem sądu powszechnego zdarzenia nastąpiło cofniecie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo, nie można domagać się cofnięcia dwóch pozostałych zezwoleń. Organ przywołał w tym kontekście wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II GSK 144/06 (Lex nr 276677), w którym stwierdza się, że brak podstawy prawnej do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w razie nie stwierdzenia naruszenia zasad sprzedaży alkoholu objętego danym zezwoleniem. Od decyzji odwołał się Prokurator Rejonowy w B. utrzymując, że art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w/w ustawy obliguje organ do cofnięcia każdego wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, bez względu na zawartość procentową alkoholu. Zaprezentowane przez organ pierwszej instancji rozumowanie prowadzi bowiem do wniosków wewnętrznie sprzecznych i nieracjonalnych. Prokurator zaznaczył, iż nie ma żadnej gwarancji, że H. W. lub jego pracownik zachowując zezwolenia na sprzedaż pozostałych napojów alkoholowych nie dokona sprzedaży nieletnim napojów o wyższej niż piwo zawartości alkoholu. Zaznaczył przy tym, że istotny jest cel w/w ustawy i nie sposób realizować postulat wychowania w trzeźwości młodych ludzi, przy zaniechaniu obowiązków, które ustawodawca nałożył na organy administracji. Dalej odwołujący się wskazał na odmienną niż zaprezentowana we w/w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego linię orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych w spornej kwestii. Po rozpatrzeniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] dwiema decyzjami z dnia 10 maja 2007 r. utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniach rozstrzygnięć organ odwoławczy powołał się na te same przepisy, co organ pierwszej instancji i wskazał, że podziela stanowisko tego organu. Ponieważ zezwolenia będące przedmiotem spraw zostały wydane w odrębnych postępowaniach administracyjnych należy też osobno dokonać oceny ich realizacji. Zgromadzony w sprawach materiał dowodowy oraz wyrok Sądu Rejonowego w B. nie dają podstaw do stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych w zakresie pozostałych dwóch zezwoleń. Prokurator Rejonowy [...] wniósł skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając im naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W uzasadnieniu skarg Prokurator powtórzył argumenty odwołań. Jego zdaniem ustawodawca celowo użył w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w/w ustawy sformułowania "napój alkoholowy", co oznacza, iż konsekwencje wynikające z naruszenia zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim, dotyczyć winny każdego napoju alkoholowego, bez względu na zawartość alkoholu jaką posiadał konkretny napój sprzedany nieletniemu. Cofnięcie wydanego zezwolenia jest obligatoryjne i dotyczy każdego wydanego zezwolenia. Wnioskowanie przeciwne prowadzi bowiem do konstatacji wewnętrznie sprzecznych i nieracjonalnych. Prokurator powołał się również na zasadę wnioskowania argumentum a minori ad maius. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o ich oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w oparciu o art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygnaturze akt : III SA/Gd 384/07, III SA/Gd 385/07 i dalej prowadzić je pod sygnaturą III SA/Gd 384/07. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargi są zasadne. Sądy administracyjne zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie stan faktyczny jest w zasadzie bezsporny. Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt VK 433/06, uznając, że M. Z. jest winna sprzedaży nieletniemu alkoholu w postaci piwa w sklepie spożywczo-przemysłowym [...] przy ul. [...] w B., skazał ją za popełnienie przestępstwa z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Adresatami tej zasady stają się pośrednio organy administracji publicznej, które czyniły ustalenia faktyczne. Nie ma zatem wątpliwości, iż w sprawie doszło do naruszenia zakazu sprzedaży napojów alkoholowych nieletniemu, o którym mowa w art. 15 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wskazany fakt sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej nie był kwestionowany w postępowaniach administracyjnych. Przedmiotem sporu jest interpretacja art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Czy sprzedaż napojów alkoholowych osobie nieletniej stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych niezależnie od określonej w nim zawartości czystego alkoholu, czy też upoważnia jedynie do cofnięcia zezwolenia dotyczącego sprzedaży napojów alkoholowych o wyszczególnionej zawartości alkoholu; adekwatnej do zawartości alkoholu w napoju alkoholowym sprzedanym nieletniemu. Z uwagi na nieprecyzyjne sformułowania w cytowanych przepisach, dotyczące cofania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, w orzecznictwie sądów administracyjnych dało się zauważyć rozbieżności. Niektóre orzeczenia sądów administracyjnych wskazywały na konieczność cofnięcia danemu przedsiębiorcy naruszającemu prawo wszystkich wydanych zezwoleń, inne natomiast orzeczenia, powołując się na konstytucyjną zasadę proporcjonalności, uznawały za celowe cofanie jedynie zezwolenia z którym związane było naruszenie. W związku z tym, w dniu 30 października 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę (sygn. akt II GPS 2/07, niepublikowana, dostępna w bazie internetowej na stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego), zawierającą następującą tezę: "W razie nieprzestrzegania określonych w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwo (art. 18 ust. 3 pkt 1) organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu". Co istotne w uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisy art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi określają przesłanki cofnięcia zezwolenia w oderwaniu od konkretnego rodzaju alkoholu, czy rodzaju zezwolenia. Cofnięcie zezwolenia określonego rodzaju nie jest wyłącznie sankcją za niewłaściwe, niezgodne z prawem korzystanie z tego zezwolenia lecz sankcją za naruszenie ogólnych warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych, odnoszących się w jednakowym stopniu do wszystkich napojów alkoholowych. Na tej podstawie za ratio legis interpretowanych przepisów można uznać dążenie do wyeliminowania z obrotu napojami alkoholowymi przedsiębiorcy, który dopuścił się naruszenia warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych, nie zaś ograniczenie jego udziału w obrocie do sprzedaży tych napojów alkoholowych, które do tej pory sprzedawał zgodnie z warunkami i zasadami sprzedaży. Sąd w składzie orzekającym w pełni popiera stanowisko zajęte w opisanej uchwale. Konsekwencją prezentowanej interpretacji przepisów art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest to, że w przypadku udowodnionej sprzedaży napoju alkoholowego osobie niepełnoletniej, przedsiębiorcy należy cofnąć wszystkie wydane w tym samym miejscu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznaje za słuszne zarzuty skarg. Zadaniem Sądu, w niespornych okolicznościach faktycznych, konieczne było uchylenie trzech pozwoleń wydanych 25 września 2003 r. dla H. W. a nie tylko jednego dotyczącego napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, iż zaskarżone decyzje naruszają prawo materialne tj. art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd orzekł, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.